KARDESIM

 

Jenna Ward

Tercume;RUKI

 

Bazen gece gec saatte erkek kardesim karanlik odasinda sessizce televizyonu seyreder ve cilginca guler.Kikirdamalari ise kafasinin icinde duydugu seslerle yaptigi tek yonlu ve anlasilmaz konusmalarin neticesindeki gulmelerdir .

 

Doug 30 yasinda ve son 10 senedir kendisinin hic kabul etmedigi sizofreni hastasi.Ne zaman birisine ondan bahsetsem,karsimdaki kacinilmaz sekilde kafa sallar;hem de sizofreninin “ cift kisilik olmadigini” veya kotu anne baba,kotu aile  neticesinde olmadigi gerceklerini  bilse de bilmese de.Ama neredeyse her defasinda bana sorduklari ilk sey  “Ilaclarini surekli kullaniyor mu?” olur.

 

Bu kotu bir soru degil.Gecen son yillarda,sizofreniyi tedavide gercekten cok onemli gelismeler oldu.Bilim  adamlari sizofreni hastalarinda ,beyindeki dopamin ve seratonin gibi norotransmitter=beyinde mesaj iletici kimyevi maddelerin nasil olup da boylesine kontrolden ciktiklarinin nedenlerine cok yaklastilar ve beyindeki bu dengesi bozulmus kimyevilerin dengesini saglayabilmek icin daha iyi ilaclar yaratiyorlar.

 

Bu ilaclarin risperidon ve olanzapine ve clozapine gibi isimleri var ama bu hastaligi tamamen yok etmiyorlar/kesin tedavi degil yani.Sikca  da tatsiz yan etkileri var ve de bu ilaclar  bu hastalikta “negatif etkiler” denen sosyal cekimserlik,toplumdan kacma,icine kapanma ve duygusal ice kapanma gibi semptomlarla savasta sadece kismen etkililer.

 

Ama bu ilaclar hastalarin bagimsiz olarak yasamalarini,calismalarini ve insanlarla iliskilerini mumkun hale getiriyor  ve de halusinasyonlari ve sesleri yok edebiliyorlar.Bu insani ve aileleri caresiz birakan hastalikta bu yeni ilaclar umit sebebi;ama bir problem var-eger beyniniz hastaysa,beyin kendi hastaligini nasil taniyacak; hasta oldugunu nasil kabul edecek?

 

Bu varsayilan bir soru degil.Gercek.Mesela mideniz agrisa, vucudunuzdaki sinirler bu bilgiyi beyninize ulastiriyor ve beyin de ne yapacagina karar veriyor.Ama problem beyinde baslarsa ne olacak? Aklin kucuk bir parcasi nasil olup da kendini soyutlayacak ve sanki aklin bir parcasinin sigindigi adacik gibi, beyin nasil olup da kendi kendine teshis koyabilecek?

 

Doug bircok oteki sizofreni hastalari gibi,bir seylerin yolunda olmadigini anlayamaz ve anlayamayacak ve de ilac almayi,surekli kullanmayi reddediyor.Iste bu yuzden son yillarin,cagin tum en gelismis arastirmalari,buluslari,ilaclari benim aileme faydasiz cunku kardesim kendine yardim etmiyor,etmeyecek.

 

Bazen onu sarsmak ve bagirmak istiyorum “Bilmiyor musun? Boyle olman gerekmiyor!” O kadar yalniz ki, beynindeki,kafatasinin icindeki duyduklarindan, seslerden, olup bitenlerin disindaki var olan herseyden  oylesine soyutlanmis ve oylesine uzakta ki.Hic arkadasi yok,hemen hemen hic bir insanla baglantisi,iliskisi yok.Bazen sik sik cok rezil ve kotu kokular koktugunu hayal ediyor;bazen televizyonu,stereosunu,haliyi ya da ayakkabilarini kaplayan kusmuklar goruyor.

 

Onun konusmalari hep soyle; “Kansas,biliyorsun Kansas aslinda Dallas’ta, cunku yol var ve sonra Texas’tasin ve o yuzden de Teksas spor takimlari cok iyi.Hic Campbell’s alma (corba markasi).icinde parcalar olan corba onemli.Campbell’s alma.”

 

Ama bir zamanlar,o bana takilmayi seven,bana su kayagi ogreten ve muhasebeci olmak isteyen, benim sadece buyuk erkek kardesimdi.Simdi artik o insani cok cok zor hatirliyabiliyorum.

 

Ve malesef yapabilecegimiz hicbir sey de yok bu konuda-onun kendine yardim etmesi icin onu zorlamaga hakkimiz yok kanunlara gore.Eger sizofreni hastasi bir kisi ilac kullanmayi reddederse,tek vare onu  kendi izni olmadan= gonulsuz olarak polisten yardim isteyerek hastahaneye yatirmak.Ama bunu da ancak hastanin ya kendisine veya baskalarina zarar verme tehlikesi oldugunu ispatlamak sartiyla yapabilirsiniz.

 

Saniyorum yapabilseydik kardesimi hastahaneye yatirirdik ve bunu temin edecek hastalik semptomlari da surekli izliyorduk/gozlemliyorduk ki gerekseydi onlem almak icin -ama simdiye kadar sadece siradan bir beyin hastaligi idi –asla saldirgan ve tehlikeli degildi.Toplumda kurulu duzendeki sistem sadece birseyler cilginca yolundan ciktiginda ,ya da Doug kendisine zarar verdiginde veya anne babama veya bir yabanciya saldirdiginda devreye giriyor.Tum yapabilecegimiz iste boyle bir krizi beklemek.

 

“Iyilesmeden once cok kotulesebilir” diyor Doug’un psikiyatristi anneme.Yani eger tamamen cokerse ve hastahanede solugu alirsa,ancak o zaman zorla vucuduna ilac verilecek; bizim 10 sene once kaybettigimiz insani da ancak iste bu ilaclarin gucu  geri getirebilir.

 

Ve umit ediyoruz ki bir kere ilaclari almaga baslarsa,bunlara ihtiyaci oldugunun farkina varacak ve kendi kendine ilaclarini surekli almaga devam edecek.Sanirim sanki 10 senedir kullandigi asit,uyusturucu tribinden geri geliyor gibi olacak ilaclara baslayinca.

 

Ama erkek kardesim zatebn omrunun bir 10 senesini kaybetti.Doug kendi sagligi ,bakimi hakkinda mantikli,rasyonel kararlar verecek durumda degil .Ancak  akut bir krizde devreye girerek sagligina mudahale etmek,ona yardimci olmaktan baska mudahale etmek,ona yardim etmek alternatifi olmali.

 

Hastanin gonulsuz=isteksiz olarak polis yardimi ile hastahaneye yatirilmasindan daha baska bir tedavi etme, baska bir degerlendirme faktoru daha olmasi gerektigine inaniyorum.Doug kendisine ve baskalarina karsi tehlikeli degil su anda ama acik secik hasta ve ne yapacagini bilmek zor.Acik secik ilaclarina ihtiyaci var.Hem de hemen simdi.

 

Bu hastalikla ilgili bizi daha da cok uzen baska bir neden de, bircok hastalikta da oldugu gibi , sizofreninin de iyilesme sansinin ancak cok erken teshis ve cok saldirgan/agresif tedavi ile elde edildigi.Ama biz Doug’da bu sansi kacirdik..belki hastalanir hastalanmaz olaya el koyabilseydik,doktora goturebilseydik, acilen tedavisi baslasaydi belki de hersey baska olacakti.

 

Bazi insanlar buna basari,zafer diyorlar;bir insanin aklini kaybetmeye hakki oldugunu,ilac kullanmama hakki oldugunu savunuyorlar ABD de.Ben buna acimasizlik ve hasta  insanin hayatinin potansiyelinin urkutucu sekilde harcanmasi diyorum.

 

Kaynak; http://www.psychlaws.org Mental beyin hastalarina ABD de zorla ilac verilemez;zorla tedavi edilemezler;zorla hastahaneye yatirilamazlar kanunlara gore.Bir tek sartla bunlar,yani gonulsuz= hastanin istegi disinda ilac vermek,hastahaneye yatirmak ve tedavi etmek mumkun ama eger hasta kendine veya baskalarina tehlike arz ediyorsa.Bu webdeki grupsa hastalarin tedavi edilmelerinden yana tercihlerini kullanmak isteyen bir grup. www.psychlaws.org/General%20Resources/PA5.htm

 

 

 

http://www.sizofreni-pap.com/ Istanbul Tip Fakultesinden Sizofreni hastalarina

ve ailelerine,sevenlere web Prof.Dr. Alp Ucok tarafindan hazirlanmis psikotikbozukluklar@hotmail.com

Danisin;mesaj cekin;yardim isteyebilirsiniz!

 

6 adet Golden Globe odulune ve en iyi film odulune aday ‘ A BEAUTIFUL MIND” filmini-Russel Crowe,Jennifer Connally oynuyorlar ve direktor Ron Howard.Turkceye  cevrilince filmin ismi ne olur filmin bilemem ama tercumesi ”Guzel Bir Beyin/Akil”gibi www.abeautifulmind.com  .Mental hastalari olanlara,ozellikle de sizofreni hastasi sevdikleri olanlara bu filmi gormeleri ve onlarin dunyalarini biraz daha yakindan tanimalarini tavsiye ederim.Halen yasayan 1994 Nobel odullu Prof.John Nash’in gercek hayati.

 

TOPLUMDA BEYIN,DAVRANIS VE DEPRESYON HASTALIKLARI STIGMASININ YOK EDILMESINE VE GONULLERDEKI BILGISIZLIK PASININ SILINMESINE, DISLAMA CEHALETININ KOKUNUN KAZINMASINA YARDIM EDINIZ.

Merhaba, 

 Istanbul Sizofreni  Dostları Derneği

LAMARTİN CAD.NO.NO.23/4

TAKSİM /İSTANBUL

TEL. 0212.256 36 61

FAX.0212.256 53 91

Sizofreni Hasta ve Yakinlari Dernegi-ANKARA, Kuveyt Cad. Guven sok. 7/18 Asagi ayranci-Ankara Tel: 0312 466 54 66

Sizofreni Dayanisma Dernegi-IZMIR , 370. sok.44 A Bahcelievler,Izmir Tel; 0232 261 80 83 

 

http://www.psychlaws.org/PressRoom/Bio1.htm Dunyadaki en unlu klinik psikiyatrist Dr.E.Fuller Torrey su anda dunyadaki  ve ABD deki hem de en unlu sizofreni doktorudur.Kendini beyin hastaliklarini kesfetmeye adamistir,kizkardesi sizofrenidir.Kitaplarini okumanizi tavsiye ederim.16 kitabi ve 200 den fazla profosyonel tezi/yazisi var.Kitaplari bircok dile tercume edilmistir.Kitaplarin listesi,2001 de basilanlar dahil,kisa biyografisi burada. Dilerim kitaplarin tumu Turkceye de tercume edilir.

 

http://www.mentalhealth.com/book/p40-sc03.html Dr. E.Fuller’in herkesin okumasi istenen kitabindan alintilarini okuyabilirsiniz bu webde. “Sizofreniyle Yasamayi Becerebilmek”

 

http://www.mentalhealth.com/dx/fdx-ps01.html Online sizofreni misiniz teshisi.

 

 

 

http://www.sizofreni-pap.com/pap/pap_h10.html Hastalara 10 emir

http://www.sizofreni-pap.com/pap/pap_h14.html Hasta Yakinlarina 14 Ilke

 

 

http://www.psychlaws.org/GeneralResources/article62.htm felaketlerde,zor krizli zamanlarda ailesinde mental hastaliklar olanlara ipuclari-neler yapmaliyiz?

 

http://www.apa.org/ APA-Amerikan Psikologlar Dernegi-Sizofrenide psikososyal rehabilitasyonla umit var!

 

http://www.psychologicalscience.org APS-Amerikan Psikoloji Cemiyeti http://www.psychologicalscience.org/links.htm

http://www.msnbc.com/local/wfie/16893.asp Sizofreni-Ann Komis- 13 yasinda sizofreni teshisi kondu.

 

Unlu arastirmaci ve klinik psikiyatrist E.Fuller Torrey kitabinda, Kurt Schneider, bir Alman psikiyatristin birinci derecede onemli dedigi ,teshis amacli sizofreni semptomlarini soyle tanimliyor:

 

 

·        Duyma yoluyla halusinasyonlar-birisi kendi kafasinin icindeki onun dusuncelerini hep yuksek sesle konusur

·        Duyma yoluyla halusinasyon-kafasinin icinde iki ses kavga etmektedirler

·        Duyma yoluyla halusinasyon- sesler hastanin kendisinin hareketleri hakkinda yorumda bulunurlar devamli-cogunlukla da asagilayici ve negatifdir

·        Dokunma yoluyla halusinasyonlar-harici birseyle vucuttaki duyumlar hissettirilmektedir kisiye

·        Aklindan, beyninden dusunceler cekilmektedir

·        Beynine, aklina baskalari tarafindan dusunceler sokulmaktadir

·        Kendisinin fikirlerinin/dusuncelerinin baskalarina TV ve radyo ile oldugu gibi yayinlandigina inanmak,ya da baskalarinin dusunce ve sozleri kendisine TV ve radyo araciligi ile yayinlanmaktadir.

·        Aklina baskalari tarafindan duygular sokulmaktadir

·        Aklina baskalari tarafindan karsi konulamaz durtuler kondugu

·        Tum hareketlerinin baskasinin kontrolu altinda olduguna ,otomasyonlastigina inanmak

·        Algilamada deluzyonlar, mesela normal bir lafin kendisi icin mutlaka gizli bir anlami oldugundan  emin olmasi

 

(Halusinasyon;gercekte bize gore var olmayan,ancak hasta kisinin BEYNINDE fiziksel kimyevi dengeleri ve mesaj iletisimleri bozuldugunda ; mesaj alis veris santrali bozulmus beyninde ise gercek olarak algiladigi, gordugu, koku aldigi, yasadigi,aci cektigi,korktugu vs seyler;sizofrenideki belirgin tecrubeler.

 

Ozetle onun fiziksel olarak hastalanmis kendi beyninin yarattigi ve hastayi gercek olduguna inadiran, kendi beyninde gercek olarak yasadigi hayal dunyasi denebilir.Bir hasta buna “beynin surekli tecavuze ugramasi” diyor.)

 

“Surviving Schizophrenia: A Manuel for Families,Consumers, and Providers” “Sizofreniyle Yasamayi Basarmak:Ailelere, Tuketicilere ve Doktorlara,Psikiyatristlere  El Manueli/Basucu Kitabi “

Yazar: E. Fuller Torrey, M.D, saygin bir yazar, arastirmaci ve klinik psikiyatristtir Washington D.C de

 

http://www.washingtonmonthly.com/features/2001/0105.torrey.html

http://www.gmu.edu/departments/law/academics/syllabus/Fall01/Stavis_357.pdf

 

http://www.mhcn.org/Untreated.html tedavi edilmeyenler

 

http://www.psychlaws.org/GeneralResources/article65.htm Dr Torrey-sizofrenide dunyadaki en iyi arastirmaci ve bilim adami-genetikten ziyade virus uzerinde duruyor.

 

http://www.psychlaws.org/GeneralResources/index.htm genel kaynaklar

http://www.psychlaws.org/GeneralResources/index.htm kanunlar kaynaklari

http://www.psychlaws.org/MedicalResources/index.htm Tibbi kaynaklar

http://www.psychlaws.org/BriefingPapers/index.htm briefing ve Gercekler kaynaklari

 

http://www.psychlaws.org/HospitalClosure/Index.htm hastahanelerde yataklar-TURKIYE’DE SIZOFRENI VE MENTAL SAGLIK PROBLEMLI  HASTALARA VE AILELERINE YARDIM EDILMIYOR; TELEFONLA YARDIM ISTEYENLERE DE YARDIM EDILMIYOR; YATAK SAYISI YOK DENECEK KADAR MINIMAL OYSA GELISMIS ULKELERDE TUM HASTAHANELERDE YATAKLARIN YUZDE COGUNLUGU MENTAL HASTALARA TAHSIS EDILMEKTEDIR;HASTALAR KADERLERI ILE BASBASA;HASTALAR, AILELER,SEVENLERI  CARESIZ.Tum ulkede mental saglik networkune ihtiyac vardir.  www.saglik.gov.tr

 

http://www.psychlaws.org/PressRoom/index.htm BASIN ODASINDAN SON HABERLER

 

TOPLUMDA BEYIN,DAVRANIS VE DEPRESYON HASTALIKLARI STIGMASININ YOK EDILMESINE VE GONULLERDEKI BILGISIZLIK PASININ SILINMESINE, DISLAMA CEHALETININ KOKUNUN KAZINMASINA YARDIM EDINIZ.

 

 

www.ruki.org ana sayfam

 

http://www.ruki.org/mentalfile.htm BEYNIMIZ,MENTAL SAGLIGIMIZ,DAVRANIS BOZUKLUKLARIMIZ VE SIZOFRENI ,OTEKILER.