SICAK DALGALARINDAN KORUNMAK TOPLUMDA NASIL SAGLANMALIDIR?
NELERI MUTLAKA HERKES, HEPIMIZ BILMEK ZORUNDAYIZ?
ASIRI NEMLI VE SICAK HAVALARDA, SICAK DALGALARINDA TEHLIKE
ISARETLERINI VE ALINACAK ONLEMLERI OGRENIN! RADYOLARDA, TV LERDE RADYOLARDA HER SAAT BASI UYARARAK-
ANLATARAK HALKa ANLATIN, OGRETIN, HALKI UYARIN SUREKLI
SUNLARI TEK TEK,
ADIM ADIM BILIYOR MUSUNUZ? EMIN MISINIZ?
HABERLERDE
SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….”
DEYIP OZET HABERLER GECMEYIN YINE; NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM TEK TEK
HER DEFADA TEKRAR SOYLEYIN ; YAZIN VE ANLATIN HALKA . VE HERKESLERIN TUM HALKIN
NE YAPILACAGINI, ADIM ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE ANLADIGINA
COK EMIN OLUNUZ!
http://www.disastercenter.com/guide/heat.html
http://www.fema.gov/hazard/heat/index.shtm
http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/links.asp
http://www.cambridgema.gov/EM/heatf.html
http://www.loep.state.la.us/hazards/heatfactsheet.htm
BUTCELERINZI ELVERIYORSA, MUTLAKA ODANIN BUYUKLUGUNE VE METRE
KARESINE+ HACMINE UYGUN BTU GUCTE ENERJI TASARRUFLU KLIMA, VE/VEYA AYNI
OZELLIKLERDE SPLIT KLIMA SATIN ALIN YATAK ODANIZA VE HEM DE OTURMA ODANIZA.
http://www.safecanada.ca/link_e.asp?category=10&topic=177
http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml
sicaklarda, sicak dalgalarinda sunlari herkes bilmeli (kaynak New York sehri
belediyesi http://www.nyc.gov/html/doh/html/hlthtops/hlthtops.shtml
) http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/index.asp asiri sicaklarda ne yapilmalidir-CDC ; FDA http://www.fda.gov/fdac/features/1997/597_heat.html
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_howto.htm
http://www.noah-health.org/en/environemental/topics/weather.html
http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
http://www.epa.gov/naturalevents/extremeheat.html
http://www.safecanada.ca/link_e.asp?category=10&topic=177
http://www.disastercenter.com/guide/heat.html
ABD http://www.cnn.com/WEATHER/ NEW YORK http://ny1.com/ny1/Weather/index.jsp ;
TURKIYE’DE HAVA RAPORLARI http://www.meteor.gov.tr/2006/tahmin/tahmin-iller.aspx http://www.meteor.gov.tr/ http://www.cnnturk.com/HAVA_YOL/
http://www.havadurumutahmini.com/
SUSAMADAN ONCE MUNTAZAM
VE BOLCA ICILEN SU, SOGUK SU VUCUT ISISINI DUSURUR. ASIRI SICAK DALGALARINDA
HER YARIM SAATTE BIR BARDAK SOGUK SU ICILMELIDIR KI VUCUT ISISI NORMAL
OLABILSIN; ARTMASIN.
VUCUT ISISI 42 C DERECE=108 FAHRENHAYT VE USTUNDEYSE; BEYIN VE IC ORGANLARDA, VUCUTTA CIDDI VE GERI
DONULMEZ HASAR BASLAR; ORGANLARIN FAALIYETI ANIDEN DURABILIR ; OLUMCUL
OLABILIR!
IS BURAYA GELMEDEN, GERI
DONULMEZ HASARLAR, OLUMLER OLUSMADAN BOL SU ICMEYI, KENDIMIZI HER TURLU
KORUMAYI TEKT EK OGRENELIM ; ASIRI SICAKLARIN VUCUTTAKI BELIRTILERINI
HEPIMIZ TANIYALIM; ASAGIDAKI
BILGILERDEN FAYDALANARAK TUM GEREKLI ONLEMLERI ALALIM. KENDI HAYATIMIZI,
AILEMIZI,TOPLUMU KOLLAYALIM. KIM BILIR BELKI SIZ KENDI COCUGUNUZUN, BELKI
BIRISININ HAYATINI KURTARABILIRSINIZ!
http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
http://www.milliyet.com.tr/2006/08/21/son/sontur34.asp
% 90 LARA VARAN NEM ISTANBUL’LULARI BUNALTTI;
ANTALYA’DA TERMOMETRELER 50 C DERECEYI GOSTERDI; http://www.milliyet.com.tr/2006/08/23/guncel/gun04.html
http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp
http://wonder.cdc.gov/wonder/PrevGuid/p0000449/p0000449.asp
http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_landlords.htm
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm
http://www.wrh.noaa.gov/psr/general/safety/heat/
http://www.noaawatch.gov/themes/heat.php
http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp
http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml
http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heat_guide.asp
http://www.epa.gov/naturalevents/extremeheat.html
http://www.euro.who.int/document/Gch/HEAT-WAVES%20RC3.pdf http://www.cdc.gov/niosh/topics/emres/
http://www.londonprepared.gov.uk/protectingyourself/weatherconditions/heat.jsp
http://www.disastercenter.com/guide/heat.html
ISIDAN/SICAKLARDAN
KAYNAKLANAN HASTALANMA BELIRTILERININ BAZILARI SUNLARDIR;
·
HIZLI HIZLI
NEFES ALMAK
·
KENDINI
ZAYIF, KOTU, HALSIZ HISSETMEK VEYA BAYILMAK
·
BAS AGRISI
·
AKLIN,
MUHAKEMENIN KARISMASI, AZALMASI, ZIHIN BULANIKLIGI
ASIRI SICAKLARDA
BANA NELER OLABILIR?
Insanlarin vucut isisini kontrol mekanizmasina fazla isi-
sicak- asiri sicak yuklenmesi olunca, insanlar hastalanir- agir
hastalanabilirler- olumler gorulebilir. Vucut normal olarak terleyerek kendisini sogutur. Ama bazi
durumlarda, terleme tek basina yetmez. Bu durumda da VUDUT ISISI HIZLA
YUKSELIR. Bu yuksek vucut isilari oncelikle beyni ve tum oteki hayati organlari
da hasarlar. Asiri sicak dalgalarinda, sicaklarda birden cok fazla faktor
vucudun kendisini sogutabilme mekanizmasini etkiler. HAVADA NEM ORANI YUKSEK
OLUNCA, TER YETERINCE KOLAYCA BUHARLASMAZ VE VUCUDUN ISIYI DUSURMESINI
ZORLASTIRIR-ENGELLER BU DURUM. BU VUCUDUN KENDISINI SOGUTMA
MEKANIZMASINI-KAPASITESINI ENGELLEYEN DURUMLAR DA yaslilik, 0-4 yas arasinda
olmak, cocuklar, ates, dehaydrasyon denen vucutta susuzluk , az su icmek, su
icmemek, kalp hastasi olmak, psikiyatrik rahatsizliklari olmak, kan dolasiminin
kotu-hasta olmasi, gunes yaniklari, ve ilac kullanimlari, alkol kullanmak.
ISIDAN –SICAKLARDAN
KAYNAKLANAN HASTALIKLARDA KIMLER EN BUYUK RISK GRUBUNDALAR?
Bebekler ve cocuklar, 65 yas ve ustundekilerin tumu,
kilolu ve sisman, obez olanlar, hasta olanlar, kronik hastaliklari olanlar,
psikiyatrik hastalarin tumu, ve bazi ilaclari kullananlarin hepsi.
ISI FELCI DENEN SEY
NEDIR- HEAT STROKE?
Sicaklardan kaynaklanan hastaliklarin en agiri, en
ciddisi, en hayati olanidir. Vucud kendi ic isisini kontrol edemedigi zaman
gorulur; vucut isisi hizla yukselir, terleme mekanizmasi durur- calismaz ve
vucut artik kendini asla sogutamaz duruma gelir. Vucut
isisi 106 F =41 C yi bulur sadece 10-15 dakikada. Isi felci olumlere sebep
olabilir veya kalici hasarlar birakabilir eger acilen bir tibbi yardim merkezine ulasilmazsa- bu
arada hemen islak carsaflara sarilmazsa,ustune vucuda hortumla vs soguk su
dokulmezse… BIR HASTAHANENIN ACILINDE ACIL MUDAHALE DE SARTTIR. CDC
DEVAMINI OKUYUN http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/faq.asp
http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml
SICAKDAN, SICAK DALGALARINDAN KAYNAKLANAN
HASTALIKLARI /OLUMLERI ONLEMEK ICIN
·
HABERLERDE
SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….”
DEYIP OZET HABERLER GECMEYIN YINE; INSANLARA NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM
TEK TEK HER DEFADA TEKRAR YAZIN ;SOYLEYIN; VE ANLATIN. VE HERKESLERIN TUM
HALKIN NE YAPILACAGINI, ADIM ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE
ANLADIGINA COK EMIN OLUNUZ!
·
DOKTORUNUZUN, TOPLUM ADINA SAGLIK BAKANLIGININ,
IL SAGLIK MUDURLUKLERININ , MAHALLI BELEDIYENIZIN, SIZE ELEKTRIK SAGLAYAN
FIRMALARIN, MAHALLI TV VE RADYOLARINIZIN SICAK DALGALARINDA ALMANIZI ISTEDIKLERI
TUM SAGLIK ONLEMLERI VE ENERJI TASARRUFLARI ACIKLAMALARINA AYNEN UYUNUZ;
HABERLERI HER SAAT BASI SUREKLI TAKIP EDINIZ
·
http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml
SICAKLARDAN, SICAK DALGALARINDAN KORUNABILMEK ICIN http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heat_guide.asp
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm
·
EN
YUKSEK RISK GRUBUNDAKILERI YINE TEKRARLAYALIM; DIYABET, KALP, SOLUNUM YOLLARI
VE PSIKIYATRI HASTALIKLARI VE BENZERLERI GIBI KRONIK HASTALIKLARI OLAN VE ILAC
KULLANAN HERKES http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm -, HAREKET EDEMEYEN VEKENDI ELBISELERINI
DEGISTIREMEYEN HERKES, BEBEKLER, OKULA
GITMEYEN COCUKLAR, TUM COCUKLAR, YOGUN EGZERSIZLER YAPANLAR, VEYA ACIK HAVADA
ZORLAYIZI ISLER YAPAN HERKES, MENTAL SAGLIK=PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANAN HERKES
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm , VE EVSIZ OLANLAR, SOKAKLARDA YASAYANLAR
·
GENEL
OLARAK SU VE BENZERI ILACLARI KULLANAN HERKES ASIRI SCAKLARDA RISKTELER;ONALRI
GUNDE 2 DEFA YOKLAYIN, ARAYIN, EMIN OLUN
http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_medic.htm BUNLAR SICAKLARDA RISKINIZI ARTTITRAN
ILACLAR
·
GUNESE
CIKMAYIN
·
DISARI
CIKARKEN MUTLAKA KENARLARI COK GENIS, ENSENIZI DE YUZUNUZU DE KORUYACAK
SAPKALAR TAKIN
·
GINESTEYSENIZ
EN AZ SPF 15 GUNESTEN KORYUCU SURUN
·
DENGELI
AMA COK HAFIF YIYECEKLER YIYIN-HAZMI ZOR, AGIR KIRMIZI ETLER VS YEMEYIN
·
FINI
YAKMAYIN; HATTA ASIRI SICAKLARDA ISITMADAN YENECEK KAHVALTILIK, DOMATES, AYRAN,
MEYVELER VS YIYIN
·
ZORLAYICI AKTIVITELER YAPMAYIN
·
GEVSEK,
ACIK RENKLI, BEYAZ, INCECIK GIYSILER GIYIN
·
KAHVE
VE KOLA ICMEYIN
·
KAFEINLI
VE TATLI, SEKERLI, KARBONATLI ICECEKLER , ALKOLLU SIVI ICMEYIN ASLA
·
KAFEINSEIZ,
ALKOLSUZ, GAZSIZ, RENKSIZ SIVILAR, EN COK DA AYRAN VE BUZLU SU VE SULANDIRILMIS
HAKIKI MEYVE SULARI ICIN
·
KARBONATLI-GAZLI
ICECEKLERDEN, KOLA VE TUM BENZERLERINDEN UZAK DURUN;ALKOL SERINLEMENIZI,
VUCUDUN SOGUMASINI ENGELLER. AZ SIVI ICMESI GEREKENLER VE/VEYA DIURETIKLER
KULLANANLAR DOKTORUNUZLA KONUSUN.
·
MUTLAKA
GUNESI ENGELLEYECEK PERDELER, GOLGELIKLER VS KULLANIN
·
VANTILATORLERLE
VE HEM DE KLIMALARLA ODAYI IYICE HAVALANDIRIN/SERINLETIN. KLIMA VE GUCLU
VANTILATORLERINIZ YOKSA, PENCERELERINIZ ACIK OLMALIDIR.
·
HAVA
COK SICAKSA, ASIRI SICAKLARDA SADECE VANTILATORLEERE ASLA GUVENMEYIN http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_fan.htm http://www.wrh.noaa.gov/psr/general/safety/heat/
http://www.disastercenter.com/guide/heat.html
·
SIK
SIK SERINCE DUSA VEYA KUVETE GIRIN VE ISLANIN
·
ISLAK
SIKILMIS SOGUK HAVLULARLA SERINLEYIN OTURURKEN-YINE ISLATIN SIKIN VE ORTUNUN,
KULLANIN
·
AYDINLANMA,
LAMBALARI EN AZA INDIRIN, KAPATIN ; ELEKTRIK KULLANAN AMPULLERI EN AZA INDIRIN
VEYA HEPSINI KAPATIN http://www.toronto.ca/health/heatalerts/beatheat_qa.htm
·
KLIMALI
ALISVERIS MERKEZLERINE, KUTUPHANELERE VARSA HALKA ACIK YUZME HAVUZLARINA GIDIN
·
BEBEK
VE COCUKLARI, HAYVANLARINIZI VE OZEL ILGI GEREKTIREN SEVDIKLERINIZI YOGUN
SICAKLARDA ASLA ARABADA YALNIZ BASLARINA BIRAKMAYIN- OLEBILIRLER
·
SICAK
DALGALARI SIRASINDA KOMSULARINIZIN KAPISINI CALIN VE BAKIN IYILER MI;OZELLIKLE
DE 50 VE USTUNDEKILERE, BEBEK VE COCUKLAR, PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANANLAR,
KRONIK HASTALIKLARI OLANLAR, OZEL
IHTIYACLARI OLAN KOMSULARINIZ TEHLIKEDE OLABILIRLER ASIRI SICAKALRDA-EVLERI SERIN
MI, DURUMLARI IYI MI, SU ICIYORLAR MI, EVLERINDE ISI KAC DERECE KONTROL EDIN.
BU SICAGA ASIRI HASSAS GRUPLAR YAKINLARINI GUNDE 2 DEFA ARAMALIDIRLAR IYI
OLDUKLARINI BILDIRMEK ICIN VEYA YAKINLARI ONLARA NASIL OLDUKLARINI SORMAK ICIN
·
DIYABETIKLER
VE SICAKLAR, CEVRE FAKTORU TEHLIKELIDIR ASIRI SICAKLARDA http://epa.gov/aging/resources/factsheets/deh_english_2007_08.pdf
·
EGER
SICAK DALGASI BELIRTILERINIZ VARSA YARDIM ISTEYIN ; AMBULANS CAGIRIN VE/VEYA
HASTAHANEYE ACILE GIDIN. http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
·
SICAKLARDA
KOPEKLERINIZ, EV HAYVANLARINIZ BAK http://www.toronto.ca/health/heatalerts/bh_helppets.htm http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
·
SICAKLARDA
HASTALANMA BELIRTILERI http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local&id=6189301
http://www.nyc.gov/html/doh/html/cd/cdheat.shtml
·
SICAKLARDA
MUHTEMELEN KIMLER OLURLER? http://news.bio-medicine.org/medicine-news-3/Extreme-heat-3A-Who-is-most-likely-to-die-3F-3632-1/
·
KIMLER ISI DALGALARINDA, SICAKLARDA YUKSEK RISK
GRUBUNDADIR? ALKOLIKLIK, DIYABET, BOBREK, KALP,
SISMANLIK, OBESITE, NOROLOJIK LEZYONLAR, CILT VE TERLEME BEZLERI HASTALIKLARI,
BAZI AKCIGER HASTALIKLARI, HIPERTIOIDI OLANLAR, POTASYUM EKSIKLIGI OLANLAR
GIBI, KRONIK HASTALIKLARI OLANLAR, ATESLI ENFEKSIYONLARI OLANLAR VE 0-4 YAS
GRUBU TUM COCUKLAR, COCUKLAR VE
YASLILAR, OZELLIKLE DE 65 YAS VE USTUNDEKILERIN TUMU, VE CESITLI ILACLAR KULLANANLAR, OZELLIKLE DE PSIKIYATRIK ILACLAR
KULLANANLAR VE TUM PSIKIYATRIK HASTALAR ASLA SICAKLARDA KALMAMALIDIRLAR-
KENDILERINI, EVLERINI SERINCE –SOGUK TUTMALIDIRLAR. TUM ASAGIDAKI ONLEMLER ONLAR ICIN
SEVENLERI TARAFINDAN MUTLAKA UYGULANMALIDIR.
·
BEBEKLER-
COCUKLAR, YASLILAR –OZELLIKLE DE 65 YAS VE USTUNDEKILERIN TUMU ,KILOLU
OLANLAR, OBEZLER, KRONIK HASTALIKLARI
OLANLAR VE PSIKIYATRIK ILACLAR KULLANANLAR SICAKLARDAN, SICAK DALGALARINDAN EN
COK ZARAR GOREBILECEK, YUKSEK RISK GRUBUNDAKI KISILERDIR TOPLUMDA. DOLAYISI ILE
NE YAPILMASINI, KENDILERINI NASIL KORUYACAKLARINI MUTLAKA EGITEREK,
DENETLEYEREK, GOZLEMLEYEREK, TV LERDE-RADYOLARDA HER SAAT BASI
ANLATILARAK, ANONS EDILEREK SAGLAMAK, GARANTILEMEK ZORUNDASINIZ. OGRENIN, HAYAT
KURTARIN, ENGELLEYIN. YARDIM EDIN. ANLATIN, ADIM ADIM SUREKLI HIC DURMADAN ,
24/7 TV LERDE, RADYODA SIMDI SUREKLI EGITIN, UYGULATIN.
·
YASLILARDA
SICAK STRESI NEDIR? NEDEN YASLILARDA SICAKLAR COK ONEMLIDIR, TEHLIKELIDIR? http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/elderlyheat.asp http://www.arfamilies.org/health_nutrition/aging/extreme_heat.pdf http://www.apha.org/membergroups/newsletters/sectionnewsletters/geron/winter06/2562.htm
·
BAZI
ILACLARI KULLANANLAR YUKSEK RISK GRUBUNDADIRLAR- BUNLAR TRISIKLIK
ANTIDEPRESANLAR, BIRCOK TRANKILIZANLAR, PARKINSON HASTALIGINDA KULLANILAN
BIRCOK ILACLAR, AMFETAMINLER VE ANTIHISTAMINIKLERDIR. KANUNSUZ KULLANILAN,
KULLANILMASI YASAK OLAN KOKAIN VE EKSTASY DE ISI ILE ILISKILI HASTALIKLARA
NEDENDIRLER.
·
SUNLAR
DA YUKSEK RISK FAKTORLERIDIR- yas-yani yas arttikca VEYA en cok da 0-4 yas
cocuklarda risk de artmaktadir- en cok da 65 yas ve ustunekiler icin , fiziksel
aktivite seviyesi , genel saglik durumu kotu olanlar, kalp hastaligi 9olan,
yuksek tansiyonlu hastalar , cilt hastaliklari, bobrek hastasi, karaciger
hastasi olanlar, alkol icmek, alkolik olmak, disarda nem
orani-yuzdesinin yuksekligi, acik havada ruzgar olmamasi, sicak havada egzersiz yapmak, su haplari kullanmak, alerji ilaclari
kullaniyor olmak, sigara icmek, az su icmek, uyusturucular kullaniyor olmak,
kat kat gibi uygunsuz giyinmek- giyilen giysilerin
durumu-inceligi-kalinligi-acik veya koyu renkli , kat kat olmasi vs, klima
sogutucularin olmamasi, evde, odada hic havalandirma pervaneler vs de olmamasi,
evde ve arabada kapali pencere/camlar ve hic klima olmamasi , hic klima vs
olmadan binalarin ust katlarinda yasiyor olmak
·
Hafif
ve dengeli beslenmeye ozen gosterin. Az yiyin, etlerden, agir proteinli, yagli
yiyeceklerden uzak durun.
·
Muntazam
olarak cok fazla su icin- HER YARIM SAATTE BIR BIR BARDAK SU GIBI VE daha hic susamadan icmeniz lazim;
susadiginizda, vucudunuz susuz kalmistir bile. DIKKAT OZELLIKLE DE YASLILAR
ISIYI/ SICAGI VE SU ICIP ICMEDIKLERINI,
SUSADIKLARINI ANLAMAZLAR- DENETLEYIN. EMIN OLUN. YARDIM EDIN. GUNDE 3 DEFA UGRAYIP
SEVDIKLERINIZI, KOMSULARINIZI, YUKSEK RISK GRUBUNDAKILERI MUTLAKA KONTROL EDIN.
·
Eger
bir sure disarda olacaksaniz, yaninizda yeterince su sisesi, pet su tasiyin
mutlaka . BU EN AZ 3-4 LITRE SUDUR
·
Sara=epilepsi
, kalp, bobrek, karaciger hastaliklari olup da, suyun kisitli verildigi tarz
beslenmek zorunda olan hastalar veya vucudunda odem olan hastalar, cok su
icmeye baslamadan once mutlaka doktorlari ile gorusmelidirler.
·
Alkol,
alkollu icecekler, ve kafeinli ve tum gazli-karbonatli iceceklerin tumunu HIC-ASLA icmeyiniz- buna cay, kahve, gazli, siseli, tenekeli, renkli
renksiz tum icecekler, bir cok icecekler dahildir . Buzlu, soguk su EN IYI
SECIMDIR
·
Alkol
ve kafeinli icecekler asla icilmemelidirler- bunlar hem de idrar sokturucu-
atici-diuretikdirler; bu da vucudunuzdan fazla su atilmasina sebep olacagindan
da sicaklarda, vucut isisi artar-vucut kendisini sogutamaz-mekanizma bozulur ve
hayati tehlike dogar- sicak dalgalarinda asiri tehlikelidir.
·
ASIRI
SICAKLARDA –SICAK DALGALARINDA ALKOL ICMEK OLUMLERE SEBEP OLACAKTIR.
·
VUCUDA
YAPISMAYAN, BOL, COK BOL, ACIK RENKLI, BEYAZ,
INCECIK SEYLER GIYIN VE MUMKUN OLDUGUNCA ACIKTA CILT KALMASIN
·
YUZUNUZU
VE KAFANIZI COK GENIS KENARLI BIR SAPKA , MESELA HASIR SAPKA GIYEREK KADIN,
ERKEK- COCUK KORUYUNUZ. SEMSIYE DE OK. BAS VE ENSE, YUZ MUTLAKA SAPKALARLA ELDEN GELDIGINCE COK
ORTULMELIDIR-GUNESDEN SAKLANMALIDIR, SAPKANIZIN ICINE ENSEYI ORTECEK MENDIL VS
DE KONABILIR
·
OZELLIKLE
DE BEBEK, COCUK, TUM COCUKLAR ASIRI SCAKLARDA COK BILINCLI KORUNMALIDIR http://www.chw.edu.au/parents/kidshealth/safety_factsheets/pdf/sun_safety_and_heat_stroke.pdf http://www.chw.edu.au/parents/kidshealth/safety_factsheets/pdf/sun_safety_and_heat_stroke.pdf
·
Gunesten
MUTLAKA kacin. Gunes yaniklari cildin kendisini sogutabilme mekanizmasini
bozar, engeller. SPF 30 ve
ustunde koruma faktorlu gunesten korunma kremleri surun gunese cikmadan yarim saat once ve sonra da her yarim saatte bir
acikta kalan yerlerinize, yuzunuze-deniz kenarinda olmasaniz da sokakta vs de gerekir.
·
ZARARLI ultraviyole isinlarini suzen, BLOKE
EDEN kaliteli gunes gozlukler takin-Gozlerimizi de ultraviyole
gunes isinlarindan UVA, UVB, UVC isinlarindan
korumaliyiz. UVC ozon tabakasi tarafindan bloke edilmektedir, yeryuzune pek
ulasamaz-atmosferde abzorbe edilir ve
bize cok fazla tehlike arz etmez. EN TEHLIKELISI UVA VE UVB dir. EN BUYUK TEHLIKE
UVB dir ve gozde korneayi hasarlayabilir. Ozellikle de 18 yas altindaki tum
cocuklarda-genclerde. Zararli ultraviyole isinlari yazin, ve 10;00-1700
saatleri arasinda , dagda, yukseklerde, kum-su kenarlarinda – havuzda,
plajlarda, kar ve buzda cok yuksektir; ama
az gunesli bulutlu gunlerde de, kisin da zararli ultraviyole isinlari bize
ulasmaktadir-UNUTMAYIN YASAMINIZ
BOYUNCA ALDIGINIZ, CILDINIZE DEGEN TUM ZARARLI ULTRAVIYOLE ISINLARI NETICEDE
GOZLERINIZE, CILDINIZE, BIR SEKILDE SIZE COK AGIR ZARAR VERECEKTIR. Mumkun olan en erken yaslarda kaliteli gunes gozlukleri takmalidir
herkes-tum turizm sahillerinde calisanlar, ekmek parasi kazananlar, yasayanlar,
tum gunesli yazlarda 1-2 yas ustu tum cocuklar dahil , hergun herkes dahil. . Bircok bilim adami
omur boyu , surekli , uzun sureli UVB isinlarina maruz
kalmakla lens kataraktlari arasindan direkt iliski oldugunu soyluyorlar. Bazi arastirmalar da UVB ile katarakt arasinda iliskiyi gostermekte. OZETLE- UZUN SURELI OLARAK ULTRAVIYOLE
UVA VE UVB ISINLARINA MARUZ KALANLAR VE GOZLERINI KORUMAK ICIN KALITELI , % 100
BU ISINLARI BLOKE EDEN KALITELI VE GELISMIS ULKELER IMALAT
StANDARTLARINA-KANUNLARINA UYARAK URETILMIS KALITELI GUNES GOZLUKLERI TAKMALIDIRLAR- TAKMAYANLARDA, GOZLERDE KORNEA HASARLARI YANISIRA DEJENERATIF
DEGISIKLIKLER-HASARLAR, GOZDE VE GOZ KAPAKCIKLARINDA KANSERLER OLUSMAKTADIR (pingueculae1 and
pterygia2)- VE BIR INSANIN DOGUSTAN ITIBAREN ALDIGI BU ZARARLI ULTRAVIYOLE
ISINLARI, YILLAR ICINDE BIRIKEREK, KUMULATIF OLARAK TOPLANMAKTA VE SONUCTA GOZLERDE KATARAKTLARA DA SEBEP OLMAKTADIR . IYI, COK IYI KALITELI BIR
GUNES GOZLUGU GOZLERINIZI KISA VE UZUN VADEDE PARLAK GUNES ISIKLARINDAN VE
DISARDA HER TURLU GUNESTE KORUMAK ICIN
IYI BIR YATIRIMDIR-SARTTIR. Cok kaliteli gunes gozlukleri gozlerinizin isigi
suzme kabiliyetini arttirir ve de gunes in ultraviyole isinlarina karsi
gozlerinizi korur; zararli ultraviyole isinlarinin % 99- % 100 zunu bloke eder
; renkleri bozmadan aynen gosterir; rahattir..
ANCAK GUNES ISINLARININ % 50 SI DE TEPEDEN YUKARDAN GELDIGI ICIN, BU GUNES GOZLUKLERIYLE GENIS KENARLI
SAPKALAR, SAPKALAR TAKMAK DA SARTTIR. MESELA GOZLUKTE EPF 10 YAZIYORSA, BU
ULTRAVIYOLE ISINLARINI % 100 BLOKE ETTIGINI GOSTERMEKTEDIR. GOZLUKLERIN
ETRAFINDAN DA GUNESIN GIRMESI ENGELLENMELIDIR- WRAP AROUND DENEN EGIMLI VE YUZU
BALIK GOZU GIBI SARAN, KASLARA DEGERMIS GIBI GOZLUKLERDIR BUNLAR.ABD DE FDA VE
GUNES GOZLUKLERI CEMIYETInin birlikte aldigi kararlara gore tuketiciye, parlak
gunes isigi ortamlarinda, plajlarda, dagda, balik tutarken, kayakda vs
kullanilmak icin UVB ISINLARININ EN AZ
%99 nu suzen-bloke eden , UVA NIN EN AZ
% 60 SINI BLOKE EDEN VE GORUNEN ISIGIN-GUNES ISINLARININ DA EN AZ %20-%97
ARASINDA BLOKE EDENI TAVSIYE ETMEKTEDIR. Bu kaliteli ABD gozlukte yazar
kanunlara gore. GENEL AMACLA acik havada, ucarken, hikingde vs kullanmak icin
de, kullanilacak gunes gozluklerinde de UVB yi en az % 95 suzmeli, UVA yi en az
% 60 suzmeli ve gorunen gunes isiklarini da en az % 60 ve % 92 arasinda
suzmelidir. ABD DE SU STANDARTLARA UYULARAK IMAL EDILMIS GUNES GOZLUKLERI
SATILABILIR .SIZ HER ZAMAN
HEM UVA HEMD E UVB YI % 98- % 100 BLOKE EDEN GUNES GOZLUKLERI ALMAYI KURAL
EDININ. COCUKLARA DA SARTTIR GUNES GOZLUKLERI http://www.fda.gov/bbs/topics/CONSUMER/CON00057.html
http://www.arpansa.gov.au/is_sunys.htm
http://www.fda.gov/cdrh/ode/sunglass.pdf
http://www.ansi.org/news_publications/media_tips/sunglasses.aspx?menuid=7
http://store.ihs.com/specsstore/controller;jsessionid=PcY-mVKbRlIBzREmV73h2A**.app12?event=DOCUMENT_DETAILS&docId=MZSBFBAAAAAAAAAA
http://www.ansi.org/consumer_affairs/consumer_resources.aspx?menuid=5 http://www.technical-gear.com/sunglasses/kids_sunglasses.htm
http://www.framesdirect.com/rayban/
http://www.heavyglare.com/faq.php#when http://www.pricegrabber.com/search.php?form_keyword=rayban%20sunglass&mode=g_us_e_c&skd=1 http://sportsmedicine.about.com/cs/toppicks/tp/aatpsunglasses.htm
·
Asiri
isi farkliliklarindan kacinin- Disardan
cok sicak bir havadan gelip de, evde hemen cok soguk dus almak, hipotermiaya
sebeptir-ozellikle de cocuklarda ve yaslilarda.
·
SIK SIK GUNDE
BIRKAC DEFA, HER IHTIYAC HISSETTIGINIZDE MUTLAKA SERIN, ILIKCA, SOGUK DUS ALIN
·
Hastaniz
varsa, dus yapamayacak durumdaysa, bu vahsi sicak gunlerde ona yumusak bir
gercek sungerle, ya da kucuk bir mini havluyla bir derin banyo kabina
doldurulmus serin- soguk suyla islakca kompresler yapin;sungeri suya sokun ve
az sikarak, vucuduna islak islakca degdirin her yerine dokunarak, bastirmadan-
tum vucudu islanacak ve serinleyecektir.
·
EVLERDE
GUNES ALAN ODALARDA perdeleri siki siki kapatin gunduzleri- gece acin. EVDE klima varsa, pencerelerin tumunu de kapatin. Evde klima yoksa bazi pencereler
mutlaka acik kalmalidir hava akimi icin, olmemek icin.Bu nedenle olen bircok
yasli oldu New York’da gecen hafta.
·
Yavaslayin.
Zorlayici aktivite, is ve spordan kacinin-daha sonraya planlayin- kosmak,
bisiklete binmek, bahcede ugrasmak, ev temizligi vs vs. Yuksek riskte olanlar
serin, soguk yerlerde oturmalidirlar. Mumkunse klima olan yerlere gidin.
·
PSIKIYATRIK-DEPRESYON
HASTALIKLARI OLDUGUNU BILDIGINIZ KISILERIN HASTAHANELERDE, EVLERINDE,
KENDILERINDE, SICAK DALGALARINDA GEREKLI ONLEMLERI ALABILMELERI ICIN GONULLU
OLUN, GIDIN, GUNDE 2-3 DEFA KONTROL EDIN, SOGUKCA ORTAMLARDA OLMALARINA,
YETERINCE SU ICMELERINE MUTLAKA YARDIMCI OLUN- OLUMLERI ONLEYIN. DOGRU OLAN
SEYLERIN YAPILDIGINA EMIN OLUN- IYI KOMSU OLUN. ONLARIN IYI DURUMDA OLDUKLARINI
MUTLAKA GUNDE 2-3 DEFA DENETLEYIN.
·
EV
VE AHIR HAYVANLARINIZA DA COK BOL SU VERIN; DUSA SOKUN; HORTUMLA YIKAYIN, GUNESE CIKARTMAYIN; SERIN HAVADAR TERCIHEN
PERVANELI, KLIMALI YERLERDE TUTUN.
·
ARA
SIRA VUCUT ISINIZI DA OLCEBILIRSINIZ.
·
ISIDAN
, SICAKDAN KAYNAKLANAN HASTALIK BELIRTILERINI VE NASIL ACIL YARDIM YAPILACAGINI
OGRENIN.UYGULAYIN. ASAGIDAKILERI DE OKUYUN.
·
EVINIZDE KLIMA YOKSA, BIRKAC PENCEREYI MUTLAKA ACIK
BIRAKIN, TUM
PENCERELERI KAPATILAN EVLER BIRER FIRINA DONUSUR, ASIRI ISINIR VE OLUMLERE
SEBEP OLUR. NEW YORK’DA BU NEDENLE, YASLILARDA, PSIKIYATRIK HASTALARDA
EVLERINDE OLUMLER YASANDI NE YAZIK KI
·
BEBEK, COCUK
VE HAYVANLARINIZI TEK BASINA EVDE, ARABADA ASLA YALNIZ BIRAKMAYIN.
·
ILK
FIRSATTA EVINIZIN TEK BIR ODASINI ASIRI SICAKLARDA YASANABILIR HALE GETIRMEK
ICIN TAVANA BIR PERVANE
VE HEM DE DUVARA DA KLIMA TAKTIRMAK PLANLARI YAPINIZ MUMKUNSE-HEM KENDINIZE VE HEM DE YASLI SEVDIKLERINIZE.
·
ASIRI
SICAK DALGALARINDA FAZLA ELEKTRIK SARFIYATINI, ELEKTRIK SISTEMININ COKMESINI VE
SAATLERCE- GUNLERCE ELEKTRIKSIZ KALMAYI ENGELLEMEK ICIN, ONCELIGI TOPLUMUN
ZARURI ELEKTRIK IHTIYACINA+KLIMALARA VS VEREBILMEK ICIN TOPLUM ADINA BELEDIYENIZIN ACIKLAMALARINI BEKLEYIN; FAZLA BIR TEK AMPUL
DAHI YAKMAYIN EVLERDE ISYERLERINDE + GEREKSIZ TUM TV , KOMPUTERLERI VS TAMAMEN
KAPATIN+ ISTEN AYRILIRKEN TUM KOMPUTERLERINIZI LOG OFF DEGIL, TAMAMEN
KAPATIN OFF YAPIN+ BULASIK, CAMASIR
MAKINESI, ELEKTRIK SUPURGESI, UTU VS ISLERINI SONRAKI GUNLERE ERTELEYIN, ASLA
CALISTIRMAYIN SICAK DALGALARI SURESINCE+ ISYERLERINDE VE EVLERDE ASANSORLERIN
BAZILARINI MUTLAKA IPTAL EDIN+ SEHIRLERDE GECE ISYERLERININ COGU
ELEKTRIKLERININ, REKLAM PANOLARININ VS VS
KAPATILMASINI ISTEYIN + GEREKSIZ HICBIR ALET EDEVAT CALISTIRMAYIN
ELEKTRIKLI+dukkanlarda vs bircok elektrikli aletler kapatilmali azami tasarruf
edilmelidir –ACIK TVLER VS GIBI.
·
HABERLERDE
SADECE “OLDUREN SICAKLAR GELIYOR…YUKSEK RISK GRUBUNDAKILER SUNLAR… UYARIYOR….”
DEYIP OZET HABER GECMEYIN YINE; NE YAPILMASI GEREKTIGINI ADIM ADIM TEK TEK HER
DEFADA TEKRAR YAZIN VE ANLATIN. VE HERKESLERIN TUM HALKIN NE YAPILACAGINI, ADIM
ADIM NASIL ONLEMLER ALMASI GEREKTIGINI IYICE ANLADIGINA COK EMIN OLUNUZ!
·
SAGLIK BAKANLIGI,
TARIM BAKANLIGI VE MAHALLI BELEDIYELER NE YAPIYORLAR? HALKA, CIFTCILERE,
INSANLARA, HEM DE BUYUKBAS HAYVANLAR ICIN NE ACIKLAMALAR SUNUP, SAGLIKLARINI
KORUMAK ICIN ADIM ADIM NELER ANLATIYORLAR SICAK DALGASI ICIN 2-3-4-55-6-7-8-9
AGUSTOS 2006 DA ? UYANIN GOREV BASINA http://www.cnnturk.com/TURKIYE/haber_detay.asp?PID=318&HID=1&haberID=211885
·
CDC
DEN ASIRI SICAKLARDA BILGILI OL VE NELER YAPILMALI http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/faq.asp VE
TOPLU ELEKTRIK KESILMELERINDE CDC http://www.bt.cdc.gov/poweroutage/needtoknow.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/heattips.asp http://www.bt.cdc.gov/disasters/extremeheat/
http://www.cdc.gov/node.do/id/0900f3ec8000e044
http://www.cdc.gov/nasd/docs/d001201-d001300/d001215/d001215.html http://www.cdc.gov/nasd/menu/topic/heat_cold.html
sicakalrin, asiri sicaklarin , ciftcilerde, vs vs ilgili kanserlerin tum
brosurleri http://www.cdc.gov/nasd/menu/state/niosh_abstracts/heat_cold.html ; http://www.nsc.org/ehc/sunsafe.htm
·
NOAH’dan ASIRI SICAKLARLA
ILGILI BROSURLER http://www.noah-health.org/en/environemental/natdisasters/specific/heat.html
http://www.nationalmssociety.org/youcan_beatheat.asp
·
http://www.niapublications.org/agepages/hyperther.asp
·
ISI INDEKSI –ISI VE HAVADA
NEM YUZDESI NE ISE, VUCUDA DEGEN ISI ASLINDA NE OLUR http://www.crh.noaa.gov/pub/heat.php http://www.nws.noaa.gov/om/brochures/heat_wave.shtml
http://www.crh.noaa.gov/pub/heat.php
http://www.noah-health.org/en/environemental/topics/weather.html
http://www.cdc.gov/nasd/docs/d001201-d001300/d001215/d001215.html
·
Atletlere sporculara-ASIRI
SICAKLARDA SPOR YAPMAYIN -ABD DE ASIRI
SICAKLARDA GECEN YILLARDA ANIDEN OLEN SPORCULAR OLDU-OLUMLERE SEBEP OLMADAN
ONLEM ALIN-BIRISININ PAT DIYE DUSUP OLMESINI BEKLEMEYIN http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_36408.html http://www.ny1.com/ny1/content/index.jsp?&aid=61521 http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sportssafety.html
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/heatillness.html http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sunexposure.html http://www.milliyet.com.tr/2006/08/09/spor/aspo.html
PEKI ISIDAN , SICAKLARDAN, SICAK
DALGALARINDAN KAYNAKLANAN PROBLEMLER NELERDIR-BASIMA NELER GELEBILIR?
GUNES YANIKLARI- belirtileri-semptonmlari’;
cilt kirmizidir ve acir.muhtemeler siser ve su toplar. Ates, bas agrisi.
ILK YARDIM SOYLE YAPILIR- dus yapin ve
ciltteki minicik, nefes almaya ve serinlemeye yarayan cildin tum deliklerini
kapatmis olabilecek deniz yaglari vs yi gidermek icin kibarca sabun surun tum
vucuda elle- serince ilik suyun altinda durun. Su toplama varsa, kuru ve steril
gaz bezi ile kapatin gevsekce ve doktorunuza gidin.
ISI SICAK KRAMPLARI- semptomlari- genellikle
bacak ve karin kaslarinda gorulur.Cok fazla terleme vardir.
ILK YARDIM-kramp giren kaslara elle basinc
uygulayin veya kibarca masaj yapin spazmi gidermek icin. Yudum yudum su verin.
Mide bulantisi devame derse, hepsine son verin, hastahaneye/doktora gidin.
SICAK-ISI CARPMASI-agir terleme, halsizlik,
soguk cilt, ucuk renkli ve sogukumsu islakca ten. Zayif nabiz.Vucut isisi
normal olabilir.Bayilma, kusma. Vucut isisi 102 F derece veya ustunde de
olabilir ki bu bizde 38.8
C dir
ILK YARDIM- Serin, soguk bir yere uzanmasini
saglayin-yatirin. Giysilerini gevsetin. Islak, sikilmis, soguk bezler-havlular
koyun yuzune, ellerine, kol altlarina, vucuduna, kasiklarina. Mumkunse klimali
veya pervaneli yere alin hastayi. Yudum yudum su ver. Eger kusma varsa, kesin
bunu- su vermeyin. Kusma varsa, HEMEN doktora, hastahaneye goturun .
ISI-GUNES FELCI- Daha da tehlikeli durumsa, 105 F ve daha yuksektir ki bu 40.5 C dir bizde