SICAK DALGALARINDAN KORUNMA TOPLUMDA NASIL SAGLANMALIDIR

SICAK DALGALARINDAN KORUNMAK TOPLUMDA NASIL SAGLANMALIDIR? NELERI MUTLAKA HERKES, HEPIMIZ BILMEK ZORUNDAYIZ?

ASIRI NEMLI VE SICAK HAVALARDA, SICAK DALGALARINDA TEHLIKE ISARETLERINI VE ALINACAK ONLEMLERI OGRENIN! RADYOLARDA, TV LERDE RADYOLARDA HER SAAT BASI UYARARAK- ANLATARAK HALKa ANLATIN, OGRETIN, HALKI UYARIN SUREKLI

SUNLARI TEK TEK, ADIM ADIM BILIYOR MUSUNUZ? EMIN MISINIZ?

HABERLERDE SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….” DEYIP OZET HABERLER GECMEYIN YINE; NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM TEK TEK HER DEFADA TEKRAR SOYLEYIN ; YAZIN VE ANLATIN HALKA . VE HERKESLERIN TUM HALKIN NE YAPILACAGINI, ADIM ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE ANLADIGINA COK EMIN OLUNUZ!

http://www.disastercenter.com/guide/heat.html

http://www.fema.gov/hazard/heat/index.shtm

http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/links.asp

http://www.cambridgema.gov/EM/heatf.html

http://www.loep.state.la.us/hazards/heatfactsheet.htm

BUTCELERINZI ELVERIYORSA, MUTLAKA ODANIN BUYUKLUGUNE VE METRE KARESINE+ HACMINE UYGUN BTU GUCTE ENERJI TASARRUFLU KLIMA, VE/VEYA AYNI OZELLIKLERDE SPLIT KLIMA SATIN ALIN YATAK ODANIZA VE HEM DE OTURMA ODANIZA.

http://www.safecanada.ca/link_e.asp?category=10&topic=177

http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml sicaklarda, sicak dalgalarinda sunlari herkes bilmeli (kaynak New York sehri belediyesi http://www.nyc.gov/html/doh/html/hlthtops/hlthtops.shtml ) http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/index.asp asiri sicaklarda ne yapilmalidir-CDC ; FDA http://www.fda.gov/fdac/features/1997/597_heat.html http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_howto.htm

http://www.noah-health.org/en/environemental/topics/weather.html http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301 http://www.epa.gov/naturalevents/extremeheat.html

http://www.safecanada.ca/link_e.asp?category=10&topic=177

http://www.disastercenter.com/guide/heat.html

ABD http://www.cnn.com/WEATHER/ NEW YORK http://ny1.com/ny1/Weather/index.jsp ; TURKIYE’DE HAVA RAPORLARI http://www.meteor.gov.tr/2006/tahmin/tahmin-iller.aspx http://www.meteor.gov.tr/ http://www.cnnturk.com/HAVA_YOL/ http://www.havadurumutahmini.com/

SUSAMADAN ONCE MUNTAZAM VE BOLCA ICILEN SU, SOGUK SU VUCUT ISISINI DUSURUR. ASIRI SICAK DALGALARINDA HER YARIM SAATTE BIR BARDAK SOGUK SU ICILMELIDIR KI VUCUT ISISI NORMAL OLABILSIN; ARTMASIN.

VUCUT ISISI 42 C DERECE=108 FAHRENHAYT VE USTUNDEYSE; BEYIN VE IC ORGANLARDA, VUCUTTA CIDDI VE GERI DONULMEZ HASAR BASLAR; ORGANLARIN FAALIYETI ANIDEN DURABILIR ; OLUMCUL OLABILIR!

IS BURAYA GELMEDEN, GERI DONULMEZ HASARLAR, OLUMLER OLUSMADAN BOL SU ICMEYI, KENDIMIZI HER TURLU KORUMAYI TEKT EK OGRENELIM ; ASIRI SICAKLARIN VUCUTTAKI BELIRTILERINI HEPIMIZ TANIYALIM; ASAGIDAKI BILGILERDEN FAYDALANARAK TUM GEREKLI ONLEMLERI ALALIM. KENDI HAYATIMIZI, AILEMIZI,TOPLUMU KOLLAYALIM. KIM BILIR BELKI SIZ KENDI COCUGUNUZUN, BELKI BIRISININ HAYATINI KURTARABILIRSINIZ!

http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301

http://www.milliyet.com.tr/2006/08/21/son/sontur34.asp % 90 LARA VARAN NEM ISTANBUL’LULARI BUNALTTI; ANTALYA’DA TERMOMETRELER 50 C DERECEYI GOSTERDI; http://www.milliyet.com.tr/2006/08/23/guncel/gun04.html

http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://wonder.cdc.gov/wonder/PrevGuid/p0000449/p0000449.asp

http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301

http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_landlords.htm http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm http://www.wrh.noaa.gov/psr/general/safety/heat/

http://www.noaawatch.gov/themes/heat.php

http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml

http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heat_guide.asp

http://www.epa.gov/naturalevents/extremeheat.html

http://www.euro.who.int/document/Gch/HEAT-WAVES%20RC3.pdf http://www.cdc.gov/niosh/topics/emres/

http://www.londonprepared.gov.uk/protectingyourself/weatherconditions/heat.jsp

http://www.disastercenter.com/guide/heat.html

ISIDAN/SICAKLARDAN KAYNAKLANAN HASTALANMA BELIRTILERININ BAZILARI SUNLARDIR;

· HIZLI HIZLI NEFES ALMAK

· KENDINI ZAYIF, KOTU, HALSIZ HISSETMEK VEYA BAYILMAK

· BAS AGRISI

· AKLIN, MUHAKEMENIN KARISMASI, AZALMASI, ZIHIN BULANIKLIGI

ASIRI SICAKLARDA BANA NELER OLABILIR?

Insanlarin vucut isisini kontrol mekanizmasina fazla isi- sicak- asiri sicak yuklenmesi olunca, insanlar hastalanir- agir hastalanabilirler- olumler gorulebilir. Vucut normal olarak terleyerek kendisini sogutur. Ama bazi durumlarda, terleme tek basina yetmez. Bu durumda da VUDUT ISISI HIZLA YUKSELIR. Bu yuksek vucut isilari oncelikle beyni ve tum oteki hayati organlari da hasarlar. Asiri sicak dalgalarinda, sicaklarda birden cok fazla faktor vucudun kendisini sogutabilme mekanizmasini etkiler. HAVADA NEM ORANI YUKSEK OLUNCA, TER YETERINCE KOLAYCA BUHARLASMAZ VE VUCUDUN ISIYI DUSURMESINI ZORLASTIRIR-ENGELLER BU DURUM. BU VUCUDUN KENDISINI SOGUTMA MEKANIZMASINI-KAPASITESINI ENGELLEYEN DURUMLAR DA yaslilik, 0-4 yas arasinda olmak, cocuklar, ates, dehaydrasyon denen vucutta susuzluk , az su icmek, su icmemek, kalp hastasi olmak, psikiyatrik rahatsizliklari olmak, kan dolasiminin kotu-hasta olmasi, gunes yaniklari, ve ilac kullanimlari, alkol kullanmak.

ISIDAN –SICAKLARDAN KAYNAKLANAN HASTALIKLARDA KIMLER EN BUYUK RISK GRUBUNDALAR?

Bebekler ve cocuklar, 65 yas ve ustundekilerin tumu, kilolu ve sisman, obez olanlar, hasta olanlar, kronik hastaliklari olanlar, psikiyatrik hastalarin tumu, ve bazi ilaclari kullananlarin hepsi.

ISI FELCI DENEN SEY NEDIR- HEAT STROKE?

Sicaklardan kaynaklanan hastaliklarin en agiri, en ciddisi, en hayati olanidir. Vucud kendi ic isisini kontrol edemedigi zaman gorulur; vucut isisi hizla yukselir, terleme mekanizmasi durur- calismaz ve vucut artik kendini asla sogutamaz duruma gelir. Vucut isisi 106 F =41 C yi bulur sadece 10-15 dakikada. Isi felci olumlere sebep olabilir veya kalici hasarlar birakabilir eger acilen bir tibbi yardim merkezine ulasilmazsa- bu arada hemen islak carsaflara sarilmazsa,ustune vucuda hortumla vs soguk su dokulmezse… BIR HASTAHANENIN ACILINDE ACIL MUDAHALE DE SARTTIR. CDC DEVAMINI OKUYUN http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/faq.asp

http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301 http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml

SICAKDAN, SICAK DALGALARINDAN KAYNAKLANAN HASTALIKLARI /OLUMLERI ONLEMEK ICIN

· HABERLERDE SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….” DEYIP OZET HABERLER GECMEYIN YINE; INSANLARA NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM TEK TEK HER DEFADA TEKRAR YAZIN ;SOYLEYIN; VE ANLATIN. VE HERKESLERIN TUM HALKIN NE YAPILACAGINI, ADIM ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE ANLADIGINA COK EMIN OLUNUZ!

· DOKTORUNUZUN, TOPLUM ADINA SAGLIK BAKANLIGININ, IL SAGLIK MUDURLUKLERININ , MAHALLI BELEDIYENIZIN, SIZE ELEKTRIK SAGLAYAN FIRMALARIN, MAHALLI TV VE RADYOLARINIZIN SICAK DALGALARINDA ALMANIZI ISTEDIKLERI TUM SAGLIK ONLEMLERI VE ENERJI TASARRUFLARI ACIKLAMALARINA AYNEN UYUNUZ; HABERLERI HER SAAT BASI SUREKLI TAKIP EDINIZ

· http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml SICAKLARDAN, SICAK DALGALARINDAN KORUNABILMEK ICIN http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heat_guide.asp http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm

· EN YUKSEK RISK GRUBUNDAKILERI YINE TEKRARLAYALIM; DIYABET, KALP, SOLUNUM YOLLARI VE PSIKIYATRI HASTALIKLARI VE BENZERLERI GIBI KRONIK HASTALIKLARI OLAN VE ILAC KULLANAN HERKES http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm -, HAREKET EDEMEYEN VEKENDI ELBISELERINI DEGISTIREMEYEN HERKES, BEBEKLER, OKULA GITMEYEN COCUKLAR, TUM COCUKLAR, YOGUN EGZERSIZLER YAPANLAR, VEYA ACIK HAVADA ZORLAYIZI ISLER YAPAN HERKES, MENTAL SAGLIK=PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANAN HERKES http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm , VE EVSIZ OLANLAR, SOKAKLARDA YASAYANLAR

· GENEL OLARAK SU VE BENZERI ILACLARI KULLANAN HERKES ASIRI SCAKLARDA RISKTELER;ONALRI GUNDE 2 DEFA YOKLAYIN, ARAYIN, EMIN OLUN http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm BUNLAR SICAKLARDA RISKINIZI ARTTITRAN ILACLAR

· GUNESE CIKMAYIN

· DISARI CIKARKEN MUTLAKA KENARLARI COK GENIS, ENSENIZI DE YUZUNUZU DE KORUYACAK SAPKALAR TAKIN

· GINESTEYSENIZ EN AZ SPF 15 GUNESTEN KORYUCU SURUN

· DENGELI AMA COK HAFIF YIYECEKLER YIYIN-HAZMI ZOR, AGIR KIRMIZI ETLER VS YEMEYIN

· FINI YAKMAYIN; HATTA ASIRI SICAKLARDA ISITMADAN YENECEK KAHVALTILIK, DOMATES, AYRAN, MEYVELER VS YIYIN

· ZORLAYICI AKTIVITELER YAPMAYIN

· GEVSEK, ACIK RENKLI, BEYAZ, INCECIK GIYSILER GIYIN

· KAHVE VE KOLA ICMEYIN

· KAFEINLI VE TATLI, SEKERLI, KARBONATLI ICECEKLER , ALKOLLU SIVI ICMEYIN ASLA

· KAFEINSEIZ, ALKOLSUZ, GAZSIZ, RENKSIZ SIVILAR, EN COK DA AYRAN VE BUZLU SU VE SULANDIRILMIS HAKIKI MEYVE SULARI ICIN

· KARBONATLI-GAZLI ICECEKLERDEN, KOLA VE TUM BENZERLERINDEN UZAK DURUN;ALKOL SERINLEMENIZI, VUCUDUN SOGUMASINI ENGELLER. AZ SIVI ICMESI GEREKENLER VE/VEYA DIURETIKLER KULLANANLAR DOKTORUNUZLA KONUSUN.

· MUTLAKA GUNESI ENGELLEYECEK PERDELER, GOLGELIKLER VS KULLANIN

· VANTILATORLERLE VE HEM DE KLIMALARLA ODAYI IYICE HAVALANDIRIN/SERINLETIN. KLIMA VE GUCLU VANTILATORLERINIZ YOKSA, PENCERELERINIZ ACIK OLMALIDIR.

· HAVA COK SICAKSA, ASIRI SICAKLARDA SADECE VANTILATORLEERE ASLA GUVENMEYIN http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_fan.htm http://www.wrh.noaa.gov/psr/general/safety/heat/ http://www.disastercenter.com/guide/heat.html

· SIK SIK SERINCE DUSA VEYA KUVETE GIRIN VE ISLANIN

· ISLAK SIKILMIS SOGUK HAVLULARLA SERINLEYIN OTURURKEN-YINE ISLATIN SIKIN VE ORTUNUN, KULLANIN

· AYDINLANMA, LAMBALARI EN AZA INDIRIN, KAPATIN ; ELEKTRIK KULLANAN AMPULLERI EN AZA INDIRIN VEYA HEPSINI KAPATIN http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm

· KLIMALI ALISVERIS MERKEZLERINE, KUTUPHANELERE VARSA HALKA ACIK YUZME HAVUZLARINA GIDIN

· BEBEK VE COCUKLARI, HAYVANLARINIZI VE OZEL ILGI GEREKTIREN SEVDIKLERINIZI YOGUN SICAKLARDA ASLA ARABADA YALNIZ BASLARINA BIRAKMAYIN- OLEBILIRLER

· SICAK DALGALARI SIRASINDA KOMSULARINIZIN KAPISINI CALIN VE BAKIN IYILER MI;OZELLIKLE DE 50 VE USTUNDEKILERE, BEBEK VE COCUKLAR, PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANANLAR, KRONIK HASTALIKLARI OLANLAR, OZEL IHTIYACLARI OLAN KOMSULARINIZ TEHLIKEDE OLABILIRLER ASIRI SICAKALRDA-EVLERI SERIN MI, DURUMLARI IYI MI, SU ICIYORLAR MI, EVLERINDE ISI KAC DERECE KONTROL EDIN. BU SICAGA ASIRI HASSAS GRUPLAR YAKINLARINI GUNDE 2 DEFA ARAMALIDIRLAR IYI OLDUKLARINI BILDIRMEK ICIN VEYA YAKINLARI ONLARA NASIL OLDUKLARINI SORMAK ICIN

· DIYABETIKLER VE SICAKLAR, CEVRE FAKTORU TEHLIKELIDIR ASIRI SICAKLARDA http://epa.gov/aging/resources/factsheets/deh_english_2007_08.pdf

· EGER SICAK DALGASI BELIRTILERINIZ VARSA YARDIM ISTEYIN ; AMBULANS CAGIRIN VE/VEYA HASTAHANEYE ACILE GIDIN. http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301

· SICAKLARDA KOPEKLERINIZ, EV HAYVANLARINIZ BAK http://www.toronto.ca/health/heatalerts/bh_helppets.htm http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301

· SICAKLARDA HASTALANMA BELIRTILERI http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301 http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml

· SICAKLARDA MUHTEMELEN KIMLER OLURLER? http://news.bio-medicine.org/medicine-news-3/Extreme-heat-3A-Who-is-most-likely-to-die-3F-3632-1/

· KIMLER ISI DALGALARINDA, SICAKLARDA YUKSEK RISK GRUBUNDADIR? ALKOLIKLIK, DIYABET, BOBREK, KALP, SISMANLIK, OBESITE, NOROLOJIK LEZYONLAR, CILT VE TERLEME BEZLERI HASTALIKLARI, BAZI AKCIGER HASTALIKLARI, HIPERTIOIDI OLANLAR, POTASYUM EKSIKLIGI OLANLAR GIBI, KRONIK HASTALIKLARI OLANLAR, ATESLI ENFEKSIYONLARI OLANLAR VE 0-4 YAS GRUBU TUM COCUKLAR, COCUKLAR VE YASLILAR, OZELLIKLE DE 65 YAS VE USTUNDEKILERIN TUMU, VE CESITLI ILACLAR KULLANANLAR, OZELLIKLE DE PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANANLAR VE TUM PSIKIYATRIK HASTALAR ASLA SICAKLARDA KALMAMALIDIRLAR- KENDILERINI, EVLERINI SERINCE –SOGUK TUTMALIDIRLAR. TUM ASAGIDAKI ONLEMLER ONLAR ICIN SEVENLERI TARAFINDAN MUTLAKA UYGULANMALIDIR.

· BEBEKLER- COCUKLAR, YASLILAR –OZELLIKLE DE 65 YAS VE USTUNDEKILERIN TUMU ,KILOLU OLANLAR, OBEZLER, KRONIK HASTALIKLARI OLANLAR VE PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANANLAR SICAKLARDAN, SICAK DALGALARINDAN EN COK ZARAR GOREBILECEK, YUKSEK RISK GRUBUNDAKI KISILERDIR TOPLUMDA. DOLAYISI ILE NE YAPILMASINI, KENDILERINI NASIL KORUYACAKLARINI MUTLAKA EGITEREK, DENETLEYEREK, GOZLEMLEYEREK, TV LERDE-RADYOLARDA HER SAAT BASI ANLATILARAK, ANONS EDILEREK SAGLAMAK, GARANTILEMEK ZORUNDASINIZ. OGRENIN, HAYAT KURTARIN, ENGELLEYIN. YARDIM EDIN. ANLATIN, ADIM ADIM SUREKLI HIC DURMADAN , 24/7 TV LERDE, RADYODA SIMDI SUREKLI EGITIN, UYGULATIN.

· YASLILARDA SICAK STRESI NEDIR? NEDEN YASLILARDA SICAKLAR COK ONEMLIDIR, TEHLIKELIDIR? http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/elderlyheat.asp http://www.arfamilies.org/health_nutrition/aging/extreme_heat.pdf http://www.apha.org/membergroups/newsletters/sectionnewsletters/geron/winter06/2562.htm

· BAZI ILACLARI KULLANANLAR YUKSEK RISK GRUBUNDADIRLAR- BUNLAR TRISIKLIK ANTIDEPRESANLAR, BIRCOK TRANKILIZANLAR, PARKINSON HASTALIGINDA KULLANILAN BIRCOK ILACLAR, AMFETAMINLER VE ANTIHISTAMINIKLERDIR. KANUNSUZ KULLANILAN, KULLANILMASI YASAK OLAN KOKAIN VE EKSTASY DE ISI ILE ILISKILI HASTALIKLARA NEDENDIRLER.

· SUNLAR DA YUKSEK RISK FAKTORLERIDIR- yas-yani yas arttikca VEYA en cok da 0-4 yas cocuklarda risk de artmaktadir- en cok da 65 yas ve ustunekiler icin , fiziksel aktivite seviyesi , genel saglik durumu kotu olanlar, kalp hastaligi 9olan, yuksek tansiyonlu hastalar , cilt hastaliklari, bobrek hastasi, karaciger hastasi olanlar, alkol icmek, alkolik olmak, disarda nem orani-yuzdesinin yuksekligi, acik havada ruzgar olmamasi, sicak havada egzersiz yapmak, su haplari kullanmak, alerji ilaclari kullaniyor olmak, sigara icmek, az su icmek, uyusturucular kullaniyor olmak, kat kat gibi uygunsuz giyinmek- giyilen giysilerin durumu-inceligi-kalinligi-acik veya koyu renkli , kat kat olmasi vs, klima sogutucularin olmamasi, evde, odada hic havalandirma pervaneler vs de olmamasi, evde ve arabada kapali pencere/camlar ve hic klima olmamasi , hic klima vs olmadan binalarin ust katlarinda yasiyor olmak

· Hafif ve dengeli beslenmeye ozen gosterin. Az yiyin, etlerden, agir proteinli, yagli yiyeceklerden uzak durun.

· Muntazam olarak cok fazla su icin- HER YARIM SAATTE BIR BIR BARDAK SU GIBI VE daha hic susamadan icmeniz lazim; susadiginizda, vucudunuz susuz kalmistir bile. DIKKAT OZELLIKLE DE YASLILAR ISIYI/ SICAGI VE SU ICIP ICMEDIKLERINI, SUSADIKLARINI ANLAMAZLAR- DENETLEYIN. EMIN OLUN. YARDIM EDIN. GUNDE 3 DEFA UGRAYIP SEVDIKLERINIZI, KOMSULARINIZI, YUKSEK RISK GRUBUNDAKILERI MUTLAKA KONTROL EDIN.

· Eger bir sure disarda olacaksaniz, yaninizda yeterince su sisesi, pet su tasiyin mutlaka . BU EN AZ 3-4 LITRE SUDUR

· Sara=epilepsi , kalp, bobrek, karaciger hastaliklari olup da, suyun kisitli verildigi tarz beslenmek zorunda olan hastalar veya vucudunda odem olan hastalar, cok su icmeye baslamadan once mutlaka doktorlari ile gorusmelidirler.

· Alkol, alkollu icecekler, ve kafeinli ve tum gazli-karbonatli iceceklerin tumunu HIC-ASLA icmeyiniz- buna cay, kahve, gazli, siseli, tenekeli, renkli renksiz tum icecekler, bir cok icecekler dahildir . Buzlu, soguk su EN IYI SECIMDIR

· Alkol ve kafeinli icecekler asla icilmemelidirler- bunlar hem de idrar sokturucu- atici-diuretikdirler; bu da vucudunuzdan fazla su atilmasina sebep olacagindan da sicaklarda, vucut isisi artar-vucut kendisini sogutamaz-mekanizma bozulur ve hayati tehlike dogar- sicak dalgalarinda asiri tehlikelidir.

· ASIRI SICAKLARDA –SICAK DALGALARINDA ALKOL ICMEK OLUMLERE SEBEP OLACAKTIR.

· VUCUDA YAPISMAYAN, BOL, COK BOL, ACIK RENKLI, BEYAZ, INCECIK SEYLER GIYIN VE MUMKUN OLDUGUNCA ACIKTA CILT KALMASIN

· YUZUNUZU VE KAFANIZI COK GENIS KENARLI BIR SAPKA , MESELA HASIR SAPKA GIYEREK KADIN, ERKEK- COCUK KORUYUNUZ. SEMSIYE DE OK. BAS VE ENSE, YUZ MUTLAKA SAPKALARLA ELDEN GELDIGINCE COK ORTULMELIDIR-GUNESDEN SAKLANMALIDIR, SAPKANIZIN ICINE ENSEYI ORTECEK MENDIL VS DE KONABILIR

· OZELLIKLE DE BEBEK, COCUK, TUM COCUKLAR ASIRI SCAKLARDA COK BILINCLI KORUNMALIDIR http://www.chw.edu.au/parents/kidshealth/safety_factsheets/pdf/sun_safety_and_heat_stroke.pdf http://www.chw.edu.au/parents/kidshealth/safety_factsheets/pdf/sun_safety_and_heat_stroke.pdf

· Gunesten MUTLAKA kacin. Gunes yaniklari cildin kendisini sogutabilme mekanizmasini bozar, engeller. SPF 30 ve ustunde koruma faktorlu gunesten korunma kremleri surun gunese cikmadan yarim saat once ve sonra da her yarim saatte bir acikta kalan yerlerinize, yuzunuze-deniz kenarinda olmasaniz da sokakta vs de gerekir.

· ZARARLI ultraviyole isinlarini suzen, BLOKE EDEN kaliteli gunes gozlukler takin-Gozlerimizi de ultraviyole gunes isinlarindan UVA, UVB, UVC isinlarindan korumaliyiz. UVC ozon tabakasi tarafindan bloke edilmektedir, yeryuzune pek ulasamaz-atmosferde abzorbe edilir ve bize cok fazla tehlike arz etmez. EN TEHLIKELISI UVA VE UVB dir. EN BUYUK TEHLIKE UVB dir ve gozde korneayi hasarlayabilir. Ozellikle de 18 yas altindaki tum cocuklarda-genclerde. Zararli ultraviyole isinlari yazin, ve 10;00-1700 saatleri arasinda , dagda, yukseklerde, kum-su kenarlarinda – havuzda, plajlarda, kar ve buzda cok yuksektir; ama az gunesli bulutlu gunlerde de, kisin da zararli ultraviyole isinlari bize ulasmaktadir-UNUTMAYIN YASAMINIZ BOYUNCA ALDIGINIZ, CILDINIZE DEGEN TUM ZARARLI ULTRAVIYOLE ISINLARI NETICEDE GOZLERINIZE, CILDINIZE, BIR SEKILDE SIZE COK AGIR ZARAR VERECEKTIR. Mumkun olan en erken yaslarda kaliteli gunes gozlukleri takmalidir herkes-tum turizm sahillerinde calisanlar, ekmek parasi kazananlar, yasayanlar, tum gunesli yazlarda 1-2 yas ustu tum cocuklar dahil , hergun herkes dahil. . Bircok bilim adami omur boyu , surekli , uzun sureli UVB isinlarina maruz kalmakla lens kataraktlari arasindan direkt iliski oldugunu soyluyorlar. Bazi arastirmalar da UVB ile katarakt arasinda iliskiyi gostermekte. OZETLE- UZUN SURELI OLARAK ULTRAVIYOLE UVA VE UVB ISINLARINA MARUZ KALANLAR VE GOZLERINI KORUMAK ICIN KALITELI , % 100 BU ISINLARI BLOKE EDEN KALITELI VE GELISMIS ULKELER IMALAT StANDARTLARINA-KANUNLARINA UYARAK URETILMIS KALITELI GUNES GOZLUKLERI TAKMALIDIRLAR- TAKMAYANLARDA, GOZLERDE KORNEA HASARLARI YANISIRA DEJENERATIF DEGISIKLIKLER-HASARLAR, GOZDE VE GOZ KAPAKCIKLARINDA KANSERLER OLUSMAKTADIR (pingueculae1 and pterygia2)- VE BIR INSANIN DOGUSTAN ITIBAREN ALDIGI BU ZARARLI ULTRAVIYOLE ISINLARI, YILLAR ICINDE BIRIKEREK, KUMULATIF OLARAK TOPLANMAKTA VE SONUCTA GOZLERDE KATARAKTLARA DA SEBEP OLMAKTADIR . IYI, COK IYI KALITELI BIR GUNES GOZLUGU GOZLERINIZI KISA VE UZUN VADEDE PARLAK GUNES ISIKLARINDAN VE DISARDA HER TURLU GUNESTE KORUMAK ICIN IYI BIR YATIRIMDIR-SARTTIR. Cok kaliteli gunes gozlukleri gozlerinizin isigi suzme kabiliyetini arttirir ve de gunes in ultraviyole isinlarina karsi gozlerinizi korur; zararli ultraviyole isinlarinin % 99- % 100 zunu bloke eder ; renkleri bozmadan aynen gosterir; rahattir.. ANCAK GUNES ISINLARININ % 50 SI DE TEPEDEN YUKARDAN GELDIGI ICIN, BU GUNES GOZLUKLERIYLE GENIS KENARLI SAPKALAR, SAPKALAR TAKMAK DA SARTTIR. MESELA GOZLUKTE EPF 10 YAZIYORSA, BU ULTRAVIYOLE ISINLARINI % 100 BLOKE ETTIGINI GOSTERMEKTEDIR. GOZLUKLERIN ETRAFINDAN DA GUNESIN GIRMESI ENGELLENMELIDIR- WRAP AROUND DENEN EGIMLI VE YUZU BALIK GOZU GIBI SARAN, KASLARA DEGERMIS GIBI GOZLUKLERDIR BUNLAR.ABD DE FDA VE GUNES GOZLUKLERI CEMIYETInin birlikte aldigi kararlara gore tuketiciye, parlak gunes isigi ortamlarinda, plajlarda, dagda, balik tutarken, kayakda vs kullanilmak icin UVB ISINLARININ EN AZ %99 nu suzen-bloke eden , UVA NIN EN AZ % 60 SINI BLOKE EDEN VE GORUNEN ISIGIN-GUNES ISINLARININ DA EN AZ %20-%97 ARASINDA BLOKE EDENI TAVSIYE ETMEKTEDIR. Bu kaliteli ABD gozlukte yazar kanunlara gore. GENEL AMACLA acik havada, ucarken, hikingde vs kullanmak icin de, kullanilacak gunes gozluklerinde de UVB yi en az % 95 suzmeli, UVA yi en az % 60 suzmeli ve gorunen gunes isiklarini da en az % 60 ve % 92 arasinda suzmelidir. ABD DE SU STANDARTLARA UYULARAK IMAL EDILMIS GUNES GOZLUKLERI SATILABILIR .SIZ HER ZAMAN HEM UVA HEMD E UVB YI % 98- % 100 BLOKE EDEN GUNES GOZLUKLERI ALMAYI KURAL EDININ. COCUKLARA DA SARTTIR GUNES GOZLUKLERI http://www.fda.gov/bbs/topics/CONSUMER/CON00057.html http://www.arpansa.gov.au/is_sunys.htm http://www.fda.gov/cdrh/ode/sunglass.pdf http://www.ansi.org/news_publications/media_tips/sunglasses.aspx?menuid=7 http://store.ihs.com/specsstore/controller;jsessionid=PcY-mVKbRlIBzREmV73h2A**.app12?event=DOCUMENT_DETAILS&docId=MZSBFBAAAAAAAAAA http://www.ansi.org/consumer_affairs/consumer_resources.aspx?menuid=5 http://www.technical-gear.com/sunglasses/kids_sunglasses.htm http://www.framesdirect.com/rayban/ http://www.heavyglare.com/faq.php#when http://www.pricegrabber.com/search.php?form_keyword=rayban%20sunglass&mode=g_us_e_c&skd=1 http://sportsmedicine.about.com/cs/toppicks/tp/aatpsunglasses.htm

· Asiri isi farkliliklarindan kacinin- Disardan cok sicak bir havadan gelip de, evde hemen cok soguk dus almak, hipotermiaya sebeptir-ozellikle de cocuklarda ve yaslilarda.

· SIK SIK GUNDE BIRKAC DEFA, HER IHTIYAC HISSETTIGINIZDE MUTLAKA SERIN, ILIKCA, SOGUK DUS ALIN

· Hastaniz varsa, dus yapamayacak durumdaysa, bu vahsi sicak gunlerde ona yumusak bir gercek sungerle, ya da kucuk bir mini havluyla bir derin banyo kabina doldurulmus serin- soguk suyla islakca kompresler yapin;sungeri suya sokun ve az sikarak, vucuduna islak islakca degdirin her yerine dokunarak, bastirmadan- tum vucudu islanacak ve serinleyecektir.

· EVLERDE GUNES ALAN ODALARDA perdeleri siki siki kapatin gunduzleri- gece acin. EVDE klima varsa, pencerelerin tumunu de kapatin. Evde klima yoksa bazi pencereler mutlaka acik kalmalidir hava akimi icin, olmemek icin.Bu nedenle olen bircok yasli oldu New York’da gecen hafta.

· Yavaslayin. Zorlayici aktivite, is ve spordan kacinin-daha sonraya planlayin- kosmak, bisiklete binmek, bahcede ugrasmak, ev temizligi vs vs. Yuksek riskte olanlar serin, soguk yerlerde oturmalidirlar. Mumkunse klima olan yerlere gidin.

· PSIKIYATRIK-DEPRESYON HASTALIKLARI OLDUGUNU BILDIGINIZ KISILERIN HASTAHANELERDE, EVLERINDE, KENDILERINDE, SICAK DALGALARINDA GEREKLI ONLEMLERI ALABILMELERI ICIN GONULLU OLUN, GIDIN, GUNDE 2-3 DEFA KONTROL EDIN, SOGUKCA ORTAMLARDA OLMALARINA, YETERINCE SU ICMELERINE MUTLAKA YARDIMCI OLUN- OLUMLERI ONLEYIN. DOGRU OLAN SEYLERIN YAPILDIGINA EMIN OLUN- IYI KOMSU OLUN. ONLARIN IYI DURUMDA OLDUKLARINI MUTLAKA GUNDE 2-3 DEFA DENETLEYIN.

· EV VE AHIR HAYVANLARINIZA DA COK BOL SU VERIN; DUSA SOKUN; HORTUMLA YIKAYIN, GUNESE CIKARTMAYIN; SERIN HAVADAR TERCIHEN PERVANELI, KLIMALI YERLERDE TUTUN.

· ARA SIRA VUCUT ISINIZI DA OLCEBILIRSINIZ.

· ISIDAN , SICAKDAN KAYNAKLANAN HASTALIK BELIRTILERINI VE NASIL ACIL YARDIM YAPILACAGINI OGRENIN.UYGULAYIN. ASAGIDAKILERI DE OKUYUN.

· EVINIZDE KLIMA YOKSA, BIRKAC PENCEREYI MUTLAKA ACIK BIRAKIN, TUM PENCERELERI KAPATILAN EVLER BIRER FIRINA DONUSUR, ASIRI ISINIR VE OLUMLERE SEBEP OLUR. NEW YORK’DA BU NEDENLE, YASLILARDA, PSIKIYATRIK HASTALARDA EVLERINDE OLUMLER YASANDI NE YAZIK KI

· BEBEK, COCUK VE HAYVANLARINIZI TEK BASINA EVDE, ARABADA ASLA YALNIZ BIRAKMAYIN.

· ILK FIRSATTA EVINIZIN TEK BIR ODASINI ASIRI SICAKLARDA YASANABILIR HALE GETIRMEK ICIN TAVANA BIR PERVANE VE HEM DE DUVARA DA KLIMA TAKTIRMAK PLANLARI YAPINIZ MUMKUNSE-HEM KENDINIZE VE HEM DE YASLI SEVDIKLERINIZE.

· ASIRI SICAK DALGALARINDA FAZLA ELEKTRIK SARFIYATINI, ELEKTRIK SISTEMININ COKMESINI VE SAATLERCE- GUNLERCE ELEKTRIKSIZ KALMAYI ENGELLEMEK ICIN, ONCELIGI TOPLUMUN ZARURI ELEKTRIK IHTIYACINA+KLIMALARA VS VEREBILMEK ICIN TOPLUM ADINA BELEDIYENIZIN ACIKLAMALARINI BEKLEYIN; FAZLA BIR TEK AMPUL DAHI YAKMAYIN EVLERDE ISYERLERINDE + GEREKSIZ TUM TV , KOMPUTERLERI VS TAMAMEN KAPATIN+ ISTEN AYRILIRKEN TUM KOMPUTERLERINIZI LOG OFF DEGIL, TAMAMEN KAPATIN OFF YAPIN+ BULASIK, CAMASIR MAKINESI, ELEKTRIK SUPURGESI, UTU VS ISLERINI SONRAKI GUNLERE ERTELEYIN, ASLA CALISTIRMAYIN SICAK DALGALARI SURESINCE+ ISYERLERINDE VE EVLERDE ASANSORLERIN BAZILARINI MUTLAKA IPTAL EDIN+ SEHIRLERDE GECE ISYERLERININ COGU ELEKTRIKLERININ, REKLAM PANOLARININ VS VS KAPATILMASINI ISTEYIN + GEREKSIZ HICBIR ALET EDEVAT CALISTIRMAYIN ELEKTRIKLI+dukkanlarda vs bircok elektrikli aletler kapatilmali azami tasarruf edilmelidir –ACIK TVLER VS GIBI.

· HABERLERDE SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….” DEYIP OZET HABER GECMEYIN YINE; NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM TEK TEK HER DEFADA TEKRAR YAZIN VE ANLATIN. VE HERKESLERIN TUM HALKIN NE YAPILACAGINI, ADIM ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE ANLADIGINA COK EMIN OLUNUZ!

· SAGLIK BAKANLIGI, TARIM BAKANLIGI VE MAHALLI BELEDIYELER NE YAPIYORLAR? HALKA, CIFTCILERE, INSANLARA, HEM DE BUYUKBAS HAYVANLAR ICIN NE ACIKLAMALAR SUNUP, SAGLIKLARINI KORUMAK ICIN ADIM ADIM NELER ANLATIYORLAR SICAK DALGASI ICIN 2-3-4-55-6-7-8-9 AGUSTOS 2006 DA ? UYANIN GOREV BASINA http://www.cnnturk.com/TURKIYE/haber_detay.asp?PID=318&HID=1&haberID=211885

· CDC DEN ASIRI SICAKLARDA BILGILI OL VE NELER YAPILMALI http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/faq.asp VE TOPLU ELEKTRIK KESILMELERINDE CDC http://www.bt.cdc.gov/poweroutage/needtoknow.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/ http://www.cdc.gov/node.do/id/0900f3ec8000e044 http://www.cdc.gov/nasd/docs/d001201-d001300/d001215/d001215.html http://www.cdc.gov/nasd/menu/topic/heat_cold.html sicakalrin, asiri sicaklarin , ciftcilerde, vs vs ilgili kanserlerin tum brosurleri http://www.cdc.gov/nasd/menu/state/niosh_abstracts/heat_cold.html ; http://www.nsc.org/ehc/sunsafe.htm

· NOAH’dan ASIRI SICAKLARLA ILGILI BROSURLER http://www.noah-health.org/en/environemental/natdisasters/specific/heat.html http://www.nationalmssociety.org/youcan_beatheat.asp

· http://www.niapublications.org/agepages/hyperther.asp

· ISI INDEKSI –ISI VE HAVADA NEM YUZDESI NE ISE, VUCUDA DEGEN ISI ASLINDA NE OLUR http://www.crh.noaa.gov/pub/heat.php http://www.nws.noaa.gov/om/brochures/heat_wave.shtml http://www.crh.noaa.gov/pub/heat.php http://www.noah-health.org/en/environemental/topics/weather.html http://www.cdc.gov/nasd/docs/d001201-d001300/d001215/d001215.html

· Atletlere sporculara-ASIRI SICAKLARDA SPOR YAPMAYIN -ABD DE ASIRI SICAKLARDA GECEN YILLARDA ANIDEN OLEN SPORCULAR OLDU-OLUMLERE SEBEP OLMADAN ONLEM ALIN-BIRISININ PAT DIYE DUSUP OLMESINI BEKLEMEYIN http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_36408.html http://www.ny1.com/ny1/content/index.jsp?&aid=61521 http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sportssafety.html http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/heatillness.html http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sunexposure.html http://www.milliyet.com.tr/2006/08/09/spor/aspo.html

PEKI ISIDAN , SICAKLARDAN, SICAK DALGALARINDAN KAYNAKLANAN PROBLEMLER NELERDIR-BASIMA NELER GELEBILIR?

GUNES YANIKLARI- belirtileri-semptonmlari’; cilt kirmizidir ve acir.muhtemeler siser ve su toplar. Ates, bas agrisi.

ILK YARDIM SOYLE YAPILIR- dus yapin ve ciltteki minicik, nefes almaya ve serinlemeye yarayan cildin tum deliklerini kapatmis olabilecek deniz yaglari vs yi gidermek icin kibarca sabun surun tum vucuda elle- serince ilik suyun altinda durun. Su toplama varsa, kuru ve steril gaz bezi ile kapatin gevsekce ve doktorunuza gidin.

ISI SICAK KRAMPLARI- semptomlari- genellikle bacak ve karin kaslarinda gorulur.Cok fazla terleme vardir.

ILK YARDIM-kramp giren kaslara elle basinc uygulayin veya kibarca masaj yapin spazmi gidermek icin. Yudum yudum su verin. Mide bulantisi devame derse, hepsine son verin, hastahaneye/doktora gidin.

SICAK-ISI CARPMASI-agir terleme, halsizlik, soguk cilt, ucuk renkli ve sogukumsu islakca ten. Zayif nabiz.Vucut isisi normal olabilir.Bayilma, kusma. Vucut isisi 102 F derece veya ustunde de olabilir ki bu bizde 38.8 C dir

ILK YARDIM- Serin, soguk bir yere uzanmasini saglayin-yatirin. Giysilerini gevsetin. Islak, sikilmis, soguk bezler-havlular koyun yuzune, ellerine, kol altlarina, vucuduna, kasiklarina. Mumkunse klimali veya pervaneli yere alin hastayi. Yudum yudum su ver. Eger kusma varsa, kesin bunu- su vermeyin. Kusma varsa, HEMEN doktora, hastahaneye goturun .

ISI-GUNES FELCI- Daha da tehlikeli durumsa, 105 F ve daha yuksektir ki bu 40.5 C dir bizde