MENAPOZ KLUBUNE HOS GELDINIZ!

KADINLARA VE ONLARIN AILELERINE, ONLARI SEVEN ERKEKLERE.

 

 

http://www.minniepauz.com/ Menapoz esprileri, kartonlar –Birlikte gulelim…

menapozun 35 belirtisi http://www.minniepauz.com/35symptoms.html  tabii 13-15 si de sizde baslamis olabilir simdilik http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/menopausesymptoms.html  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000894.htm#Symptoms sicak basmalari,ciltte ani kizarmalar, gece terlemeler,uykusuzluk, sinirlilik depresyon endiseye varan ani duygusal inis cikislar, muntazam olmayan regliler, regli aralarinda damla damla kanamalar, vajinada kuruluk, cinsel iliski sirasinda agri aci, cinsel istekte azalma, vajinada enfeksiyonlar, idrar yollarinda enfeksiyonlar, uzun vadede kemik dokusu azalmasi ev osteoporoz, kolestrol seviyesinde degisiklikler, ve kalp hastaligi riskinde artis. ESTRADIOL, FSH VE LH TESTLERI ILE MENAPOZA GIRIYOR MUSUNUZ, HANGI ASAMADASINIZ KAN TESTIYLE ANLASILIR http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000894.htm#Signs%20and%20tests

 

 

SIGARA ASLA ICMEYIN

EGZERSIZ YAPIN, EN AZ GUNDE 1 SAAT YURUYUN

KALSIYUM VE D VITAMINI ALIN

ASIRI AZ YAGLI BESLENIN

SIFIR YAGSIZ SUT, YAGSIZ YOGURT YIYIN

TANSIYON, KOLESTROLUNUZU KONTROL ALTINA ALIN- DOKTORA GIDIN, TEST OLUN VE TUM KALP RISKI FAKTORLERINIZI ASAGIYA CEKIN

 

 

GENC OLAN HER KADININ MENAPOZU COK DAHA ONCEDEN,20-30 LU YASLARDA OGRENMESI VE

 COK DAHA ONCELERI, YASAM BOYU GEREKEN AKILLI ONLEMLERI ALARAK,

 AKILLI SECIMLER YAPARAK,

COK SAGLIKLI, MINIMUM PROBLEMLI BIR MENAPOZ DONEMI YASAMASI,

HAYATTAN AYNEN KEYIF ALMAGA DEVAM ETMESI,

KEMIKLERINI, KALBINI KORUMASI,

CINSELLIK DAHIL HER TURLU AKTIF OLMASI MUMKUNDUR.

 

http://familydoctor.org/handouts/326.html

http://www.4woman.gov/faq/menopaus.htm

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/menopausesymptoms.html

http://www.niapublications.org/engagepages/menopause.asp

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/menopause.html

http://www.menopause.org/edumaterials/guidebook/guidebook.htm 60 sayfalik menapoz el kitabi

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/hormonereplacementtherapy.html 

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/womenshealthissues.html

http://www.healthfinder.gov/scripts/SearchContext.asp?topic=920

http://www.pbs.org/newshour/bb/health/jan-june00/hormones_1-26.html

http://www.4woman.gov/topics.cfm

http://www.healthfinder.gov/search/default.asp?ct=ALL&so=Rank%5Bd%5D%2CDocTitle&doclang=1&page=1&q1=menopause&submit1=Search

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/womenshealth.html

http://www.pueblo.gsa.gov/cic_text/health/healthy-heart/index.html   

http://health.nih.gov/search.asp/28 http://health.nih.gov/result.asp/434/28

http://www.webmd.com/diseases_and_conditions/menopause.htm

http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html

http://www.4woman.gov/  http://www.4woman.gov/menopause/

http://www.hslib.washington.edu/conditions/menopause.html

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/healthtopics.html

http://www.fda.gov/womens/  http://www.fda.gov/womens/pubs.html http://www.fda.gov/womens/informat.html

http://www.fda.gov/womens/informat.html menapoz ve hormonlar’a bakin asagida

http://www.hormone.org/media/releases/03_09_09_fda_campaign.html

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/obgyn.html

 

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/nutr.html  Beslenme,Gida linklerimiz Harding’den; http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/sitemap.html

http://healthlinks.washington.edu/clinical/nutrition.html Indeks-Beslenme ve Gida weblerimiz

 

 

 

DIKKAT!

MENAPOZDA VE HORMON REPLASMAN TEDAVISINDE BIR KADINSANIZ BU HABERI HER HORMON TEDAVISINDEKI KADINLA ACILEN HERTURLU  PAYLASIN VE TEDAVINIZE DERHAL SON VERMEYI GORUSUN DOKTORUNUZLA CUNKU DUNYA TIP OTORITELERINDE YAPILAN TUM ACIKLAMALARA GORE RISKLERI SANILDIGINDAN DA COK YUKSEK. MENAPOZDA HORMON TEDAVISININ MALESEF KADINLARDA GOGUS KANSERI,KALP KRIZI, FELC VE KANDA PIHTILASMA RISKLERININ ASIRI COK ARTTIGI ANLASILDIGINDAN, KADINLARDA TUMUYLE VAZ GECILMISTIR MENAPOZDA HORMON TEDAVILERINDEN. SIKINTILARINIZ ASIRI FAZLAYSA, VAJINADA KURULUGU ONLEMEK VE SICAK BASMALARINI ONLEMEK ICIN DOKTORUNUZLA GORUSEREK BELKI SADECE 2-4 YIL HORMON KULLANILMASINI VE RISKLERINIZI DE BILMENIZI ISTIYORLAR. KAYNAK ABD DEVLET WEBI http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000894.htm#Treatment    http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007111.htm http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/hormonereplacementtherapy.html   . 9 TEMMUZ 2002 TARIHI ITIBARI ILE HORMON REPLASMAN TEDAVISI ARASTIRMALARINA VE UYGULAMALARINA SON VERILDI ABD DE.  VUCUDUNUZ VE SAGLIGINIZ SIZIN KONTROLUNUZDE  OLMALIDIR, BILGILENIN. DOKTORUNUZ CAGDAS MI, LISAN BILIYOR  MU, TIPTA SON YENILIKLERDEN HABERI VAR MI ARASTIRMAK, OGRENMEK TURKIYE’DE SIZIN KENDI GOREVINIZ!

 

http://www.nytimes.com/2002/07/10/health/10HORM.html TIP DUNYASI SOKTA- ABD deki kadinlar bugun son hormon replasman haplarini ictiler

http://www.cnn.com/2002/HEALTH/conditions/07/09/hormone.therapy/index.html 9 Temmuz 2002. ABD HUKUMETI hormon replasman terapileri calismalarini,yillardir 16000 kadin uzerindeki arastirmayi durdurdu;sebebi gogus kanseri,kalp krizinde artis,felc/beyin krizlerinde, kan pihtilarinda yuzde risklerinde ciddi artis var VE SANILDIGI GIBI KALP HASTALIKLARINA KARSI DA KORUMUYOR ;rahimi olan ve ikili hormon tedavisi olan kadinlar doktorlari ile mutlaka konusmalidirlar!ABD de toplam 6 milyon kadin hormon replasman tedavisi gormekteydi. Zararlarinin faydasindan cok olduguna karar verildi. Kadinlar tedaviye devam etmemeleri icin yureklendiriliyorlar. Doktorlarinizla son gelismeleri konusun;tedaviye devam etmemeyi tartisin ve kararinizi verin.Daha onceleri kalbi, kemikleri de korudugu sanilan hormon replasman tedavisinin yeni ogrenilen, arastirmalarla ortaya cikan yeni tehlikelerinden haberdar olunuz; sadece kemikleri tedavi icin burundan sikilan ilac var+spor yapin+beslenmenizde gerekli kalsiyuma dikkat edin ;sadece kalbinizi korumak icin derhal sigarayi birakin+ kolestrol dusurucu,tansiyon dusurucu ilaclar var+kilo verin+ beslenmenizde akilli secimler yapin http://www.pbs.org/newshour/bb/health/jan-june00/hormones_1-26.html vs. Tum oteki akilli secimler ,akilli yasam metodlarinin secilmesi de tavsiye edilmektedir. Arastirin;okuyun;ogrenin. http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec02/hormone_7-9.html

 http://www.nhlbi.nih.gov/new/press/02-07-09.htm

 http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec02/hormone_7-9.html

 

http://www.nytimes.com/2002/07/10/health/10HORM.html TIP DUNYASI SOKTA-  ABDdeki kadinlar bugun son hormon replasman haplarini ictiler

 

www.ruki.org/dogrubeslenmek.htm  www.ruki.org/bbmmutfak.htm 

 

 

 

Ulkemizde hala kadinlar,erkekler kendi vucutlarini tanimiyorlar cunku anlatilmiyor-sadece hastalandiklarinda muayenehanelere gidip, tedavi olmalari bekleniyor.Oysa koruyucu saglik geregi,cagdas kadin,erkek olma adina vucudumuzda neler olup bitiyor,neler olacak,ne zaman olacak bilmek ve medenice kabul etmek ve varsa rahatsizliklari minimuma cekebilmek icin yapilacaklari akillica ogrenmemiz, mutlaka HAZIRLANMAMIZ lazim.Sigara icenler ve dusuk kilolu olanlar ,alkolikler erken menapoza gireceklerdir.

 

Sonra ozellikle de ABD de doktor size menapozu vs uzun uzun anlatmiyor detayli;cunku burada okullarda her yasa surekli her sene bu ergenlik, cinsellik, seksualite,  menapoz vs yani ozellikle de vucutlari ve beyinleriyle ilgili her turlu gerekli cagdas tibbi bilgiler veriliyor.Sizin de  bildiginizi, geri kalani da arastirdiginizi,  Internetten ve buradaki her mahallede var olan sayisiz halk kutuphanelerinden,ve gunluk gazete ve TV lerden  guncel bilgileri,son arastirma neticelerini de  ogrendiginizi var sayiyor. Doktorunuz size dosyanizdaki bulgular,  test neticeleri, saglik kriterlerinize ve arti ailenizdeki ve kendinizdeki orta,yuksek risk faktorlerinize gore tavsiyelerini siraliyor,okumaniz icin bol brosurler veriyor,hatta kitap dahi tavsiye ediyor. Bunlari arastir,ogren,sonra zamani geldiginde kabul ediyorsan ,sana uygunsa hormon tedavisini dusunuyorsan bana bildir diyor.Tabii ki sigara iciyorsaniz hormon tedavisi olmamaniz lazim cunku hormon tedavisinde kadinlarda 10.000 de bir olan felc,kalp krizi,beyin krizi gecirme riskiniz, kanda olusacak pihtilarla ve de sigarayla cok daha fazla artiyor! Veya zaten kalp hastaliginiz varsa kalbiniz acisindan ekstra bir koruma getirmiyor tedavi.Ancak menapozda ilk 5-7 sene asiri hizla kemik dokusu kaybini onlemek,ozellikle de esi/partneri olan ve cinsel aktiviteye devam eden kadinlarda neredeyse sart gibi rahat ve kaliteli bir yasam icin.Ayrica kadinlarda omur ortalamasi uzadigindan, en az 45 yasinda menapoza girmis olsaniz (Turkiye’de sanirim menapoz yas ortalamasi bu civardadir-erkendir),ABD yas ortalamalarina gore daha bir o kadar omrunuz olabilir neredeyse! Iste bu geri kalan uzun 30-40-50 SENELIK omurde saglikli, KALITELI YASAMLAR SUREBILMEK ICIN COK OKUMALI, ARASTIRMALI, KENDI VUCUDUMUZU VE CAGDAS KORUYUCU SAGLIK TIBBI BILGILERINI OGRENMELIYIZ VE AKILLI SAGLIK SECIMLERIMIZI DOKTORLARIMIZLA BIRLIKTE OZENLE YAPMAK ZORUNDAYIZ. Neticede vucut ve hayat bizim-sorumluluk da bizim-yani bir seyler ters giderse, netice umdugumuz gibi olmazsa,kanser vs olacaksak,bunlari yasayacak ve gogusleyecek olan biziz.Yani doktorunuz da hata yapabilir;hatta belki kendisini yenileyen bir doktor da olmayabilir veya cok iyi doktordur ama en dogru sorulari sorarak,kendi adiniza en akilli secimleri yapmaktan once siz kendiniz sorumlusunuz 21. asirda.Bilgi guctur,secimlerinizde yardimci olacaktir size.Ama gecmiste gogusten kist alindiysa,kanserdiyse, ya da rahimde vs kanser gorulmusse doktorunuz hormon tedavisini  sizin icin uygun gormeyecektir.Yani soylemek istedigim herkesin durumu cok ozeldir-kime niye hormon tedavisi gerekli ya da uygundur ya da uygulanamaz kararini doktorunuzla beraber vermeniz lazim.Hormon tedavisinin artilarini ve de eksilerini ve de kendi vucudunuzu, problemlerinizi  oyle iyi ogrenmelisiniz ki,sorumluluk sizde oldugu icin,secimi de siz yapacaksiniz! SIZIN ICIN HORMON TEDAVISI OLMAK MI YOKSA OLMAMAK MI?!!! ISTE EN ONEMLI SORU BU. ERT= Ostrojen Hormonu tedavisi, HRT=Ostojen+Progestin hormonlarinin birlikte tedavisidir. UNUTMAYIN LUTFEN.HER KADIN COK OZELDIR,BIRININ SECIMI OTEKINE BENZEMEZ. SAGLIGI, BEDENI,SECIMLERI DE OYLE.http://www.menopause.org/mgcontents.htm  http://www.menopause.org/   http://www.vh.org/Patients/IHB/FamilyPractice/AFP/November1994/HormoneReplacement.html 

 

Ama cevrenizdeki ortalama 40 yas ustu kadinlari soyle bir gozden gecirin;tibben gercek su ki hemen hepsi perimenapoz denen,menapoza giden yolda yurumege baslamis kadinlardir hepsi.Ya da diyelim ki siz 35 yasinizdasiniz,regli de oluyorsunuz ama bircok menapoz belirtileri basladi bile-premenapozdasiniz (yani daha muntazam vs regli oluyorsunuz ama diger belirtilerin bir kacini vs yasamaga basladiniz) ve ne zaman stresli olsaniz,ya da onemli bir karar verecek olsaniz atesler basiyor,sonra aniden buz gibi oluyorsunuz,ya da geceleri ter icinde uyanip her seyi ustunuzden atiyorsunuz-neredeyse tamamen soyunuyorsunuz veya belki gogus,boyun sirtta pence pence oluyorsunuz,uykusuzluk cekiyorsunuz vs ve bunu  arkadaslarinizla da paylasmak istiyorsunuz-sende reglilerinde fazlalasma ya da azalma ,ya da muntazam olmama durumu var mi?FSH hormon testi yaptirdin mi?Doktorunla bu konuyu konustunuz mu?gibi masum acikyurekli sorulariniza onlarin cogunun ilk tepkisinin “bende daha hic bir sey yok,her sey yolunda,REGLI OLMAGA DEVAM EDIYORUM ” dediklerini goreceksiniz.Iste buna gercekleri inkar etmek,kacmak deniyor.Tabulardan kaynaklanan,menapoz =kadinin yaslanmasi ve hayatin sona ermesi zannedilen sartlanmalar+ bilgisizlik vs hepsi bir araya gelince,korku agir basiyor.Tabii bilgisizlik de anlamsiz korkulara sebep oluyor. Oysa konussak, birbirimizle paylassak herkes birbirinden cok sey ogrenecek ve grup terapisine katilmis gibi herkes rahatlayacak ve karanliktan cikacak, konusacak, soracak, ogrenecek!Mutlu olacak. .

 

Kadin olmak ilk reglinizle basliyor-tarifi bu.Kadinliginizi keyifle ve mutlulukla yasayabilmeniz ise kesinlikle egitiminizle, bilgiyle ve de aklinizla, dayanisma ve destekle  mumkun.Kadin olmak basli basina bir tecrube dunyasi-bir de bunlarin acik yureklilikle kolayca ve de durustce birbirimizle paylasildigini bir dusunun.Herkesin isi,hayati nasil kolaylasirdi.Tum kadinlarin konusmaga ve paylasmaga basladiklarini gormek istiyorum.Iste size bu sayfalari bu amacla hazirliyorum, paylasiyorum.BILMEMEK AYIP DEGIL,ANCAK OGRENMEMEK KOTU.Lutfen bu cok degerli bilgileri kaynak vererek cevrenizdeki, yakininizdaki, uzaginizdaki tum kadinlarla ve onlari sevenlerle,erkeklerle bedava egitim amacli paylasiniz,ders kitaplarina koyunuz.Ergenligi, cinselligi, menapozu birlikte ogretelim.21.asirda insanlarimiz hala bedenlerini tanimiyorlar-bundan daha kotu bir korkulu bir karanlik dusunemiyorum. HER KADIN COK OZELDIR.Bu donem esler/partnerler arasinda en cok yakinliga, dostluga, arkadasliga, anlayisa ihtiyac olan bir yasam dilimi, donemidir.Duygusal olarak cok yakin olan ciftlerde menapoz,andropoz neredeyse birlikte yasaniyor,birlikte cozumler bulunuyor!Yeni degisiklikler esiginde,onunuzdeki gunler en guzelleri olsun. Gunesli ve mutlu yarinlarda ulkemdeki tum kadinlara,onlarin erkeklerine  hediyemdir.RUKI.20 Haziran 2000

 

http://www.minniepauz.com/obgyn2.jpg Karton karakterlerle menapoz-Geliyor musunuz, gidiyor musunuz hatirlamiyorsaniz, menapozda olabilirsiniz!

http://www.minniepauz.com/35symptoms.html Menapozda 35 belirti

http://www.angelfire.com/biz/DynoWomyn/sayit.html  E posta kartlari

 

 

KADINLARDA MUNTAZAM MUAYENE VE TESTLER NELER OLMALIDIR?

BIR KADININ OMRUNCE SAGLIKLI OLABILMESININ RECETESI

Saglikli olmayi oylesine kabulleniveririz.Bu akillica bir yontem sdegil.Surekli ve muntazam testler yaptirmak  hastaliklara karsi bir garanti degilse de,bu testler bir gun hayatimizi kurtarabilir.Kadinin omrunde her donemde   belli saglik muayene ve kontrolleri vardir.ABD de doktorlarin cogu ACOG=Amerikan Dogumcu ve Jinekologlar Koleji standart kilavuz bilgilerine uyarlar.Asagida ACOG un en son bilinen standart kilavuz bilgileridir kadinlar icin.Kadinlarin cesitli hastaliklarda yuksek risk grubuna girdikleri durumlarda cok daha sik veya daha erken test ve kontroller gerekir-diyabet, kalp, felc, tansiyon, tiroid , kanser-bagirsak, gogus vs gibi.Asagida normal risk grubundakilere tavsiye edilen minimum kontrollerdir sadece .

 

 

19-39 YAS ARASINDAKI KADINLAR

40-64 YAS ARASINDAKI KADINLAR

65 VE USTUNDEKI KADINLAR

  • Her yil Pap testi dahil jinekolojik/pelvik muayenesi (cinsel iliski daha once baslamissa muayene de daha once baslamalidir)
  • Her 5 senede bir kolestrol seviyelerini cek eden kan testi
  • Ailede sizi yuksek risk grubuna sokan hastaliklar varsa onlarin muntazam ve cok daha sik-her sene kontrolu, kan ve idrar ve oteki  testleri (kolestrol, seker,tiroid,kalp,gogus kanseri vs )
  • Her 10 yilda bir mutlaka tatanoz ve difteri asilari tazelenmelidir.
  • 19-39 yas arasindaki solda sayilanlarin- herseyin hepsi (histerektomi=ameliyatla rahimi alinanlarin da her sene jinekolojik muayene ve smir /pap testlerini mutlaka yaptirmalari gerekir)
  • arti 50 yasa kadar her 1 veya 2 yilda bir mamografi cekilmesi,
  • 50 yas ustunde ise mutlaka her sene mamografi cekilmesi
  • 40 yastan itibaren her yil diskida kan var mi testi yapilmalidir
  • 50 yas ustunde her 3-5 senede bir sigmoidoskopi yapilmalidir- yuksek risk grubundakiler doktorunuza sorun-ancak her 3 senede bir kolonoskopi tavsiye edilir.
  • 50 yasinda baslamak uzere her yil mutlaka grip asisi olunuz

 

  • Tum soldakilerin hepsi arti,
  • Hersey yolunda ise  3-5 yilda bir kolestrol kontrolu,degilse her sene kontrol
  • Her 3-5 senede bir tiroid hormon testi yapilmalidir
  • Her yil idrar testi
  • Bir defaya mahsus olmak uzere zaturre asisi yapilmalidir.
  • http://www.merck.com/pubs/mm_geriatrics/85x.htm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

http://www.onhealth.com/conditions/resource/conditions/sub/index%2C85617.asp    Yaslanmada A dan Z ye konular

http://www.hslib.washington.edu/clinical/gerontology.html http://www.hslib.washington.edu/conditions/women.html 

http://www.merck.com/pubs/mm_geriatrics/toc.htm

http://www.merck.com/pubs/mmanual_home/contents.htm

http://www.merck.com/pubs/mmanual/sections.htm

http://www.merck.com/pubs/mmanual/section15/sec15.htm

http://www.merck.com/pubs/mmanual/section15/sec15.htm

 

 

http://www.4woman.gov/faq/index.htm

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/publicationsnews.html

 

 

 

 

 

 

 

www.ruki.org

 

 

 

 

http://www.menopause.org North American Menopause Society-Kuzey Amerika Menapoz Cemiyeti.Menapoz hk hersey

http://www.merck.com/pubs/mmanual/section18/chapter236/236a.htm   Menapoz

 

http://www.law-lib.utoronto.ca/diana/ Kadinlarin Insan Haklari

http://www.whrnet.org/  http://www.wld.org/ http://www.hri.ca http://www.whrnet.org/resources.html

 

http://www.ruki.org/kadin.htm

http://www.ruki.org/toc.htm

http://www.ruki.org/news.htm

http://www.menopause.org/mgcontents.htm

http://www.obgyn.net/meno/news_articles/am_i_meno.htm

http://www.obgyn.net/meno/news_articles/kenemans_0699.htm

http://www.obgyn.net/women/articles/norris/norris_peri-beyond.htm

http://www.obgyn.net/drdemos/indman/perimeno.htm

http://www.obgyn.net/meno/meno.asp

http://www.obgyn.net/women/articles/smith/smith_archive.htm

http://www.obgyn.net/meno/links/meno.htm

http://www.obgyn.net/meno/links/menopatient.htm

http://www.obgyn.net/women/women.asp

http://www.obgyn.net/meno/links/other.htm 

http://www.obgyn.net/meno/links/patient_links.htm

http://www.obgyn.net/english/gyn/general/meno_hrt.htm

http://www.obgyn.net/drdemos/meno/assoc.htm

http://www.obgyn.net/drdemos/meno/links/meno.htm

http://www.obgyn.net/meno/meno_main_9902.htm

http://www.obgyn.net/meno/wp_article_archive.htm

http://www.obgyn.net/meno/meno_main_9904.htm

http://www.obgyn.net/meno/meno_main_9911.htm

http://www.mic.ki.se/Diseases/c13.html

http://www.drkoop.com/family/womens/      

http://www.obgyn.net/drdemos/meno/links/other.htm

http://www.obgyn.net/meno/books/book.htm

http://www.obgyn.net/meno/assoc.htm

http://www.obgyn.net/meno/links/clinical_links.htm

http://www.obgyn.net/meno/links/professional_resources.htm.409

http://www.obgyn.net/

http://www.menopause.org/aboutm/facts.html

http://www.menopause.org/consedu/index.html

http://fbhc.org/modules/menopause.cfm

http://www.endocrineconsultants.com/osteoporosis_faq.htm

http://www.healthywomen.org/content.cfm?L1=3&L2=87.0&L3=0

http://www.aoa.dhhs.gov/aoa/pages/agepages/hormone.html

http://www.4woman.gov/faq/hormone.htm

http://www.vh.org/Patients/IHB/FamilyPractice/AFP/November1994/HormoneReplacement.html  Soru cevaplarla anlatilmis,

http://www.4woman.gov/faq/menopaus.htm http://www.nhlbi.nih.gov/whi/hrt-en.htm

http://rex.nci.nih.gov/INFO_CANCER/Cancer_facts/Section3/FS3_10.html

http://www.plannedparenthood.org/WOMENSHEALTH/menopause.htm

http://www.healthywomen.org/content.cfm?L1=3&L2=87.0&L3=0

 

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/wom_hlth.htm Kadin sagligi-AMA-Amerikan Tip Derneginden

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/menopaus/menopaus.htm AMA-Menapoz

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/menopaus/osteo.htm AMA-osteoporoz

http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/hormone/hormone.htm AMA-Hormon Replasman tedavisi-HRT

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/uti/uti.htm AMA-Idrar Yollari Enfeksiyonu

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm  Idrar problemlerimiz-brosurler!!!!!!!

http://www.ama-assn.org/insight/spec_con/violence/index.htm AMA-Evde Siddet

http://www.ama-assn.org/insight/h_focus/wom_hlth/contracp/contracp.htm AMA-dogum Kontrolu Secimleriniz

 

http://www.mic.ki.se/Diseases/c13.html   Kadin Genital hastaliklari ve Hamilelik Komplikasyonlari webleri

http://nihlibrary.nih.gov/about/exhibits/WHIExhibit/wmhlthexwebpage.htm

http://www.aoa.dhhs.gov/elderpage/wal1098.html

http://www.4woman.gov/faq/Easyread/menopaus-etr.htm SSS

http://www.nytimes.com/specials/women/whome/index.html

http://www.nih.gov/health/chip/nia/menop/men1.htm

http://www.menopause.org/mgintro.htm

http://www.4woman.gov/faq/hormone.htm SSS HRT

http://rex.nci.nih.gov/INFO_CANCER/Cancer_facts/Section3/FS3_10.html

http://www.womens-health.com/health_center/midlife/mid_interact_meno_faq_r.html#18 SSS

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/menop/menop.htm

http://www.menopause.org/

http://www.fda.gov/fdac/features/1997/297_meno.html

http://www.hormone.org/contents.html

http://www.menopause-online.com/treatments.htm

http://www.acog.org/

http://www.nih.gov/nia/

http://www.nih.gov/nia/site-index.htm

http://www.nih.gov/news/nf/womenshealth/

http://healthlinks.washington.edu/conditions/violence.html

http://healthlinks.washington.edu/clinical/fammed.html

http://www.ohsu.edu/women/

http://www.womenshealth.org/

http://www.womens-health.com/

http://www.womens-health.com/health_center/midlife/hrt_assess.html HRT bana uygun mu?

http://www.4women.gov http://www.4woman.gov/search/text/A2ZSearch.CFM?letter=M konuyu secin

http://www.nhlbi.nih.gov/whi/hrt.htm

http://www.4woman.gov/owh/pub/menoguide.htm

http://www.womensorganizations.org/health/menopause/charge/men_charge_overview.htm

http://www.cdc.gov/health/womensmenu.htm CDC-Kadin Sagligi Konulari

http://www.healthywomen.org/content.cfm?L1=3&L2=87.0&L3=0

http://www.healthywomen.org/content.cfm?L1=9

http://www.4women.gov/

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/HFSrchFT.cfm?Keyword=920&Population=all&Resource=All&Referer=http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFAlpha.cfm?Alpha=w kadin sagligi

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/HFSrchFT.cfm?Keyword=541&Population=all&Resource=All&Referer=http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFAlpha.cfm?Alpha=m menapoz

http://healthwatch.medscape.com/medscape/p/g_library/related.asp?Disp=22 Kadin linkleri

http://healthwatch.medscape.com/medscape/p/g_library/related.asp?Disp=16 meno links

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html#organizations menapoz

http://health.iafrica.com/doconline/meno/meno.htm

http://www.nih.gov/nia/health/general/general.htm   Yaslanmada genel konular-hazir brosurleriniz

http://www.onhealth.com/conditions/resource/conditions/sub/index%2C85617.asp    Yaslanmada A dan Z ye konular

http://www.nih.gov/icd/  

http://www.angelfire.com/biz/DynoWomyn/  

http://www.mayohealth.org/

http://www.hadassah.org/

http://lifestyle.ninemsn.com.au/goodmedicine/

http://www.ama-assn.org/consumer.htm     

http://www.andrology.com/ 

http://www.arhp.org/arhpframeresources.html

http://www.endocrineconsultants.com/menopause_faq.htm  Soru ve cevaplarla KADINDA VE ERKEKTE menapoz

http://www.endocrineconsultants.com/thyroid_thyroidhormonereplacement_faq.htm   Soru ve cevaplarla tiroid hormonu replasman tedavisi

http://www.menstuff.org/books/byissue/transition.html Erkeklerin okumasi gereken kitaplar

http://www.webcatt.com/menolink.htm Erkekte menapoz=andropoz

http://www.jokes-funnies.com/menmarriage2.shtml evlilik sakalari

 

http://www.minniepauz.com/ Menapoz dahil espriler, kartonlar –Birlikte gulelim…Menapozda 35 belirti listesi http://www.minniepauz.com/35symptoms.html GUZEL VE ILGILI LINKLER.Hepsi guzel ama once “hot flashes-sicak basmalarina”  bakin.

http://www.jokes-funnies.com/menmarriage2/menopause.shtml Biraz daha espriler, http://www.suite101.com/article.cfm/perimenopause/32790 http://www.andrology.com/jokes.htm http://www.maxpages.com/kornyjokekornr/Christmas_Jokes

http://www.minniepauz.com/angel5.jpg Yani hala sicak basmalarim devam  mi edecek demek istiyorsun?,saglik haberleri http://headlines.isyndicate.com/news/wccxpnc2/index.html

 

http://www.virtualfreesites.com/reference.women.html Kadin Linkleri

 

http://www.thirdage.com/features/healthy/clueless/ Erkekler menapozu ne zannediyorlar?Tum yanlis bildikleri 10 kalemde ozet.

 

http://www.families-first.com/hotflash/ Perimenapoz konulari- genelde herkesde menapoz oncesi belirtiler 35 li yaslarda dahi baslamaktadir.Ama belirtileri tanimazsaniz, anlamaniz zor. Su interaktif testleri yapin-anlayin http://www.womens-health.com/health_center/midlife/meno_decide_assess.html . Peki semptomlarim kotu mu benim http://www.womens-health.com/health_center/midlife/meno_severe_assess.html

http://www.mayohealth.org/mayo/9903/htm/perimeno.htm Mayo Klinikten perimenapoz

http://www.familydoctor.org/handouts/326.html Perimenapozda cok dusuk dozda dogum kontrol haplari SSS

http://www.womens-health.com/health_center/midlife/mid_interact_meno_faq.html perimenapozda /menapozdaki KAdinlardan mesajlar

 

http://www.earlymenopause.com/symptoms.htm 40 yastan once gorulebilen Erken Menapoz Belirtileri-CEK LISTENIZ

 

DUYGUSAL SEMPTOMLARSA;

 (Anneniz, ablaniz kac yasinda menapoza girmis sorun!Muhtemelen bu sizin de kac yasinizda menapoza gireceginizi isaret edecektir), http://www.earlymenopause.com/ , Erken menapoz Linkleri http://www.earlymenopause.com/links.htm +++++++

 

http://www.med.virginia.edu/midlife/  Virginia Orta Yas Sagligi Universite Merkezi

 

http://www.dmoz.org/Society/Support_Groups/Women/ Kadin Dayanisma, Destek gruplari  http://electrapages.com/   http://www.dmoz.org/Society/Support_Groups/  Cok cesitli,degisik konularda Destek, dayanisma, bilgilendirme gruplari 

 

http://www4.od.nih.gov/orwh/consumer.htm#menopause http://www.dearest.com/  MENAPOZ

http://www4.od.nih.gov/orwh/other.html

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html

http://www.vh.org/Patients/IHB/ObGyn/Menopause.html Partnerinize/esinize menapozda nasil yardimci olabilirsiniz?

http://phrma.org/guides/meno/index.html PHRMA’dan menapoz

 

http://emas.ics.dk/ Avrupa V Menapoz Kongresi 1-5 Temmuz 2000 Kopenhag; Erkek ve Kadindaki Menapoz Donemlerini incelemek uzere kongre-a scientific program covering menopausal stages in women and men. July 1-5, 2000

.

http://www.menopause.org.au/edu.htm

http://www.who.int/dsa/cat98/women8.htm WHO-KADIN SAGLIGI-SATIN ALINABILECEK KAYNAK KITAPLARI

http://www.who.int/dsa/cat98/aids8.htm WHO-AIDSLE ILGILI SATIN ALINABILECEK YAYINLAR

 

MENAPOZDA NE NEDIR?

 

Bircok kadin,erkek kelime olarak ‘menapoz” un, kadin yaslandikca surekli devam eden hormon degisiklikleri demek oldugunu sanirlar. Aslinda ise, menapoz kesinlikle sadece kadinin hayatindaki cok spesifik bir ani tanimlar—kadinin son reglisini.

 

Premenapoz-genellikle kadinin menapoz semptomlarini yasamaga basladigi donemle (ki bu ABD de genelde 45 ve ustu yaslardadir-ancak 30 lu yaslarda da baslayabilir) reglilerinin son buldugu tarih arasindaki gecis suresidir.Su anda ABD de 35 milyondan fazla kadin yasamlarinin bu donemindedirler. Ancak bu donemde yasadiklari premenapoz semptomlarini bilmeyen, degerlendiremeyen,taniyamayan kadinlar da coktur. http://www.phrma.org/guides/meno/meno3.html Menapoz oncesinde, pre menapozdaki Semptomlari bunlardir. http://familydoctor.org/handouts/326.html

 

Menapoz- kadinin son reglisidir. Gercek menapoz tanimi ise kadin ancak 12 ay ust uste regli olamadiginda kesinlesir.ABD de bu son reglideki ortalama yas 51 dir.Ancak tabii olarak orta 30 lu yaslardan gec 50 li yaslara kadar gorulebilir.Menapoz ayni zamanda jinekolojik ameliyatlar,kanser terapileri ve bazi hastaliklarda da erken olarak yasanabilir.

 

Postmenapoz-ise kadinin son reglisinden itibaren hayatinin sonuna kadar suren doneme verilen isimdir. Ostrojendeki dusuk seviyelerden dolayi,iste bu donemde sakat birakan,oldurebilen kemik hastaligi-osteoporoz/kemik sungerlesmesi yasanacaktir cogunlukla.Kadinlar gercekten kemiklerinin % 20 sini menapozun ilk 5-7 senesinde hizla  kaybetmektedirler.kemik kaybini yavaslatacak,hatta tekrar iyilestirecek ilaclar vardir. http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/ 

http://www.phrma.org/guides/meno/meno2.html

http://www.hslib.washington.edu/conditions/menopause.html

http://www.endocrineconsultants.com/menopause.htm

 

 

 

http://www.acog.org ACOG, Amerikan Dogumcu ve Jinekologlari Koleji http://www.acog.org/from_home/publications/press_releases/nr06-26-00.htm Menapozla basa cikmak magazini-65 sayfadir, http://sales.acog.com/acb23/category.cfm?&DID=6&CATID=2  ACOG Tuketici/hasta Egitimi Sayfalari-ucuz-50 ser adet para ile satin aliniyor doktorlarca ve hastalara bedava dagitiliyor.Asagidaki  bilgilerin benzerleri her jinekolog muayenehanesine giden kadinlara kitapcik olarak bedava dagitilmaktadir.

 

http://www.library.ucsf.edu/biosites/bin/showByTopic.pl?ObstetricsandGynecology Dogum ve Jinekoloji Linkleriniz, http://www.library.ucsf.edu/biosites/bin/showByTopic.pl?Women'sHealth kadin sagligi, http://www.library.ucsf.edu/biosites/

 

http://www.library.ucsf.edu/biosites/bin/showByTopic.pl?ConsumerHealth Tuketici Sagligi cok degerli linklerle verilmis!!!

 

http://www.milliyet.com.tr/2000/07/31/saglik/sag01.html   Menapozu Hafife Almayin.

 

http://www.minniepauz.com/iceresort.jpg Merhaba, hayatinizdaki yeni degisikliklerin esigindesiniz ve de belki de “Bu donem benim hayatimi nasil etkileyecek” diye merak ediyorsunuz.Belki de kendinizi bilgili zannediyordunuz ama doktorunuz FSH testleriniz ve muayeneden sonra size  perimenapoz doneminde oldugunuzu soylediginde “bu kadar erken mi” diye hazirliksiz oldugunuzu gordunuz kendi kendinize!.Hey gevseyin.Menapoz hastalik degildir.Kadin ve erkek hayatinda normal bir donemdir.Bu sayfalarda biz kadindaki menapozu inceleyecegiz.Bu degisikligi yasayan bircok kadin kabul edilebilir, hatta bazen de hos degisiklikler yasadiklarini soyluyorlar- mesela her ay reglilerden ve dogum kontrol metodlarindan kurtulmak. (HIV/AIDS I ise asla unutmayin, hamile kalmayacaksiniz muhtemelen ama kondom hala gerekli bulasici cinsel hastaliklardan ve HIV/AIDS den korunmak icin! Unutmayin!)Gene de siz de kadinlarin cogu gibiyseniz, menapoza gecerken bazi fiziksel degisiklikleri yasayacak, hissedeceksiniz.Neler yasamayi umacaksiniz? Nasil hazirlanmalisiniz? Belirtileri varsa, bunlarla nasil basa cikacaksiniz?Menapozdan sonra hormon tedavisi olmali misiniz?Bu gecis doneminin neresinde olursaniz olun, muhtemelen dunya kadar sorunuz vardir ve bilgiye ihtiyaciniz vardir-guvenebileceginiz pratik bilgilere!.Tabii ki her kadin degisiktir bir otekinden ve her biri menapozu kendine has bicimde yasar.Eger bu sayfalarda okuyacaklariniz da sorunuza cevap olmuyorsa,mutlaka doktorunuza sorunuz.Orta yasa hayatin altin yillari denmesinin tabii ki nedenleri var.Insanlar hayatlarinin ilk yarisini yogun cabalarla,aile kurarak,cocuk yetistirerek vs gecirirler.Simdi ise sizin hayatiniz basliyor iste!Yakin tarihlere kadar uremenin son buldugu bu yillar,kadin hayatinin en uretken yillarinin da sonu olarak kabul edilmekteydi.Hic de oyle degil diyorlar menapozu yasayan  bircok kadin artik.Hatta menapozdan sonra hayata istahla bahmak icin de bircok neden vardir-herseyden once artik son 50 yilda ogrendiklerinin neticesinde,daha iyi saglik bakimlari ve kendine cok daha iyi bakarak,kadinlar artik daha uzun yillar yasiyorlar.Ortalama omurleri 80 olunca,kadinlar artik hemen hemen hayatlarinin ucte ikisini menapozdan sonra yasiyorlar.Hem de her ay regli olmayacaklarini bilerek, artik istemeden hamile kalmak korkusu da olmadan ve de kendine ve eslerine/partnerlerine ayirabilecek daha fazla zamanlarini ayirarak, hatta torunlarini severek ama gunun sonunda evlerine iade ederek!, islerinde daha cok guvencede olarak ve de en onemlisi de omurlerince tecrubeyle kazandiklari kendilerine guvenle birlikte.Nihayet cocuklar da evden gitmislerdir,hatta cogu bu yaslarda okula,universitelere donerler, hep istedikleri seyleri denemek isterler artik,mesela iyi bir fotografci olmak gibi.Hatta bircogunun bu yillarda artik bunlari yapacak parasi ve zamani da vardir.

 

Menapozu yasayanlar hayatin daha da guzellestigini soyluyorlar.Yillardir yedekte beklettiginiz ve hep bir gun yapmayi,ulasmayi dusundugunuz ilgi alanlarinizi,hobilerinizi, aktivitelerinizi ve arkadasliklarinizi gerceklestirebilirsiniz.Veya yeni bir es/partnerle yeni bir aile hayatiniz olabilir.Veya ilk defa gercekten para kazandiginiz bir ise bile baslayabilirsiniz! Ya da ilk defa para kazanmayi asla on planda tutmadan,sadece ve sadece sevdiginiz bir isi yapabilirsiniz! Tekrar universiteye baslayabilir ya da is alaninizi degistirebilirsiniz simdi.Ya da tam aksine artik isten ayrilmaga bile karar verebilirsiniz durumunuz uygunsa.Hatta bircok kadin seks hayatlarinin da daha da guzellestigini soyluyorlar.Cunku simdi seks icin daha cok zamanimiz var ve kesintiye ugramak korkusu da yok sevisirken diyorlar.kadinlarin cogu hamile kalmayi engelleyici yontemlerden kurtulduklari ve seksuel acidan da kendilerine guvenleri artmis oldugu icin,seks hayatlarinin daha tatmin edici oldugunu soyluyorlar.

 

Kesin olan bir sey varsa,o da sizin menapozunuzun annenizinkinden degisik gececegidir.Herseyden once artik menapoz bir tabu konusu degildir-susmak gerekmiyor-hepimiz yuksek sesle konuyu diledigimiz gibi konusabiliriz.Simdi ayni sorularin cevaplarini merak eden arkadaslarimizla, ailemizle de menapozu birlikte konusabiliriz!Ve siz gecen nesillerdeki kadinlardan, annenizden, anneannenizden cok daha iyi ve sansli pozisyondasiniz menapozunuzu yonetebilmek acisindan.Ve siz sagliginiz hakkinda daha cok bilgilendirilmis durumdasiniz ve muhtemelen de zaten siz kendi sagliginizla ilgili kendi sorumlulugunuzu sahiplenmis, bilincli durumdasiniz.Dahasi su anda mumkun olan tedavileri daha iyi anlamamiza sebep oluyor arastirmalar-hormon terapileri gibi.Ve yakinda da bu arastirmalar sayesinde daha da fazla secim haklarimiz dogabilir. Arastirmalarin baska bir pozitif yonu de,sizleri kadin olarak direkt etkileyen konulara fokus olmalaridir nihayet.Gecmiste,orta yas donemindeki kalp hastaliklari gibi onemli problemlerde arastirmalarda hep erkekler merkezdi.Simdiyse gittikce artan sayida arastirmalar-Harvard Universitesinin hala devam eden Hemsireler Arastirmasi ve NIH Kadin Sagligi Insiyatifi mesela-artik kadinlarin ozel ihtiyaclarini arastiriyorlar.

 

Nihayet bu bilgi akisi caginda, menapoz dahil neredeyse her sectigimiz konuda cig gibi inanilmaz bilgi yiginlarina ulasabilirken, simdi bilgiler sadece komputer onunde bir tiklama mesafesinde size!BILGILI OLMAK DEMEK GUCLU OLMAK DEMEKTIR-Ve iste bu nedenle genellikle de daha iyi egitimli ve hazirlanmis kadinlarin menapozdaki degisiklikleri yonetmede daha basarili olduklari, zorlanmadiklari anlasilmakta, gorulmektedir.

 

Menapoz hayatinizdaki yeni bir donemin baslangicidir.Anahtar ise bu donemde, saglikli ve aktif olarak bu zamani en iyi sekilde degerlendirmektir. Bu konudaki saglik reformlari caginda,ABD de, Amerikalilarin sagliklarini daha da iyilestirmek hala problemlidir.Son arastirmalara gore,Amerika’da hala bircok kadinin ihtiyaclari olan rutin saglik koruyucu taramalarini-kontrollerini yaptiramadiklari/yaptirmadiklari ortaya cikti.ABD deki Commonwealth Fund hala ABD ‘de yaslari nedeniyle gogus kanseri riskleri yukselmis olan 50 yas ustundeki kadinlarin malesef her yil mamografi cektirmediklerini acikladi. Kadin Sagligi Genel Bilgileri sayafalarimiza bakiniz     Mamografiyi bir-iki kere degil,omur boyu her sene cektireceksiniz 40 ve ustu yaslarda-egitim brosurumuz

 

Peki siz bu menapozdaki gecis suresinde ihtiyaciniz olan saglik kontrollerini yaptirmayi nasil garantileyeceksiniz?Yapacaginiz ilk sey hazirlanmak olmalidir.Menapoz ve yonetimi hakkinda mumkun oldugunca fazla sey ogrenin guvenilir ve cagdas kaynaklardan-buna rutin yillik vs doktor kontrolleriniz/taramalar,teshis testleri ,cek aplar da diyebiliriz ve de kaliteli yasam secimleriniz, yasam tarzlariniz, sigarasiz,ickisiz vs beslenmeniz, sporunuz vs dahildir.Gittikce artan sayida kitaplardan,kutuphanelerden, saygin ve guvenilir Internet weblerinden, universite konferanslarindan, gazete,magazinlerden,TV programlarindan, video kasetlerinden faydalanin.

 

ABD dahil bircok kadinin menapozda regli olmayacaklari haricinde pek bilgisi yoktur!Oysa simdi merak ettikleri cok sey vardir! Tam toplantilarin ortasinda,ya da misafirlerin onunde,yemekte  ates basacak mi?Seks hayatim degisecek mi?Sakallarim mi cikacak?

Menapoz hayatin normal bir safhasidir;11-12 yaslarinizda regli oldugunuz zamanki gibi bu da normaldir.Neler yasayabileceginizi bilirseniz,eger bunlari yasarsaniz-bu semptomlari minimuma indirecek onlemleri de alabilirsiniz.Ve boylece de hayatinizin daha ileri yillarinda gorulebilecek onemli saglik problemlerini onlemis olursunuz.

 

UREME SISTEMINIZ; Yumurtaliklariniz, yumurtaliklardan rahime inen Fallop tupleriniz, uterus de denen rahiminiz, rahim boynu ve vajinanizin tumune ureme sisteminiz denir.Cocuk dogurma yillarinizda her ay hamilelige hazirlik olarak,bir yumurta olgunlasir ve yumurtaliklarinizdan birisi bu yumurtayi birakir-iste buna ovulasyon yani yumurtlama  denir.Ovulasyona hakim olan iki kimyevi mesaj tasiyan mesajci-yani hormon vardir-bunlar beyindeki pituitary bezleri tarafindan salgilanan hormonlardir.FSH denen bu hormon yumurtaliklarinizdaki yumurtalarin buyumesi ve olgunlasmasi icin stimule eder,uyarir.Normal olarak bir yumurtaliginizdan ve de bir tek yumurta yeterince buyur ve olgunlasir ve de asagiyqa birakilir.LH hormonu ise iste bu olgunlasmis hazir yumurtanin her ay yumurtalik tarafindan serbest birakilmasini tetikler.Vucudunuzu hamilelige daha da hazirlamak icin,yumurtaliklariniz ureme hormonlari olan ostrojen ve progesteron uretirler.Ostrojen tum adet./regli donemi suresince salgilanir ve rahim ici dokusu olan endometriyumu uyarir ve rahim ic yuzeyinde her ay kalin bir doku kati olusmasini temin eder.Progesteron ise yine yumurtaliklar tarafindan ve regli tam siklusu ikinci yarida uretilir .

 

AMELIYATLA RAHIMIN ALINMASI=HISTEREKTOMI VE AMELIYATLA ANIDEN BASLATILAN MENAPOZ FARKI; 42 yasinda rahimindeki fibroid tumoru nedeniyle en son care olarak histerektomi ameliyati olan,yani rahimi alindiginda ,”Kendimi zaten artik menapozu gecirmis,coktan girmis zannediyordum” diyor 48 yasinda ani sicak basmalari karsisinda saskina donen kadin.”Hazirliksiz yakalandim”diyor. Ureme yillarinda histerektomi ameliyati olmus,rahimleri alinmis bircok kadin,cogunlukla bu ameliyatin kendilerini,menapozlarini nasil etkileyecegi konusunda saskin ve bilgileri yetersiz-iste bu nedenle de menapozla ilgili semptomlar baslayinca hazirliksiz yakalaniyorlar-surpriz oluyor.Bu saskinligin bir kismi da histerektomi tabirinden kaynaklaniyor-Bu ameliyat sadece rahimin ameliyatla alinmasi demektir.Total histerektomi ise rahim ve rahim agzinin/acildigi yerin/serviks denen boynunun da birlikte alinmasidir.Bu ameliyatlari olan kadinlarin cogunun yumurtaliklari yerinde durur,kalir.Artik rahimleri olmadigi icin regli olmasalar da,yumurtaliklari calismaga devam eder ve ostrojen ve progesteron uretmege devam eder.Ameliyattan sonra bir tek dahi yumurtaniz kalsa,ya da tek bir yumurtanin cok azi dahi kalsa,genellikle ostrojen ve progesteron uretiminde yok olan yumurtaligin da vazifesini ustlenir-ve yeterince hormon uretirler.Iste bu nedenle de bu kadinlarin cogu normal zamaninda ve tabii menapoz yasayacaklardir;ya da belki ortalama menapoza girmesi gereken  zamandan 1 ya da 2 sene once menapoza girecekler.

 

Uforektomi her iki yumurtaligin da,ya da tekinin alinmasina verilen tibbi isimdir.Tabii bir menapozdan once bir kadinin her iki yumurtaligi da alindiginda,ki buna iki tarafli uforektomi denir,bu ameliyat nedeniyle ani olarak ostrojen ve progesteron hormonlari kaybedilir ve kadinin rahiminin yerinde  olup olmamasina bakilmaksiniz, cok ani duvara carpmis gibi menapoz baslar.Iste buna ameliyatla baslatilan menapoz denir.

Uforektomide ani ostrojen kaybedildigi icin,premenapozdaki kadin bu ameliyati da oldugunda,oteki tabii olarak menapozu yasayan kadinlara gore, ve hormon tedavisi de olmazlarsa, menapoz belirtilerini cok daha agir yasayabilirler.Ostrojen replasman tedavisi olmazlarsa ,bu ameliyatla ani olarak menapoza girmek zorunda kalmis kadinlar kalp hastaliklarina ve osteoporoz/kemik kaybi hastaligina  asiri yatkindirlar oteki tabii menapoz yasayan kadinlara gore.Ostrojen tedavisi olmayan ve tabii olarak menapoza girmis kadinlar da  kalp ve kemik hastaliklarina yatkindirlar.Bu sebeplerle,her iki yumurtaligi da alinmis premenapozdaki kadinlara genellikle siddetle HRT hormon tedavisi olmalari tavsiye edilir ki menapoz semptomlarindan rahatlasinlar ve de ilerde bu ameliyat nedenli riskli saglik problemleri onlenebilsin. http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 

Neden histerektomiler yani rahim alinmasi tavsiye edilir?Bu ameliyatlarin % 74 du 30-54 yas arasindaki kadinlara uygulanmaktadir.Bu ameliyatlarin da yarisinda iki tarafli olarak yumurtaliklar alinmaktadir.Her ikisi de sikca rastlanan operasyonlardandir-siz de bu temel bilgileri ogrenmelisiniz.Ozellikle de eger bu ameliyatlardan biri veya her ikisi de size tavsiye edilmisse.Histerektomi size doktorunuz tarafindan bir cok nedenle tavsiye edilmis olabilir-En sik rastlanani fibroid tumorleridir rahimde ve de endometriosisdir-ki agrilidir ve rahim icindekine benzer bir doku rahim disinda buyumege baslar.Yumurtaliklarin alinmasi ise,eger kanserden supheleniliyorsa,ameliyat hayatinizi kurtarabilir.Doktorunuz endometriosis nedeniyle yumurtaliklarinizin zarar gordugunu dusunuyorsa, veya pelvikte/PID denen ureme organlarinizin enfeksiyonla,iltihaplanarak vs hastalanmasi durumunda da tavsiye edebilir ameliyati. http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/endomet.htm http://rex.nci.nih.gov/PATIENTS/COMM_ED_RES/COPY_READY/PELVIC/PELVIC_MAIN.htm

 

Ozellikle de kadin menapoz yillarinda ise,genel uygulama histerektomi sirasinda,saglikli da olsa yumurtalari da almaktir.Boyle yaparak kadinin sonraki yasaminda yumurtalik kanserinin onlenmesi hedeflenir.Ama oteki taraftansa,su tavsiye oldukca mantikli;Yumurtalik kanserini erken teshis edecek hicbir iyi metod olmadigi icin, ve de genellikle de hastalik iyice yayildiktan sonra teshis konabilmektedir.ISTE BU NEDENLE DE YUMURTALIK KANSERI COGUNLUKLA OLUMCULDUR http://www2.kumc.edu/scripts/Bluestem/SubjectQuery.idc?Link=c0157&Back=c0121 .Ama yumurtalik kanseri kismen de olsa otekilere gore daha az rastlanir.Kadinlarda tahminen tum kanser vakalarinin % 4 du yumurtalik kanseridir.Bazi tahminlere gore , hic yumurtalik tumoru gecmisi olmayan ve ameliyat sirasinda da normal gorunen ve yerinde birakilmis kadin yumurtaliklarinin % 1 rinde kanser gorulecektir.

Alternatiflerinizse; Histerektomiye evet demeden once,ameliyatdan baska alternatifiniz olup olmadigini sorun.Iste size en cok histerektomi ameliyatina sebep olan nedenlerde oteki cozumler;

 

Fibroidler.Bircok kadin bu sikca rastlanan,kansere donusmeyen rahimdeki hucre buyumeleri ile cok ciddi sorunlar yasamazlar ve basit bir sekilde sadece durumlarinin surekli gozlemlenmesi,takip edilemsi gerekir.Menapozdan sonra fibroidler genellikle kuculurler.Eger fibroidler kadinda ureme problemleri yaratiyorsa,myomektomi denen ,rahimi koruyan ama fibroidleri alan ameliyati gerektirir.Ama bu da hucre buyumelerinin buyuklugu ve yerlerine baglidir.Bazen gonadotropin salgilayan hormon-GnRH   fibroidlerin gecici olarak kuculmelerini saglar.Mesela ameliyattan once de kadina receteyle verilerek,fibroidlerin kuculmesi saglanir.

Endometriosis- rahim icindeki dokuya benzeyen,ama rahim disindaki organlarin ustunde gorulen ve agri,bebek sahibi olamama, diskilama ve hatta idrar torbasi problemlerine sebep olan hucre buyumeleridir.Hormon tedavisi bu durumu yavaslatabilir,ya da durumu kismen iyilestirebilir.Isikli bir tup araciligi , laparoskopi ile yapilan ameliyatla veya oteki geleneksel ameliyatla bu hucreler alinabilir bazen ve cocuk sahibi olamama durumu iyilestirilebilir. http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/uterinetoc.htm http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm

 

Anormal rahim kanamasi-Kanama nedenine bagli olarak, hormon veya bazen ilac tedavisi yardimci olabilir.Ve de A&C denen acma ve kuretajla,yani kurtajla rahim icindeki hucreler,dokular alinir ve gecici olarak kanama kontrol altina alinir.Lazerle endometriyumu ,yani rahim icindeki dokuyu yok etme, ya da elektrokateri,ya da termal balon-dogum yapmak istemeyen ama rahiminin yerinde kalmasini isteyen kadinlar icin secimlerdir.

 

Pelvik desteginde/kaslarda problemler-Karin icindeki pelvik organlarini gergin ve yerli yerinde tutan kas ve dokular esnediginde, uzadiklarinda, organlar da vajina icine dogru sarkarlar = ki prolaps denir buna, veya bu idrar kacirmaga sebep olur.Kegel egzersizleri karin ve pelvik kaslarini guclendirebilir.Postmenapozdaki kadinlara ostrojen tedavisi veya ameliyat da idrar sizintisini onleyebilir.         

 

Rahim boynunda bozukluklar-Basit ameliyatlar genellikle bu henuz kanser olmamis dokuyu alabilir ve yeni bir kat hucre gelismesine firsat verir.Ancak kadinin doktoru ile cok sik gorusmesi ve takip etmesi gerekir ki ayni durum tekrarlamasin.

 

KARAR VERMEK-Histerektomi olup olmama konusunda karar vermek-ozellikle de menapozdan once ve her iki yumurtaligin da alinmasi gerekiyorsa- kolay bir karar degildir hasta ve doktor icin.Eger doktorunuz size histerektomi tavsiye etmisse,bu ameliyatin size saglayacagi faydalarini ve ameliyatin risklerini iyi anladiginizdan emin olun.Siz belki de alternatiflerinizi arastirmak da isteyebilirsiniz ikinci bir doktorun da fikrini alarak.NETICEDE,SONUNDA KARAR SIZINDIR.Size tum ihtiyaciniz olan bilgileri size aktardigindan emin olmasi gerekir doktorunuzun ki siz bilgili ve kendiniz icin en dogru karari verebilesiniz.

 

DOKTORUNUZLA KONUSURKEN SIZE YARDIMCI OLACAK IPUCLARI;Herkes cok iyi diyalog kurabilen,iyi anlatan,iyi dinlemesini bilen, ve etkili sekilde konusan bir doktor ister.Ama siz saglik tuketicisi olarak,doktorunuzla diyalogunuzu gelistirmek icin ve alacaginiz saglik hizmetinin en iyi sekilde olabilmesi icin su adimlari atin;

ü      Bol bol soru sorun ve endiselerinizi soylemekten kacinmayin.

ü      Unutmayin doktorunuz aklinizdan gecenleri okuyamaz.Ya da siz ona ipuclari vermeden,o sizin ihtiyaclarinizin ne oldugunu bilemez.

ü      Daha da iyisi TUM SORULARINIZI, ENDISELERINIZI YAZIN ONCEDEN VE BUNLARI DOKTORUNUZLA PAYLASIN.

ü      Eger konusacaklariniz uzun surecekse,onceden randevunuzun suresini daha da uzun tutmalarini soyleyin.(Rutin gorusmelerle,olaganustu vs durumlarda gorusme sureleriniz farkli olacaktir)Boylece doktorunuz da siz de zaman acisindan sikintiya girmezsiniz.Eger gorustukten sonra akliniza baska sorular gelirse,mutlaka doktorunuzu arayip sorun yine.Ya da doktorunuza yazin hemen kisa bir not halinde.

ü      Utangac, cekingen olmayin.Varsa korkunuzu ve isteksizliginizi mutlaka yenin ve endiselerinizi yuksek sesle soyleyin.Eger doktorun ne dedigini siz net bir sekilde anlayamiyorsaniz, DOKTORUNUZA SIZIN ANLAYABILECEGINIZ SOZCUKLER VE TERIMLERLE KONUSMASINI HATIRLATIN.

ü      Eger sizi uzen kotu haberler soz konusu ise, doktorunuza konusmak icin baska bir zaman geleceginizi soyleyin.Moral destegine ihtiyaciniz varsa,esinizi,akrabanizi veya yakin bir arkadasinizi da yaninizda goturun.

ü      Doktorunuzla konusurken notlar alin, yazin.Doktorunuzun soylediklerini yazin ki sonra unutmayin.Anladiklarinizi kendi kelimelerinizle ozetlemek ve yazmakk anlamaniza daha cok yardimci olur.

ü      Baska bir doktordan da ikinci bir gorus mutlaka alin.Eger doktorunuzun size teshisi, ve/veya tavsiyelerinden rahatsiz olduysaniz,emin olamadiysaniz, baska bir doktora daha gidin.

ü      Sagliginiz ve yasam tarziniz hakkinda acik,net ve durust olun.Nasil ki sizin doktora soracaklariniz varsa, doktorunuzun da detayli bilgiye ihtiyaci vardir.Doktorunuz yazili formalarla size aile ve kisisel saglik gecmisiniz hakkinda sorular soracaktir,alerjiniz var mi, halen kullandiginiz ilaclar varsa,receteli veya recetesiz hepsi sorulur,hatta aspirin alip almadiginiz bile, koca kari denen ev tedavileri veya alternatif tedaviler yapiyorsaniz,sadece ot/bitki kokenli seyler kullaniyorsaniz dahi bilmek isteyecektir-ozellikle de ilk randevuda doldurulur bu bilgi formlari.Ilk ziyaretinizde var olan tibbi tum kayitlarinizin fotokopisini yapin verin( veya bir onceki doktorunuza eldeki dokumalarin kopyesini yapip yeni doktora gondermesini,faxlamasini vs isteyin).Eger doktorunuz size alkol,uyusturucu kullanip kulllanmadiginizi,emniyetli seks yapip yapmadiginizi-yani halen lateks kondom kullaniyor musunuz-birden fazla seks partneriniz var mi ya da gecmiste oldu mu,gecmiste kac canli dogum, kac kurtaj oldugunuzu, hangi kurtajin ne sekilde-hangi metodla yapildigini, ya da iliskilerinizde gecmiste veya bugun taciz , siddet, tecavuz yasayip yasamadiginizi sorarsa ya da yazili olarak form doldurmanizi isterse SASIRMAYIN , ALINMAYIN, KIZMAYIN.Doktorunuzun size en iyi saglik hizmetini verebilmesi icin bu kritik ve cok onemli KANUNLARLA gizli/kisisel bilgilere ihtiyaci vardir.(ABD de boyledir.) http://www.hslib.washington.edu/clinical/obgyn.html http://www.hslib.washington.edu/conditions/women.html    http://www.hslib.washington.edu/public_health/  http://www.hslib.washington.edu/social_work/

 

 

MENAPOZ NEDIR? Menapoz yumurtaliklarinizin calismayi durdurduklari zamandir ve artik regli de olmazsiniz-bu da ureme, dogurma yillarinizin sonu demektir.Son reglinizden 3-5 sene once baslayan yavas yavas gelisen biyolojik surecin sonudur menapoz.Hatta menapozu ergenligin tersi olarak da dusunebiliriz-Hamilelik ve dogurmaya dogru yol almak yerine,simdi ureme sisteminiz-yani yumurtaliklar, Fallop tupleriniz, rahim, rahim boynu ve vajina- simdi adeta geri sayarlar.Dogusunuzda yuzbinlerce adet olan yumurtalariniz yillar sonra artik azalmis,neredeyse yok olmuslardir.Cocuk dogurma yillarinizda, sadec bir kac yuz yumurta olgunlasirlar ve Fallop tuplerine birakilirlar ki burada spermler tarafindan dollenebilsinler diye.Otekilerse tekrar yumurtaliklara abzorbe edilirler.Menapoza yaklastikca, sadece birkac bin adet yumurtaniz kalir.

 

Oldukca erken,neredeyse 35 li ve 40 a dogru yaslarda, siz yumurtlasaniz da (buna ovulasyon denir) yumurtaliklariniz daha az ostrojen ve progesteron uretirler.Daha kisa ya da daha uzun olabilmekle beraber,menapoza 3-5 sene yaklastiginizda ise-ki bu doneme perimenapoz denir- hormon seviyeleri daha da cok duser.Nihayet calisan yumurtaliklarin yumurta stoklari bitince,ovulasyon=yumurtlama durur.Iste simdi yumurtalik tarafindan uretilen ostrojen ve progesteron seviyeleri o kadar cok duser ki,siz tamamen regliden kesilirsiniz-yani artik regli olamazsiniz.ARKA ARKAYA BIRBIRINI TAKIP EDEN 12 AY SUREYLE REGLI OLMADIGINIZDA,ARTIK TAM OLARAK MENAPOZA GIRMISSINIZ DEMEKTIR .

. http://www.nih.gov/health/chip/nia/menop/men1.htm MENAPOZ EL KITABI

 

MENAPOZU NE ZAMAN YASAYABILIRIM? Menapoza girme yasi Amerikali kadinda ortalama 51-52 dir, ama normal yas 45 ile gec 50 li yaslara kadar degisebilir.Eger sigara iciyorsaniz, menapozu normalden  1-2 sene once yasayabilirsiniz.Ne zaman menapoza gireceginizi anlamanin en basit sekli ise, annenize veya ablaniza sorun menapoza kac yasinda girdiklerini.Genellikle bir kadinin regli surecleri-ki bu ilk reglisi ya da son reglisi de olabilir-annesininkiyle aynidir.Bir kadin 40 yasindan once menapoza girmisse, buna erken=premature menapoz denir.Yumurtaliklar bir nedenle erkenden calismayi durdururlar veya ameliyatla her iki yumurtalik da alinmistir-bu da ameliyatla baslatilmis menapozdur.(Not;eldeki bilgiler nedir bizim toplumda acaba?Ancak kadinlarimizin daha erken menapoza girdiklerini saniyorum)

 

MENAPOZDA NE BELIRTI VE SEMPTOMLAR YASAYABILIRIM? Bazi sansli kadinlarda cok az gorulmekle birlikte, menapozdaki sikca rastlanan normal belirti ve semptomlar nedeniyle kadinlar kolayca vucutlarinda  kimyevi birseyler oldugunu anlarlar.

Menapoza yaklastiginizin en erken rastlanan belirtilerinden biri de reglilerinizdeki muntazam olmayan kanamalardir.Kanamaniz daha az ya da daha cok olabilir-ya da her ikisi birden gorulur-ve reglileriniz gittikce daha az muntazam olur.Hatta bazen bir ya da birkac regliyi birden atlayabilirsiniz.Genel olarak,reglileriniz yavas yavas azalir ve suresi kisalir ve gittikce de reglilerinizin arasi acilir.Eger reglileriniz muntazam degilse,kanamaniz coksa, hemen doktorunuzla/jinekologla gorusun. http://www.plannedparenthood.org/WOMENSHEALTH/menopause.htm#signs 

 

Baska bir klasik menapoz belirtisi de, sicak, ates basmalaridir (hot flashes) . http://www.minniepauz.com/beach3.jpg Sicak basmasi denen olay soyle anlatilabilir-ani bir isi dalgasi yayilir vucudunuzun ust kisminin bir kismina ya da tamamina ve de yuzunuze-bu alev alev yanma seklinde de ifade edilebilir.Gittikce artan rahatsizlik-sinirlilik, ani duygu degisimleri ve uykusuzluk, uykuda ter basmalari ve asiri sicaklik hisleri de bu surede yasanabilen oteki semptomlardir.Ostrojen seviyeleri dustukce, bazi kadinlarda vajinada kuruma ile birlikte cinsel temas sirasinda da agri veya rahatsizliklar yasanabilir. Bazilarinda daha sik idrar yapmak veya idrar torbasi kontrolunde kismen kayip nedeniyle idrar/cis kacirmak gibi (incontinence) idrar yollarinda problem,belirtiler gorulebilir.Bu belirtilerin cogu rahatsizliklara sebep olacaktir-cogu sagliginiz icin ciddi tehlike degildir ve bunlarin da cogu kolayca yonetilebilir. http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/menop/menop.htm http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm 

 

SEMPTOMLAR NE KADAR SURERLER? Her kadin farklidir.Bazi kadinlar menapozdan cok hafif belirtilerle veya hic birsey yasamadan kolayca gecerler, bazilari ise senelerce surebilen alev basmalari ile, teki belirtilerle yasarlar.Ortalama olarak, menapozdaki rahatsiz edici sicak basmalari gibi belirtileri 3-5 sene yasayabilirsiniz.

 

MENAPOZDAN DOLAYI UZUN VADEDE SAGLIK RISKLERI VAR MI? Malesef evet.Hatta menapoz surecinde vucudunuzdaki en onemli degisiklikler hemen belirti vermeyen, sessiz olanlardir.mesela menapozdan sonra ostrojenin dusmesi, AGRISIZ, HIZLI KEMIK DOKUSU KAYBINA YOL ACAR.Kemikler cok incelip zayiflayinca,osteoporosis=kemik erimesi denen durum meydana gelir, kemikler kolayca kirilabilir ve asiri hareket kisitlamalarina,sakatliga yol acar.Iyi haberse,menapozun sebep oldugu kemik dokusu kaybini yavaslatmak veya durdurmak icin pratik adimlar atabilirsiniz.Bu beslenmenizde yeterince gerekli kalsiyum almak,muntazam egzersiz yapmak ve HRT denen hormon replasman tedavisi olmak ve kemik dokusuna yardimci olacak oteki ilaclardir. http://www.minniepauz.com/sports.jpg http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 

Uzun vadede saglik riski olan bir baska konu da kalp krizleri ve felcler, beyin krizleridir(hepsine kardiyovaskuler hastaliklar deniyor).Menapoza girmis=postmenapozdaki kadinlar ,menapoz oncesindeki kadinlara gore ,kalp krizi gecirme riskleri iki defa daha fazladir. Bir sebebi ostrojenin damarlari tikayan ve kalp veya beyin krizlerine yol acan yagli birikimlere karsi korumasi.Menapozdan sonra ostrojen seviyeleri dustugunde,arastIrmacilar bu korumanin kaybedildigini dusunuyorlar.Menapozdaki kalp krizi riskinde dusuk ostrojen seviyesi  sebep faktorlerinden birisidir. Bak http://www.ruki.org/kalp.htm  . Yagsiz, cok az yagli beslenerek, az kolestrollu beslenerek, surekli muntazam egzersiz yaparak, kilonuza hakim olarak-ideale yaklasarak, sigara icmeyerek ve yuksek tansiyon ve diyabetinizi kontrol ederek risklerinizi onemli olcude azaltabilirsiniz. http://www.minniepauz.com/golf.jpg

 

BITTIGINI, GECTIGINI NASIL ANLAYACAGIM? Menapoza girdiginizi arka arkaya 12 ay regli, kanama olmadiginizda anlayacaksiniz.Ancak 6 ay regli olmazsaniz ve sonra tekrar kanarsaniz,doktorunuza haber verin.Histerektomi=rahimin ameliyatla alinmasi ameliyatini gecirmisseniz ve artik bu nedenle regli olmuyorsaniz,doktorunuz size kan testi yaparak FSH hormonlarinizin seviyesini tesbit eder.FSH beyindeki pituitary bezlerinin salgiladigi bir hormondur ve reglilerinizi duzenler.FSH hormon testindeki yuksek seviyeler sizin menapoza yaklastiginizi, ya da girdiginizi gosterir.Dolayisi ile durumunuzu ogrenmek icin tek basina bu testin yapilmasi da,hicbir sikayetiniz yoksa ya da emin degilseniz dahi, size, doktorunuza durumu aciklayacaktir.

 

NASIL BASA CIKACAGIM? HERSEYDEN ONCE KENDINIZE BOL ZAMAN AYIRIN VE IYI BAKIN.KALITELI VE AKILLI YASAM SECIMLERI YAPIN .

 

ü      Sigara icmeyin

ü      Dogru ve saglikli beslenin. http://www.ruki.org/Dogrubeslenme.htm   http://www.minniepauz.com/smilelines.jpg

ü      Surekli ve muntazam,gunde en az 30-45 dakika egzersiz yapin.Iki adet agirlikla,iki adet konserveyle vs kol ve gogus kaslarinizi calistirin.

ü      Alkol icmeyin. Iciyorsaniz makul olcude kalin.(Haftada 2-3 tek gibi)

ü      Muntazam olarak doktorunuzla ve jinekologla gorusun.

Bu stratejiler size menapozu kontrol etmekte ve saglikli olmakta cok faydali olacaktir.Baska bircok secimleriniz de vardir.Mesela:

ü      Uygun, hafif, kat kat soyunabileceginiz ince pamuklu giysiler secin

ü      Evde vs isiyi dusurun. http://www.minniepauz.com/frznveg.jpg

ü      Bircok kadin ilac kullanmadan da menapoz semptomlarini kontrol altina alabilmektedirler.

ü      Eger semptomlar gunluk yasantinizi kesintiye ugratacak kadar agirsa,doktorunuz size yardimci olacaktir bircok sekilde.HRT hormon tedavisi de bunlardan biridir.

ü      Bu sayfalarda daha bircok bilgi bulacak ve faydalanacaksiniz. http://www.minniepauz.com/polarclub.jpg

 

CEK APLARINIZ-YILLIK RUTIN SAGLIK KONTROLLERINIZ Simdiye kadar doktorunuza muntazam olarak her yil vs gitmediyseniz, simdi baslamanin tam zamani.Detayli bir fiziksel muayeneden sonra,doktorunuz genel saglik durumunuzu anlayacak ve size mahsus ciddi hastalik, saglik risklerini ortaya cikartacak ve sizi menapoz oncesinde= perimenapozda ve menapozda=post menapozda saglikli ve enerjik tutmak icin neler gerektigini anlatacak,yapacaktir. Orta yasta ve daha sonra aile doktorunuzu ve jinekologunuzu surekli ve muntazam olarak ziyaret etmeniz size genel sagligiginizi korumak icin sarttir.Saglik bakim programinizdir bu.Rutin muntazam tarama,yani doktor kontrolleri,testler vs cek aplarla, kalp, osteoporoz ve kanser gibi bircok hastaliklar onlenebilir ya da en azindan tedavinin en etkili olacagi erken donemde erken teshis edilebilir.

Doktorunuz size sahsi ve aile gecmisinizle ilgili bircok yazili soru sormakla ise baslayacaktir; saglik aliskanliklariniz (beslenme, egzersiz, alkol tuketiminiz, sigara icip icmediginiz), ve yasam tarziniz (isiniz, aile evlilikdurumunuz/iliskileriniz, cocuklar,aile hayatiniz).Bu bilgiler kesinlikle gizli tutulmaktadir ABD de ve de sizin genel sagliginizi anlamakta,degerlendirmekte ve saglik risklerinizi belirlemekte kritik,onemli,gerekli bilgilerdir.iste bu sirada siz de kendi sorularinizi sorabilir,endiselerinizi giderebilirsiniz.Doktora gelmeden once evde,endiselerinizi,sorularinizi,menapoz belirtileriniz dahil yazin ki neler soracaginizi unutmayin.

 

Fiziki Muayeneniz-Saglik gecmisiniz tamamlandiktan sonra,tam bir muayene yapilacaktir soyle:

 

Boy, kilo ve vucut yaginiz:Fazla kilolu olmak kalp, yuksek tansiyon,diyabet=seker ve bazi kanser turleri dahil bazi saglik risklerinizi artirir.Iste bu nedenle boyunuza gore kilonuz normal mi bilmek onemlidir.Kilonuzu olcmenin yanisira doktorunuz,cildi tutarak yagi olcen alet kullanabilir,veya vucut mas indeksi de denen matematik bir formul kullanabilir veya bel ve kalcalarinizi olcerek vucudunuzdaki yag oranini anlar.Karin etrafinda yaglanmaya baslamis vucuda elma sekilli vucut denir; kalcada yaglanan vucuda da armut tipli vucut denir.Elma tipli,yani yaglari karin civarinda toplanan vucutlarda saglik riskleri artmis demektir!Ciddidir.

 

Boyun ve tiroid bezleriniz: Tum kadinlarda, hamilelikte,dogumlardan sonra,menapozda ozellikle de 65 yas ustunde tiroid problemleri sikca goruldugunden, boynunuzdaki tiroidi muayene edecektir doktor.Yorgunluk,az enerji ve kilo almak gibi tiroid probleminiz olabilecegini isaret eden semptomlariniz varsa,doktorunuz basit bir kan testi ile tiroid fonksiyonunuzu kontrol edebilir.En dogru teshis de boyle konur zaten.Teshis edilerek ve hemen tedaviye basvurularak bir cok ciddi problem de onlenmis olacaktir. http://www.ruki.org

 

Goguslerinizin kontrolu; Doktorunuz dikkatli bir bicimde ve tam olarak goguslerini muayene eder-herhangi bir kutle ya da anormallik var mi bakar.Hem de size her ay bir defa kendi kendinize goguslerinizi kontrol etmenizi yine hatirlatacaktir.(Bu kontrole kol altlari,gogusleriniz,gogus uclariniz,boyundaki lenf bezleri dahildir)

 

Mamografi: Normal gogus muayenesine ilaveten,doktorunuz size muntazam mamaografi tavsiye edecektir.Bu dusuk dozlu radyasyonla cekilen mamagrafiler genellikle gogusteki kansere donusen gogus tumorlerini/sertlikleri ,siz elle hissetmeden,iki sene once teshis ederler.Amerikan Dogumcu ve Jinekologlar Koleji ABD de her kadina 40 yas dahil, 40 li yaslarda her 1-2 yilda bir mutlaka, 50 yas ustunde de olunceye kadar her yil mamografi cektirilmesini kesinlikle tavsiye etmektedirler. http://www2.kumc.edu/scripts/Bluestem/SubjectQuery.idc?Link=c0081&Back=c0121

 

Jinekolojik muayene ve parmakla anus/rektum muayenesi:Doktorunuz ureme organlarinizi kontrol edecek-buna genital bolge denen rahim,vajina, rahim boynu serviksve yumurtaliklariniz da dahildir.Doktorunuz hem de ABD de kadinlarda 3. siradaki olum nedeni olan  bagirsak/kolon kanserini kontrol etmek icin dijital rektal, anus parmak muayenesi de yapacaktir.

 

Pap smir testi: Bu basit rutin kontrol testi rahim boynu kanserlerini inanilmaz bicimde azaltmistir ilk bulundugu 1940 li yillardan beri.Doktorunuz size bu teste ne siklikta ihtiyaciniz oldugunu soyleyecektir.Jinekologlarin cogu yilda en az bir defa smir testi mutlaka onermektedirler.Eger total histerektomi ile rahim ve rahim agzi da alindiysa ameliyatla,hala pap =smir testine ihtiyaciniz var mi? doktorunuzla konusun,sorun-o da size belki daha az siklikta Pap smir testi tavsiye edecektir vajinadaki kanseri teshis etmek icin ( ki bu kanser de cok enderdir.) http://www.ruki.org/Kadin.htm  http://rex.nci.nih.gov/PATIENTS/COMM_ED_RES/COPY_READY/PAP_MAIN.htm

 

Daha yeni, gelistirilmis PAP smir testi kontrolleri-Son 50 senede rahim agzi, boynu kanserlerini % 70 azaltmasina ragmen, PAP testi mukemmel degildir. Ama sunu da asla unutmayin-kadinlarda gec kalinmis kanser de son 3-5 ya da daha fazla senedir PAP testi olmayanlarda gorulmektedir.Standart PAP,smir testi taramalarinin % 10 nunda ABD de kanserli hucreler ya da kanser atlaniyor–ki bu testte rahim agzindan sizin asla anlamadiginiz sekilde,acisiz kutips gibi birseyle hucreler alinir ve ozel egitim gormus teknisyenlerce mikroskop altinda incelenmek uzere labratuara gonderilir.PAP testinin izleme kayitlarinin gelistirilmesi icin,FDA son zamanlarda bircok yeni teknigi onayladi.Mesela Thinprep sisteminde  sizin serviksinizden/rahim agzindan alinan hucrelerle hazirlanmis cam vs vardir.Labratuar teknisyenlerinin mikroskop altinda isini guclestiren oteki kan ve vajinal salgilarin isin icine karismamasini temin ediyor bu sistemde.Baska bir metod da Papnet sistemidir-bu da teknisyen tarafindan “normal” veya “negatif” bulunan hucrelerin,bu defa da tekrar komputerle yapilan ikili kontrol esasina dayanmaktadir.Autopap sistemi  ise once komputerize mikroskopla hucrelerin taranmasidir ve “ negatif” olanlarin tekrar kontrol edilmesidir.Supheli gorulen slaydlar ise tekrar ozel teknisyenler tarafindan tekrar kontrol edilir.

Her uc teknolojik gelismeler de PAP testine nereden baksanbiz 15-40 $ maliyet getirmekte ve de sigortaniz bunlari odemeyebilir ABD de.Deger mi bu testlere?Amerikan Dogum ve Jinekologlar Koleji ACOG uyelerine gore,yeni teknolojiler PAP testlerinin neticlerinin dogrulugunu kesinlestiriyorlar ama sahte-negatif problemini tamamen yok edemiyorlar-yani var olan kanseri veya kanserli hucrelerin tanimini yine de atlayabiliyorlar.Ve de ilaveten bu yeni teknolojinin kadinlarda rahim agzi kanserlerini azaltmakta ise yarayacaklar mi ya da kadinlarda rahim agzi kanseri teshisinde yasamin uzatilmasina katkida bulunacaklar mi bekleyip gormek lazim diyorlar.Uzun vadeli arastirmalar yok henuz.Bu arada RAHIMAGZI/BOYNU KANSERINI ONLEMEDE en iyi secim ve cozum hala muntazam her yasta, her sene PAP,smir testleri olmanizdir hic atlamadan yilda en az bir defa.eger boyle yapmaga devam ederseniz,geleneksel PAP testleri de neredeyse kanser riskinizi yok etmektedir. http://www.papsmear.org

 

Tansiyon:Hiper tansiyon=yuksek tansiyon yasli kadinlarda en cok rastlanan kronik hastaliktir.Teshis konmamis veya kontrol altina alinmamis yuksek tansiyon kalp ve beyin krizleri,felc risklerini artirir;iste bu yuzden de yaslandikca daha sik ve muntazam olcturmek gerekir tansiyonu.Yetiskinler icin normal tansiyon,kan basinci, 130/85 dir veya daha dusuktur.Eger tansiyonunuz normalse,senede en az bir defa olcturun.Eger tansiyonunuz yuksekse,ilacinizin,tedavinizin etkisini takip edebilmek,anlayabilmek icin sik sik olculmelidir. http://www.ruki.org/kalp.htm  ve de  Dogru Beslenme sayfalarinda tansiyon detayli bilgilerine bakiniz.

 

Kanda kolestrol testi:Yaslanmakla, yasla kalp hastaliklari riskiniz arttigi icin ve menapozda da ostrojenin sizi koruyan etkisi yok oldugu icin,her 5 senede bir kolestrol testi olmalisiniz.Kolestrol, damarlardaki  kanda yagi tasimak icin gereklidir,ama yuksek kolestrol seviyeleri artan kalp hastaligi isaretcisidir.Toplam kolesetrolunuzu anlamak icin  ac karnina kan testi yaptirmaniz yeterlidir.Eger 20 mg/dl  ve ustunde,yani yuksekse doktorunuz daha fazla test isteyebilir-lipid profili denir buna ve bu da size kotu kolestrol LDL ve iyi kolestrol HDL seviyelerini verir ve de riskinizin daha da iyi degerlendirilmesine yardimci olur. http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/chol/hdwmncho.htm http://www.ruki.org/Dogrubeslenme.htm

 

Diskida=kakada kan testi;Ozellikle de 50 yastan sonra her yil yapilmasi gereken bu test,diskida gozle gorulmeyen gizli kanamayi teshis eder;bu da muhtemelen bagirsak.kolon kanserinin varliginin isaretcisidir.ABD de hatta evde yapilan test kitleri vardir-doktorunuz tavsiye edebilir. Kanser Kosemiz-Bagirsak Kanserini Onleme  sayfalarimiza da bakiniz.

 

Sigmoidoskopi;Bu muayene sirasinda,doktorunuz esnek,isikli bir ince tupu anusten/rektumdan sokarve bagirsaklarinizin son 1/3 ya da ¼ kismina kanser belirtileri vs var mi diye bakar.50 yasin ustunde bu testi her 3-5 senede bir yaptirmalisiniz. http://www.ruki.org/kanser.htm 

 

OTEKI TESTLERINIZ; Ailenizin ve sizin Saglik gecmisinizden ve tibbi muayenenizden elde edilen bilgilere gore , risk faktorleriniz,yuksek risk faktorleriniz de goz onune alinarak, doktorunuz asagidaki testleri de isteyebilir;

FSH ve oteki hormon seviyeleri;Bu testler sizin menapoza ne kadar yaklastiginizi anlamakta yardimci olur-ozellikle de menapozdan once histerektomi=ameliyatla rahiminiz alindiysa ama hala yumurtaliklariniz yerinde duruyorsa.

Kemik dokusu yogunluk testi;eger osteoporozda bir-iki risk faktorunuz varsa ya da hormon almakta cekimserseniz, hormon kullanip kullanmamakta karisik duygular yasiyorsaniz,doktorunuz size kemik yogunluk testi tavsiye edecektir. http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 

Risk faktorlerinizse sunlardir;

·         Ailenizde bu hastalik gorulduyse,

·         Erken menapoz,

·         Dusuk kalsiyumlu beslenme,

·         Sigara icmek,

·         Hareketsiz, sporsuz bir hayat,

·         Veya steroid kokenli ,ya da konvalsiyon onleyen, ya da tiroid hormonu iceren ilaclarin uzun sureli kullanilmis olmasi,

Kemik yogunluk testi dusuk dozda radyasyon, yani x isinlari yayan tarayici aletle kemigin kalinligini olcer el bileginde,kalcada ve omurganin bir bolumunde.Bu test neticeleri sizin kemiklerinizin gelecekteki kirilma riskinizi tesbit eder.2-5 sene icinde yapilan 2 veya daha fazla test,birbiri ile mukayese edilerek,kemik dokunuzu ne kadar cabuk kaybediyorsunuz,tedaviniz nasil cevap veriyor,neler lazim anlasilir.Onun icin perimenapozdayken,onceden bir kemik yogunluk testi yaptirmak mutlaka tavsiye edilir ki daha sonraki durumunuz mukayese ile anlasilabilsin. http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 

Ac karnina kanda seker/glukoz, diyabet testi; Asagidaki risklerden bir tanesi veya daha fazlasi varsa, bu diyabet tarama testi her yasta, her 3-5 senede bir ya da daha sik tavsiye edilir . http://www.ruki.org/diyabet.htm  http://www.endocrineweb.com/diabetes/ 

·         Obesite          http://www.niddk.nih.gov/health/nutrit/pubs/unders.htm  http://www.niddk.nih.gov/health/nutrit/pubs/presmeds.htm  http://www.niddk.nih.gov/health/nutrit/pubs/gastsurg.htm http://www.niddk.nih.gov/health/nutrit/pubs/statobes.htm

·         Hamilelikte diyabet gorulmus olmasi           http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/gesttoc.htm

·         Veya ailenizde seker hastasi olmasi            http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/dmover/dmover.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/dmdict/dmdict.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/dylb/home.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/feet/feet2/index.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/hypo/hypo.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/kdd/kdd.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/iddm1/iddm.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/bldsgr/bldsgr.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/niddm/niddm.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/neuro/neuro.htm http://www.nei.nih.gov/publications/diabeye.htm http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/gesttoc.htm http://www.niddk.nih.gov/health/diabetes/pubs/dmstats/dmstats.htm

 

Gece ac kalarak sabah damarinizdan alinacak kanla yapilacaktir bu test.Su icebilirsiniz. http://www.ruki.org/diyabet.htm

Saglik aile gecmisiniz ve muayene ve testlerinizin sonucuna gore,siz ve doktorunuz sizin saglikli kalmaniz icin,veya var olan saglik problemlerinizi asgariye indirmek,tedavi etmek icin bir plan gelistirebilirsiniz.Doktorunuzla hem de hamile kalmayi onleme,hamilelik,seksuel tatmin, emin seks yapmak-cinsel bulasici hastaliklar, HIV/AIDs den korunmak icin konusabilirsiniz-varsa sorularinizi sorabilirsiniz. http://www.ruki.org/cinsel.htm Tabii hem de, menapozdaki semptomlarla basa nasil cikacaginizi, hormon tedavisini ve alternatiflerini de sorunuz, ogreniniz, arastiriniz.

 

KLASIK SICAK BASMALARI;Bir dakika rahat ve serin hissedersiniz.Sonraki dakika ise sanki sadece sizin icin yaratilmis muthis bir isi dalgasina maruz kalirsiniz-KAFANIZI FIRININ ICINE SOKMUS FALAN GIBI-sok etkisi bir yana,ter icinde kalirsiniz aniden.Inanin yalniz degilsiniz!Menapoza gecme donemindeki kadinlarin % 75 si bir sekilde bu sicak basmalarini yasiyorlar.Bazilarinda ise bu duygu hafif sicaklik seklinde gorulecektir.Bazilarinda ise daha da kotu ve yogun yasanacaktir.Birkac sene oncesine kadar kadinlara bu sicak basmalarinin gercek olmadigi, bunu sadece kafalarinin icinde yasattiklari soylenirdi.Bugunse bu sicak basmalarinin=hot flashes (hat flesiz okunur)ya da gece ter basmalarinin hicbir hayali yonu olmadigini biliyoruz.Ostrojende hizli dususler sebep oluyor bunlara.(Zaten de gunduz sicak basmalari gece isiklar sondukten sonra da ter basmalari seklinde gorulur.) Yardim etmek mumkun.Kendinizi serince tutabilmek icin yapabileceginiz bircok sey var.

Ani sicak basmalarina daha yakindan bakalim.Arastirmacilara gore, beyinde isiyi ayarlayan hipotalamus yanlislikla sizin cok isindiginizi zanneder ve sizi serinletmek ister ;iste o anda sizde ani sicak basmalari yasanir.Sicak basmasinin gelmekte oldugunun,yakinlastiginin ilk isareti kalp atislarinizda artis olabilir.Kalbiniz daha hizla carpar.Sonra cildiniz sogur ve nemle kaplanir her tarafi.Sicak basmasinin doruk noktasinda,vucudunuzun ust kismi ve yuzunuz kizarir-al al olur-vucut isiniz yukselir ve ter bosanabilir.Sonra da vucut isiniz duser.Bu oldugunda,vucudunuz sizi isitmak icin onlemler alir;kan damarlariniz daralir,metabolizmaniz hizlanir ve titremeye baslarsiniz.Sicak basma semptomlari genellikle birkac dakika surmelerine ragmen,vucudunuzun isisinin normale donmesi 30 dakika,hatta daha uzun surebilir.

 

Kimlerde sicak basmalari gorulur ? Menapoza geciste kadinlarin cogunda gorulecekse de, sicak basmalarinin kadini az rahatsiz eden cinsten mi,yoksa onemlice rahatsizlik seklinde mi olacagini bilmek mumkun degildir.Yasiniz,kac cocugunuz oldugu,ne cins iste calistiginiz,ilk regli oldugunuz yas,ya da hangi yasta son reglinizi oldugunuz ise sicak basmalarini yasayacak misiniz yasamayacak misiniz ,onemli etkenler degiller.Ve kadinlar genellikle anneleri ile ayni yasta menapoza girdikleri halde,sicak basmalari genetik gorulmuyor.Dolayisi ile sizin sicak basmasi tecrubeniz,yasayacaklariniz,anneniz ve kizkardesinizden cok farkli olabilecektir.Yumurtaliklari menapozdan once ameliyatla alinan ve de ostrojen almayan kadinlarda, sicak basmalari daha agir ve uzun sureli yasanmaktadir.Bu da herhalde cok ani olarak ostrojen kaybindan dolayi. Kilolu kadinlarda ise sicak basmalari daha az gorulmektedir.

 

Sicak/ates basmalari ne zaman baslayacak ? Artik regli olmayan,kanamayan kadinlarin yarisi bir yil icinde yasayacaklardir sicak basmalarini.Ama hala muntazam olarak regli olurken de sicak basmalarini yasamak mumkun, ya da reglileriniz gayrimuntazam olmaga basladiginda da sicak basmalari gorulebilir.

 

Ne siklikta olacak ve ne kadar uzun surecektir?Sicak basmalari baslayinca,siklik vs leri herkese gore degisir.Bir calismada 501 kadin uzerinde arastirma yapildi;bunlarin % 87 si gunde bir veya daha fazla sicak basmsi yasarken,1/3 cu ise gunde 10 dan fazla sicak basmasi yasadiklarini rapor ettiler.Yelpaze cok farkliydi-5 den 50 ye kadar.Tarif etmeleri istendiginde ise,her 4 kadindan biri cok agir dedi,otekilerse hafif ,orta ve degisik siddetlerde dediler.

 

Peki kadinlar ne zamana kadar bu sicak basmalarini yasayacaklar?126 adet hormon tedavisinde olmayan kadin uzerinde yapilan bir calismada,kadinlarin ;

·         % 64 du 1 ila 5 yil yasadilar sicak basmalarini,

·         % 26 si ise 6 ile 10 yil arasinda ve

·         % 10 nu da 11 yildan daha fazla yasadilar

 

KENDINIZI NASIL SERIN TUTABILIRSINIZ?Bircok kadin ilac kullanmadan sicak basmalari ile basa cikabilmektedirler.Su pratik yontemleri deneyin;

ü      Bol giysiler giyin ve kat kat ince giyinin ki sicak basina kat kat soyunabilesiniz

ü      % 100 pamuklu giysiler giyin her zaman mumkun oldukca.pamuk teri cabuk emer ve cabuk kurur.Sentetik kumaslar isiyi hapsederek sizi daha da sicak tutar.

ü      Sicak basmalarini tetikleyecek yiyecek ve iceceklerden uzak durun.Kahve, cay, oteki sicak icecekleri, baharatli yiyecekleri ve ickiyi  azaltin,kesin

ü      Ilk sicak basmasi isaretinde, her mumkun oldugunda yuzunuzu soguk suyla yikayin veya hemen ellerinize soguk su akitin, ya da en iyisi soguk dus yapin.

ü      Stresten uzak durmaga calisin, stres sicak basmalarini tetikler, baslatir.

ü      Muntazam olarak egzersiz yapin, HIZLI HIZLI yuruyun.Bazi arastirmalar fiziksel olarak aktif olan kadinlarin sicak basmalari ile daha az problemleri oldugunu gosteriyor.

ü      Ozellikle yataginizin yakininda,her zaman yaninizda buzlu su bulundurun icmek icin.

 

RAHATLATAN ILACLAR: Eger sicak basmalari gunluk yasaminizi kesintiye ugratacak kadar kotuyse,sizi rahatlatacak ilaclari denemk isteyebilirsiniz.

Ostrojen;Bu en etkili ilactir-alan kadinlarin cogunda sicak basmalarina son verir.Etkisinin baslamasi icin 2 hafta gecmesi gerekebilir ve 8 hafta sonra da maksimum derecede faydalanmaga baslarsiniz.Doktorunuzla sicakbasmalarini ve menapozun oteki semptomlarini gidermek icin ostrojen kullanmaga baslamadan once ZARARLARINI VE FAYDALARINI mutlaka konusmayi ihmal etmeyin.Eger ostrojen alamiyorsaniz ya da almak istemiyorsaniz, bir kac alternatifiniz daha var;asagidakiler;

Progestin:Bu hormon genelde rahimi yerinde olan kadinlarda genelde ostrojenle alinmaktaysa da,tek basina da alinabilir. Endometrium(rahim ici dokusu) kanseri tedavisinde progestin alan kadinlar tarafindan faydalari tesadufen kesfedildi-ilaveten sicak basmalarina son verdigi anlasildi.Doz arttikca,daha fazla faydalanbildi.Yan etkileri ise rahim kanamasi,kilo almak,goguslerde hassasiyet,ruh halinde degiskenlikler ve karinda siskinliktir.

Androjen:tek basina ya da ostrojenle birlikte kullanildiginda bu hormon sicak basmalarini kontrol eder.Ostrojenle birlikte kullanildiginda,cok cok dusuk dozda androjen kullanilir-bu da hormonun yan etkilerini azaltir;yuzde kil cikmasi,seste kalinlasma ve kanda lipidler ustunde kotu etki ve hatta kalp krizleri gibi .

Klonidin (Clonidine) Bu yuksek tansiyon ilacinin dusuk dozlarda kullanimi bazen sicak basmalarini azaltip,yok edebiliyor. Arastirmacilar bunun nasil ise yaradigindan hala pek emin degillerse de,beyindeki isi kontrolunu yapan merkezi stabilize ettigi ve sicak basmalari sirasinda kol ve bacaklardaki damarlarin genislemesini onledigi anlasiliyor.Genellikle omuza yapistirilan sekilde kullanililmakta recete ile.

 

OSTROJEN ALTERNATIFLERI;Ya akternatif terapiler,mesela recetesiz satilan kolayca satin alinan ot-bitki kokenli urunler, su tabii ostrojen  ve progesteron karisimlari vs denen seyler ? Bu urunlerin cogunda pitoostrojenler vardir=yani bazi bitkilerde tabii olarak bulunan zayif sekildeki ostrojen bulunur-mesela keten tohumu, soya fasulyesi ve urunleri ve kuru bezelye,kuru fasulyeler,mercimekler ve oteki tum kurular.Bunlarin disinda (turkcede varsa  oturmus adlarini bilmedigim,ancak satilan urunlerde de yazildigi gibi aynen soyle anilan,satilan su urunler) ginseng, fenugreek,licorice,sarsparilla, dong quai, black cohosh ve vahsi meksika yami –wild Mexican yam- denen havuc renkli tatli patates turu seyler de pitoostrojen iceren ve tabii progesteron iceren dogal yiyeceklerdir,otlardir.Simdiye kadar pitoostrojenler hakkinda cok az resmi arastirma yapilmistir.Ama artik bu kadinlar lehine degisiyor.Son bir arastirmaya gore,51 menapoza giren kadina 12 hafta boyunca her gun soy proteini urunu verildi ve bunlarin % 45 sinde sicak basmalari azaldi.Soya proteini iceren seyde ortalama 75 miligram pitoostrojen vardi.Baska bir 53 kisilik kadin grubuna da,

soya olmayan protein urunu verildi,bunlarin sadece % 30 zunda sicak basmalarinda azalma goruldu.

Bu urunlerin kotu yani ise, bilimsel bulgularla, arastirmalarla konfirme edilmemis, dogrulanmamis olmalaridir.Yani kimse bunlarin receteli hormonlardan daha emniyetli olduklarini veya ise yaradiklarini iddia edemez. Bunlarin ne dozlarda iyi neticeler verecegi de asla kimse tarafindan bilinmemektedir.Baska bir problem de kalite kontroludur.Bu urunlerin bazilarindaki pitoostrojenlerin miktari cok farklidir.Hatta ayni markanin degisik ambalajlarinda,kutularinda dahi degisir bu.Ve de recetesiz kolaylikla satin alinabilen bu bitki kokenli vs soya veya ot ilaclari da beslenme/besin /vitaminler gibi bir grupta degerlendirildiklerinden,receteli ve recetesiz ilaclar gibi dikkatli bicimde de denetlenmezler-uretim ve satis kurallari acik ve net degildir (yani zarar gorebilirsiniz).Eger alternatif terapiler/tedaviler denemege karar verirseniz, bunlari aynen receteli ilaclar gibi ayni ozen ve dikkatle kullanmali ve dikkatli olmalisiniz.Ve DE EN ONEMLISI DE,BUNLARI KULLANDIGINIZI MUTLAKA DOKTORUNUZA SOYLEYIN.

Sicak basmalari cok rahatsizlik verici birseydir ve de menpozun insani huzursuz eden bir kismidir.Ama sonsuza kadar surmezler ve size yardimci olmak da mumkundur.Okuduklariniz ve arastirdiklarinizla kendi basinizin caresine bakamazsaniz eger,mutlaka doktorunuzla oteki secim haklarinizi,alternatifleri konusun.

 

ASK HAYATINIZI SONSUZA KADAR SURDURMEK MUMKUN! MENAPOZDAN SONRA DA ASKI YASAMAK;

Menapozdan sonra her kadinin seks problemleri oldugu asla dogru degildir.Hatta cogunun da problemi yoktur-cogu da artik istenmeyen hamilelik,hamilelikten korunma dertleri de son buldugundan,kendilerini sonsuz ozgur ve istekli hissederler menapozdan sonra.Hem de artik hepsi ask yapmakta cok tecrubeli ve daha da maceracidirlar,kendilerine ve partnerlerine ayiracak cok daha fazla zamanlari vardir.Iste bu nedenlerle de iliskiler daha da derinlesebilir daha da tatmin edici olabilir. Ama bazi kadinlar menapozla iliskili, yasanan degisikliklerin seksuelliklerini etkiledigini fark ederler.Ayse bunlardan biri-birlikte olduklari 25 yil boyunca esi Mehmet ile seks hayatlari cok tatmin ediciydi.Bu 50. yas gunune kadar surdu. Iki cocuk annesi  Ayse,sekse ilgisini kaybetmege basladi.Once aksakliga aldirmadi;sonra bunu isinin cok yogun olmasina bagladi.Nihayet Ayse cinsel iliskinin agrili,aci veren bir duruma geldigini kabul etmek zorunda kaldi-bu da cinsel iliskiden tamamen kacmasina sebep oluyordu.Bu hamileliklerden sonra kisa sureli yasanan donemlere benziyordu,ama simdi daha kotuydu.Hatta acaba artik hicbirsey eskisi gibi olmayacak mi diye de endiseleri vardi.

Eger seksuel problemler gorulurse menapoz sirasinda, sonrasinda vs , vucudunuzda neler olup bittigini anlamak, seksuel iliskinizin iyilesmesi yolunda atilmis ilk adimlardir. http://dmoz.org/Health/Women%27s_Health/Pelvic_Exams_and_Pap_Tests/

Gunumuzde seks terapistlerine giden ciftlerin en cok sikayet ettikleri sey sekse isteksizliktir ve bu da en karmasik seydir.Yillarca buna neden olarak duygusal celiskiler gorulmustu.Ama arastirmacilar simdi insanin seksi istahinin-cinsel arzusunun biyokimyasal sekilde kamcilandigini; ozellikle de “erkek” hormonu testesteronla arttigini biliyorlar.Testesteron hormonunu sadece erkekler uretmiyorlar; kadinlarin yumurtaliklari da az miktarda testesteron YANI ERKEKLIK HORMONU  uretiyor.Menapozdan sonra yumurtaliklarin testesteron uretimi artik yari yariya azalir-bu da kadinlarin yaslandikca gittikce artan sekilde neden cinsel istahlarinin azaldigini gosterebilir.Ama cinsel arzu sadece biyokimya degildir.Gecici olarak harici bircok etki ile de etkilenir-isiniz, ailedeki baskilar-sikintilar,partnerinizle yeterince birlikte zaman gecirmemek,bir turlu gevseyememek-gergin olmak gibi.Bir hastaliktan kaynaklanan stres, ya da hastaliginizi tedavi icin kullanilan ilac, belli tibbi tedaviler  ve ameliyatlar (histerektomi dahil) gecici olarak cinsel arzu ve istahi yok edebilir,azaltabilirler.Hatta istenmeyen hamilelik endiseleri bile veya kullandigini dogum kontrol cinsi-tipi, veya cinsel bulasici hastaliklar kapmak endisesi de ayni etkileri yapabilir-isteksizlige sebep olabilir.

Menapozun yan etkileri daha cok dolayli olarak cinsel arzuyu etkiler.S icak basmalari, gece terlemeleri,hafif rahatsizlik-sinirlilik /irritabilite ve gece uykusuzluklari dikkati baska yone ceker ve sizi mesgul eder.Bunlar gecidirler ve de esiniz/partneriniz sizin seksuel isteksizliginizi anlamali,kendisiyle direkt ilgili olmadigini bilip,alinganlik etmemelidir.

Eger sekse ilginiz gittikce azaliyorsa neler yapabilirsiniz ?Postmenapozdaki bazi kadinlar-ozellikle de ameliyatla menapoza aniden girenler-yani histerektomi ameliyati ile rahimleri vs alinanlar ostrojene ilaveten androjen almanin ise yaradigini gorebilirler. Ancak androjen de kalp hastaliklarina katkida bulunmaktadir-unutulmamalidir bu faktor.Bu konuda daha cok arastirmaya ihtiyac vardir-cunku androjenlerin kandaki lipidler ustunde negatif etkileri vardir-bu da kadinda kalp hastaligi riskini arttirabilir.Ilaveten, doktorunuz recetedeki ilaclari,anti depresantlari,deprasyon icin verilen ilacinizi,azaltabilir,degistirebilir veya cinsel istahsizliginiza sebep olabilecek herhangi bir fiziksel probleminizi tedavi edebilir.Eger problem fiziksel degilse veya biyokimyasal cinsten degilse, psikolog/ psikiyatrist/ terapist ile gorusmesi tavsiye edilir. http://www.nimh.nih.gov/publicat/invisible.cfm http://www.nimh.nih.gov/publicat/depressionmenu.cfm http://www.nimh.nih.gov/publicat/heartbreak.cfm http://www.nimh.nih.gov/publicat/depresfact.htm http://www.nimh.nih.gov/publicat/manic.cfm http://www.nimh.nih.gov/publicat/elderlydepsuicide.cfm http://www.nimh.nih.gov/publicat/reliving.cfm

 

Penetrasyon-penisin vajinaya girisi sirasindaki agriyi hafifletmek, gidermek icin;Vajinada kuruluk, nemliligin /islakligin  olmamasi, salgilarin azalmasi, cinsel birlesme sirasinda agriya sebep olabilir-bu da seks hayatinizin durmasina,son bulmasina sebep olur.Bu hormonlarinizin vajinanizin sagligindan sorumlu olmalarindan dolayi kaynaklanmaktadir-menapozdan sonra ostrojen uretimi anormal azalir.Ostrojen seviyeleri dustukce,vajinaya kan akisi da azalir, vajina duvarlari incelir ve dokular daha az elastiki olur-yani elastikiyetini,esnekligini kaybeder vajina duvarlari ve de salgilari da azalir.Sizin hissettiginiz ise vajinadaki kuruluktur;iste bu penisin girisinin=penetrasyonun agrili olmasina ve surekli kasintiya ve yanma hissi yasamaniza sebep olur. Vajinadaki enfeksiyonlar da artabilir bu nedenle.Neyse ki, vajinadaki dokulari nemli tutacak,kaybedilen salgilarin yerine kullanabilecegimiz,sizi rahatlatacak metodlar var.COK SASIRACAKSINIZ AMA,SUREKLI VE MUNTAZAM SEKS YAPMAK,CINSEL OLARAK AKTIF OLMAK SIZE YARDIMCI OLACAK,IYI GELECEKTIR.Seksuel olarak arzu duydugunuzda, cinsel istahiniz kabardiginda,bu dokularin tabii olarak nemlenmesi saglanmaktadir,bu da cogunlukla bu bolgeye o anda artan kan akisindan dolayidir.Simdi daha uzun surebilir vajinanin islanmasi gencliginize gore;onun icin penis girisinden once uzun uzun kucaklasin,opusun,oksayin birbirinizi,ve de genital bolgeyi stimule edin/uyarin bol bol.yani on sevismenizi daha da uzun tutun.Seksuel fantezileri unutmayin-kadinlarin sikca onem vermedikleri,atladiklari ama onemli uyarici faktordur!FANTAZILERINIZI YASAYIN,HAYALLERINIZI SUSLEYIN.

 

Baska bir metod da eczaneden alacaginiz recetesiz vajina nemlendiricileridir.Ihtiyaciniza gore bircok cesit var.Sadece cinsel birlesme sirasinda ihtiyaciniz varsa,su bazli nemlendiricilerden ABD de Astroglide, Gynemoistrin, K-Y Jelly, Lubrin inserts, Moist Again, ve Vagisil Intimate Moisturizer http://www.vagisil.com Vagisil  markalari genellikle yeterlidir ve her cinsel iliskiden once sadece 1-2 minik damla vajinaya surulur temiz,yikanmis parmakla.. Ama butun gun, tum hafta vs surekli  rahatlamak istiyorsaniz, yeni “bioadhesive” nemlendiricileri kullanabilirsiniz;bunlar ABD de Replens http://www.replens.com veya K-Y Long Lasting.Bunlar haftada iki ya da uc defa kullanilir vajinaya-cinsel iliskiye ne zaman gireceginiz onemli degil bunlarda.

Hem nemlendirici hem de dogum kontrol yontemi isteyen kadina ise, hem de sperm oldurucu nemlendiriciler vardir; K-Y Plus ve Advantage 24.Vazelin,bebek yaglari vs gibi petrol urunleri ya da evde bulunan yaglar vs gibi seyleri nemlendirici olarak kullanmayin.Bu maddeler vajina duvarlarina yapisir ve vajinada bakteri ve mantar uremesine sebep olurlar.Daha da onemlisi, lateks kondomlarin ve diyaframlarin delinmesine,patlamasina ,ise yaramamasina sebep olurlar ve sizi cok yonlu tehlikeye,istenmeyen saglik risklerine atarlar.Siz Turkiye’de satilanlari arastirin,doktorunuzdan ogrenin.

Recete ile hormon tedavisi ise vajinadaki hucrelerinizi saglikli tutmanin en etkili seklidir.Ostrojen-vajinaya surulecek krem seklinde,ya da ostrojenli vajina halkasi seklinde veya sistemli kullanilan ostrojen haplari ya da patch seklinde olabilir-vajinaya kan akisini arttirir ve de tabii nemini saglar vajinanin ve de asit bazli pH dengesini saglar.Dusuk dozdaki dogum kontrol haplari (ki bunlar perimenapozdaki sigara icmeyen ve hala dogum kontrolune ihtiyaci olana verilir) menapozla ilgili vajina degisikliklerine de iyi gelir.Doktorunuzla mutlaka ostrojen tedavisinin artilarini, eksilerini, sizin sahsi durumunuzu, risk faktorlerinizi, varsa aileden gelen vs yuksek risklerinizi de goz onune alarak konusunuz.Her kadinin durumu ozeldir.

Partnerinizdeki degisiklikler de faktordur.Menapozdaki tum seksuel tatminsizlik ve isteksizlikler sadece kadindan kaynaklanmaz. Erkekler de yaslandikca bircok degisiklikler yasarlar.Penisin sertlesebilmesi icin daha uzun sure direkt olarak uyarilmasi/stimule edilmesi gerekir mesela.Veya diyabet,artirit ve oteki saglik problemleri, ya da bunlari tedavi etmek icin aldiklari ilaclar ( ozellikle de yuksek tansiyon ve deprasyon ilaclari ereksiyon=sertlesme veya bosalma problemlerine sebep olabilir.Prostat ameliyati erektil fonksiyon bozukluguna  yol acabilir=bu sertlesmenin cinsel iliskiyi basaracak kadar uzun sure surdurulememesi demektir.Cunku ya sinirleri hasarlanmistir ya da psikolojik olarak bloke olmustur.Eger partneriniz bu durumla cebellesiyorsa,prblemi varsa,doktora,urologa gitmesi gerekir.Bazen basit bir ilac degisikligi ile duzelme gorulebilir.Baska tedaviler de vardir,bunlardan biri de FDA nin de onayladigi Viagra’dir. Bakiniz; http://www.ruki.org/prostat.htm  http://dmoz.org/Health/Reproductive_Health/Sexual_Dysfunctions/

 

Eger yardima ihtiyaciniz oldugunu dusunuyorsaniz,once jinekologunuza gidiniz.Henuz postmenapoza girmediyseniz, yani hala hamile kalma riskiniz az da olsa varsa  ( 12 ay sureyle ,arka arkaya regli olmamaktan sonraki yillar), hem de size uygun bir dogum kontrol yontemi tavsiye edecektir istenmeyen hamileligi onlemek icin http://dmoz.org/Health/Reproductive_Health/Birth_Control/ .Doktorunuz hem de ilaclarinizi tekrar ayarlayabilir veya seksuel iliskilerinizi etkileyen varsa  ilacinizi degistirebilir,ya da varsa neden olan hastaliginizi teshis eder ve tedavi eder.Eger uzun suredir yasadiginiz ve psikologla karsilikli gorusme/counseling veya seks terapisine giderek cozum bulacaginiz problemleriniz varsa, doktorunuz sizi yetkili uzmana havale edecektir.

 

Postmenapozdaysaniz ve cinsel olarak birkac senedir vs aktif degilseniz,ama tekrar seks hayatiniza baslamayi dusunuyorsaniz; doktorunuzla gorusun-size onceden hormon tedavisi uygulayarak lubrikasyonu/nemliligi/vajinadaki islakligi saglayabilir tedavi ile ve durumunuzu iyilestirebilir.Bazi kadinlar da hem de penetrasyon sirasindaki agriyi azaltmak icin vajina genisleticileri (vaginal dilators) kullanabilirler agridan kurtulmak icin.

Cinsel Bulasici hastaliklardan Kendinizi Koruyun; eger cinsel olarak birden fazla partnerle iliskiniz varsa( ya da partnerinizin boyle iliskileri olabileceginiz dusunuyorsaniz), http://www.unifem.undp.org/public/hivtraining yasiniz kac olursa olsun,HIV/AIDS,Hepatit dahil tum cinsel bulasici hastaliklari kapma,alma riskiniz var demektir;

 

·         Seks partnerlerinizi kisitlayin, tek esli olunuz

·         Sizde veya partnerinizde cinsel bulasici hastalik varsa, oldugundan supheleniyorsaniz, CINSEL ILISKIDE ASLA BULUNMAYIN

·         Eger sizde veya partnerinzide cinsel bulasici hastalik oldugunu anlarsaniz, ogrenirseniz;MUTLAKA IKINIZ DE TEDAVI OLUN VE DE TEDAVINIZ BITINCEYE KADAR ASLA CINSEL ILISKIDE BULUNMAYIN

·         Erkek veya kadin KONDOMU + SPERM OLDURUCU KREM KULLANIN HER SEKS YAPISINIZDA.

·         UNUTMAYIN MENAPOZDA OLMANIZ, SIZI AIDS DAHIL CINSEL BULASICI HASTALIKLARDAN KORUMAZ.KONDOMA DEVAM.KONDOMSUZ SEKSE HER ZAMAN HAYIR DEYIN. Amerikan Tip Cemiyeti yayini JAMA dan Kadin Sagligi-Cinsel Bulasici hastaliklar Kosesi      http://www.ama-assn.org/special/std/index.htm

·         http://www.ruki.org/cinsel.htm       http://www.aidspartnership.org/faqs.shtml HIV brosuru, SSS, http://www.ci.nyc.ny.us/html/doh/html/std/std.html http://cosmo.women.com/cos/love/std/a9stds11.htm http://dmoz.org/Society/Issues/Health/Conditions_and_Diseases/Sexually_Transmitted_Diseases/AIDS/Women/ http://dmoz.org/Health/Reproductive_Health/Sexually_Transmitted_Diseases/  http://www.mediconsult.com/mc/mcsite.nsf/conditionnav/std~sectionintroduction  http://www.hslib.washington.edu/conditions/aids.html http://www.hslib.washington.edu/conditions/std.html

 

AIDS SADECE GENCLERDE DEGIL, 40, 50 VE USTU YASLARDA DA PROBLEM!!!! YASLILARIN AIDSE KARSI BAGISIKLIKLARI YOKTUR, UNUTMAYIN!!!! LATEKS KONDOM KULLANILMASINDA ISRARLI OLUN.

 

 

IDRAR YOLLARINDA PROBLEMLERmenapoz sirasinda vucudunuzdaki oteki degisikliklerin yanisira, idrar yollari da kendi dunyasinda degisiklikler yasar.20-30 lu yaslarda da idrar yollari enfeksiyon hastaliklarinda artislar gorulur ancak tam 50 artilara geldiginizde,idrar kacirma,sizinti olabilecektir.Hatta bazen Soyle gonlunuzce biraz yurumek istediginizde dahi sizintiya neden olabilecektir bazilarinizda.Bu yuzden bazi kadinlar kazalari onlemek icin pedler kullanirlar.Ama zaman gectikte,bazilarinin daha da kalin pedlere ihtiyaci olacaktir.

 

Bazi tahminlere gore,45 yas ustundeki her 6 kadindan birinde idrar yollari problemi gorulecektir.hayatinizin herhangi bir doneminde de bu problemler gorulebilir;ama bircok kadin icin tam menapoz donemi zamaninda onceden zaten var olan semptomlar daha da kotulesmekte,yeni problemler su ustune cikmaktadir.Sebebi ise vucudunuz zaten bu arada bircok degisikliklere ugramaktadir- eh idrar yollari da bu degisikliklerden nasibini almaktadir.Ostrojen hormonundaki dusme bu bolgedeki hucrelere kan akisini/dolasimini azaltmaktadir.Bu da idrar yollarinin ic yuzunu cevreleyen hucrelerin gitgide incelmeine ve daha da kolay alevlenmesine hasarlanmasina sebep olur.Az ostojen hem de  idrarin icinden gectigi ureter denen borunun cevresindeki kaslarin ve de idrar kesesinin kaslarinin kondisyonunun zayiflamasina sebep olur.Sonuc olarak da idrar yollari enfeksiyonlari dahil,ya da idrar sizmalari (ki bu idrar torbanizdaki kontrolun gecici olarak kaybolmasidir) vs gorulebilir.

 

Sikintinizin tam olarak ne oldugunun anlasilabilmesi icin; idrar yollari enfeksiyonlarina bircok degisik faktor sebep olabileceginden, tedavide basariya anahtar dogru teshis konmasidir.Doktorunuza semptomlari tarif ederken mumkun oldugunca tek tek,acik ve net tarif ediniz .halen aldiginiz receteli,recetesiz tum ilaclari yazarak liste yapiniz-doktorunuza verin-cunku bazi recetesiz ilaclar dahi durumunuzun alvlenmesine sebep olmus olabilir.

 

Hatta idrar sizintisi basladiginda, doktorunuz idrar gunlugu tutmanizi isteyebilir 3 gun-bu surede defterinize ne kadar idrar kacirdiginizi ve hangi durumlarda bunun yasandigini da yazmaniz gerekir.Doktorunuz sizden enfeksiyon olup olmadigini anlamak veya anormallik var mi idrar testi isteyebilir.Hatta siz idrar torbanizi tamamen bosaltmaga calistiktan sonra,hala icinde idrar kaliyor mu anlayabilmek icin yapilacak test de vardir-bu test idrar torbasina kateter sokarak varsa kalan idrarin alinmasi ve olculmesi ile yapilir.Ultrasonla yapilan teshiste ise, idrar torbanizin ve bobreklerinizin sekli ve buyuklukleri ses dalgalari ile anlasilir.Bazen idrar torbasi iki kere incelenir-cis yapmadan once ve sonra.Bu da tamamen bosalip bosalmadigini gormek icindir.Sistoskopide ise,kucuk ve isikli bir tup-ki buna sistoskopi dnir- ureterden idrar torbaniza sokulur ve yanginlasma,alevlenme,ve baska anormallikler var mi diye icine bakilir.Stres testinde ,idrar torbaniz doluyken, oksurmeniz,ayakta durmaniz ve baska seyler yapmaniz istenebilir ki karin kaslarinizda baski,stresin idrar sizintisi yapip yapmadigi anlasilsin diye.Urodinamik test ise idrar torbasi ve ureter etrafindaki spinkter kaslari ne kadar iyi calisiyor anlamak icin yapilir.Doktorunuz sizi urojinekologa veya urologa gonderebilir.

 

http://www.drylife.org  http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/pubs/uiwomen/uiwomen.htm http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/menop/menop.htm

 

Dogru tedavi Olmak–semptomlariniz varsa ne tur yardimlar vardir

Idrar yollari enfeksiyonlari-Semptomlar   

·         Sik tuvalete gitmek,

·         Ihtiyaciniz yokken bile ani idrar yapma istegi,

·         Idrar yaparken agri veya yanma ve

·         Idrarda kan.

·         Ancak hicbir belirti de olmayabilir.

Doktorunuz idrarinizda ak ve alyuvarlara bakacaktir enfeksiyon var mi anlamak icin ve belki kulture de edilecektir idrariniz bakteri var mi anlamak icin.Cunku idrar yollari enfeksiyonlari bakteri nedeniyle olur ve antibiyotiklerle tedavi edilir.tedavi edilmeyen enfeksiyonlar ise, bobreklere kadar ulasir,cikar ve bobreklerinizi agir sekilde enfekte eder ve hasar/zarar da kalicidir-tedavi edilemez.Eger enfeksiyonunuz oldugunu dusunuyorsaniz,mutlaka doktorunuzu gorunuz.

http://www.netdoctor.co.uk/diseases/facts/cystitis.htm Sistit, http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/summary/cystocel/index.htm

 

Ureter Sendromu- Bazi kadinlara idrar yollari enfeksiyonunun iki klasik semptomu gorulur-asiri artmis idrar yapma istegi ve asiri siklikta yapmak-ama idrar torbalarini bosaltirken AGRILARI YOKTUR ve idrar kulturlerinde de bakteri gorulmez.Bu ozellikle de cok sikinti yaratan bir durumdur cunku bircok gizli sebebi olabilir-muhtemelen cinsel bulasici hastalikla gecmis ureterde teshis edilemeyen bakteri nedeni olabilir.teshis ve tedavisi,rahatlamaniz icin bircok test vs gerekecektir.Hatta onunuzdeki aylarda bir cok degisik tedavi de gerektirebilir.genelde antibiyotikler ve HRT-Hormon Replasman tedavisi en iyi basarili tedavilerdir.

 

Stres/ZORLAMA nedenli idrar sizintisi-Bu hapsirinca, oksurunce,gulunce veya egzersiz/spor yapinca idrar kacirmak,sizinti olmasi demektir.

Bu durum sadece menapoza mahsus degildir-bu kisilerin 1/3 cu cocuk dogurmus premenapozdaki kadinlardir-ama menapozdan sonra daha da kotulesebilir.Cunku ostrojen hormonundaki azalma,dusus ureter,yani idrar borusu etrafindaki kasi daha da zayiflatir ve ureterin kontrolu daha da zorlasir.Ayrica kilo almak, sismanlamak da bu zorluklari arttiracaktir.

Ameliyat genelde en etkili cozumdur.Ama gittikce artan sayida da ameliyatsiz cozumler,secenekler vardir.Bunlar KEGEL denen pelvik tabanindaki kaslarin egzersizle guclendirilmesidir.

Bu egzersiz histerektomi ameliyati olmus, rahimleri alinmis, dogum yapmis kadinlar, prostat, idrar torbasi kaslarini guclendirmek isteyen erkekler icin de cok iyidir

 

http://www.drylife.org  http://www.plannedparenthood.org/WOMENSHEALTH/menopause.htm#MidLifeChange http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/exerc/exerc.htm http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm   

 

KEGEL EGZERSIZI stres vs nedenli idrar kacirma ve tutamama durumunda:

ü      Idrar akisinin ortasinda tekrar tekrar isemeyi keserek ve tekrar baslatarak, ilgili kaslarinizi kesfedin, ogrenin.

ü      Idrar yapmazken bu kaslarinizi sikmayi ogrenin; bu arada karin ve popo kaslarinizi oynatmayin.

ü      3 saniye sikin bu kaslari ve tutun oylece, sonra 3 saniye gevseyin.

ü      Bu egzersizi 10-15 defa yapin pespese bir defada ve hergun de 3 defa tekrarlayin. Kaslariniz guclenecektir.

 

Bazi kadinlarsa vajina konlari denen ozel agirlik kullanmayi faydali buluyorlar.Bu tampona benzeyen aletler vajinaya sokuluyor ve pelvik alt kaslarinizi kasarak,sikarak orada bir sure kalmasi saglaniyor.Ayrica bir de ozel kucuk basinci hisseden/olcen bir balon yerlestiriliyor vajina icine siz Kegel egzersizi yaparken-bu da sizin dogru kasi sikistirmanizi sagliyor.

Sonuc almaiz aylar surebilir ama surekli KEGEL egzersizi yapan kadinlar sizintilarda, semptomlarinda iyilesmeler,gelismeler yasiyorlar.

Doktorunuzun size KEGEL egzersizi yapabilmeniz icin bu kaslarinizi sikmanizi ogretmesinin en iyi zamani jinekolojik muayene yaparkendir.KEGEL egzersizini nasil ve ne siklikta yapacaginizi doktorunuzdan iyice ogrenin.Eger dogru ogrenmezseniz,iyi neticeler alamazsiniz.Stres nedeni ile idrar sizintilarinda oteki secimlerinizse soyledir;

 

·         Atilabilir pedler –Bu kucuk ve kopuk,yapiskanli pedler idrar deliginin altina yerlestirilir sizintiyi onlemek icin.ABD de bunlar Uromed,minguard  vs dir ve idrar yapacaginzida alinir ve atilmasi lazimdir.Idrar yaptiktan sonra da yenisi konur tekrar.Bu pedler idrar sikligini azaltir, ama idrar sizintisini tamamen kesmezler.

·         Silikon lastik kapak-Bu alet piyasada FemAssist diye pazarlanmaktadir, idrar sizintisini onlemek icin idrar deligi ustune takilir.Emniyetli ve etkili olup olmadigi arastirilan calismalarda, kullanan kadinlarin % 76 sinin idrar sizintilarini % 50 veya daha fazla azalttigi anlasilmistir.

·         Kollagen implantler- Idrar deligi cevresine ya da idrar torbasi boynuna igne ile kollagen yapilmasidir.Bu uygulama mutlaka lokal anestezi altinda ve ayni gun eve gidilebuilecek sekilde,egitilmis,uzman tarafindan yapilmasi gerekir.Genlede bu enjeksiyonlarin surekli tekrarlanmasi gerekir.

·         http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/exerc/exerc.htm Pelvik kaslariniza egzersiz yaptirmak

·         http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/pubs/yrurinar/index.htm idrar sisteminizin nasil calistigini anlayin brosuru

 

Bazi postmenapozdaki kadinlar hormon replasman tedavisini ( yani azalan hormonlari tekrar yerine koymek tedavisini) faydali bulmaktadirlar bu rahatsizligin giderilmesinde.Oteki alternatiflerse, merkezi sinir sistemini etkileyen ilaclardir.Bu ilaclar ya idrar torbasi kaslarinin gucunu arttiriyorlar veya idrar deligi civarindaki spinkter kaslarinin acilmalarini geciktiriyorlar.Bu ilaclarin bazilari ise agiz kurulugu,yuksek tansiyona,uykusuzluga ve kasintiya sebep olurlar.

 

Ani idrar sikistirmasi-sizintisi-Bu ani bir idrar yapma skistirma duygusu ve bunu takiben de birkac dakika icinde onemlice miktarda idrar kacirmak seklinde gorulur.Bu idrar torbasini kontrol eden kaslarin spazmi nedeniyle gorulur.Bundan sikayet eden bircok kadin, zamaninda tuvalete yetisemediklerinden ve kacirmayi onleyemediklerinden yakinirlar.Gece idrar kacirmalari da problemdir.Stres nedenli idrar sizintisinda anlatilan,bu durumda da ise yarar.Bunlar KEGEl egzersizleri,vajina icine konan basinca hassas balon,kilo vermek ve ilaclar idrar torbasinin kasilmalarini onler.

Baska bir etkili uygulama da; her tuvalete gidisin arasinin her seferinde yarim saat geciktirilmesidir-ta ki en azindan 3 saat hic idrar kacirmadan kuru kalmayi basarincaya kadar.

Eger gece idrar sizintisi/kacirmak problemse, gun boyunca cok cok bol su icin-ama aksam saat 6 dan sonra sivilari kisitlayin .

Ani idrar sikistirmasi yasayan bazi kadinlarsa,iceriye konan ve pelvik kaslari ve sinirleri stimule eden sinir uyarici implantdir-ama buyuk onemli ameliyat gerekir bu aleti koymak icin ve de tum oteki daha kolay tedaviler ve ilaclar ve beslenme degisiklikleri,kilo vermek  basarisiz kaldiginda son care olarak kullanilir.

UTANC VERICIDIR AMA SESSIZCE IZDIRAP CEKMENIZ GEREKMIYOR.Problemlerin cogu tedavi edilebilmektedir.2-3 ay Kegel programi uygulayan ve doktounun oteki tavsiyelerine de uyan kadinlar daha rahat olabilmekte;bazen cok cok ince pedler kullanarak, tenis dahil BIRCOK sporlar yapabilmektedirler.

http://www.drylife.org  Kuru Hayat organizasyonu

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/summary/cystocel/index.htm        

http://dmoz.org/Health/Conditions_and_Diseases/Urological_Disorders/Urinary_Tract_Infections/ 

http://www.netdoctor.co.uk/diseases/facts/cystitis.htm Sistit

Menopause & Bladder Control Menapoz ve Idrar Torbanizin Kontrolu,

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm Idrar Torbamiz Brosurleri- Tam 9 adet , 

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/patients/patients.htm

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/index.htm Haydi Idrar kacirma hakkinda Herseyi Konusalim!

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/pubs/cystitis/cystitis.htm  sistit,

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/talk/talk.htm    Bu konuda konusmak niye bu kadar zor?

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/summary/cystocel/index.htm Kadinda dusmus idrar torbasi

http://www.niddk.nih.gov/health/urolog/uibcw/preg/preg.htm  

http://www.niddk.nih.gov/health/digest/pubs/const/const.htm Kabizlik

 

MENAPOZUN SEMPTOMLARI-BELIRTILERI

 

Ana semptomlar

Fiziksel semptomlar

Mental, Duygusal, ruhsal,beyinsel semptomlar

 

·         Sicak basmalari

·         Gece terlemeleri

·         Kalp carpintilari

·         Kasinma, cilt altinda sanki bocek yuruyormus gibi garip his

 

·         Muntazam olmayan regli

·         Vajinada kuruluk

·         Reglilerin son bulmasi

·         Eklemlerde agrilar

·         Midede gastrit problemi

·         Yiyeceklere alerjiler

·         Sik sik idrar yapmak

·         Idrar kacirmak, sizinti

·         Uykusuzluk

·         Cinsel/seksuel istahin kaybolmasi, azalmasi, sekse ilgisizlik

·         Bas agrilari, migrenler

·         Kemiklerde incelme

·         Siskinlik, kilo almak

·         Kuru cilt

·         Ter basmasi

·         Varis damarlari cikmasi

·         Mide bulantisi ve basdonmesi

·         Yorgunluk

·         Bacaklarda kramplar

·         Kemiklerde agrilar

·         Goguste hassasiyet

·         Ciltte sik sik curumeler

·         Sacin azalmasi ve dokulmesi, incelmesi

·         Yuzde tuyler cikmasi

 

 

·         Sik sik duygularin, ruhsal durumun degismesi

·         Sinirlilik, rahatsizlik duygusu

·         Deprasyon

·         Endise ve gelecek hakkinda korku ve endise

·         Unutkanlik ve zihinsel karisiklik

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SAGLIGINIZLA ILGILI PROAKTIF YAKLASIMLAR

 

·         YASAMINIZDA ERKEN DONEMLERDE KENDINIZE IYI BAKMAKLA MENAPOZDAN ONCE VE SONRA SAGLIKLI OLMAK ICIN COK CIDDI ADIMLAR ATMIS OLURSUNUZ.

·         DENGELI, SAGLIKLI VE DOGRU BESLENIN.KALSIYUMCA ZENGIN, YAGLAR ACISINDAN FAKIR OLSUN BESLENMENIZ.

·         SUT URUNLERINDEN (ABD DE SUTE D VITAMINI KARISTIRILMIS OLARAK SATILIR), GUNESTEN, VITAMIN VE MINERALLERDEN YETERINCE D VITAMINI ALIN KI VUCUDUNUZ KALSIYUMU ABZORBE EDEBILSIN-EMEBILSIN.

·         SIGARA, ALKOL VE CAY/KAHVE/KOLA GIBI KAFEINLI SEYLERDEN UZAK DURUN, KULLANMAYIN, ICMEYIN.

·         MUNTAZAM VE SUREKLI FIZIKSEL AKTIVITE, EGZERSIZLE, SPORLA ILGILENIN.

·         SENELIK, MUNTAZAM CEK APLARINIZ, MUAYENE VE TESTLERINIZ ICIN DOKTORUNUZU MUNTAZAM ZIYARET EDIN

http://www.phrma.org/guides/meno/meno5.html

http://www.unifem.undp.org/resour.htm

http://www.wld.org

 

 

 

OSTEOPOROZDA, KEMIK ERIMESINDE,SUNGERLESMESINDE ONCELIKLI RISK GRUBUNDAKILER

 

·         Beyaz irk

·         Kucuk kemikli, minyon olanlar

·         Erken menapoza girenler-40 yastan once

·         Regli olamama donemleri yasayanlar-amenore

·         Hareketsiz olanlar, egzersiz yapmayanlar, yurumeyenler

·         Sigara icenler

·         Alkolikler

·         Aile gecmisinde kemik erimesi=osteoporoz gorulenler,teshis konanlar

·         Tam 9 ay hamilelik yasamayanlar-yani 9 aylik bir bebek hicdogurmamis olanlar

·         Gunluk steroid ilaclar kullananlar (imun/bagisiklik sistemini bastiran ilaclar gibi-organ naklinde vs kullanilanlar)

·         Tiroid, guatr ilaclari kullananlar-gunde 0.1296 gr (2 grain, 1 grain=0.0648 gram) dan fazla kullananlar

 

Osteoporoz kelime anlami olarak adeta delikli, sungerlesmis kemik demektir.Menapozun 3-5-7 ilk senelerinde kemik dokusu kaybi cok hizlanir. http://dmoz.org/Health/Conditions_and_Diseases/Musculoskeletal_Disorders/Osteoporosis/ En cok kemik kaybi omurgada, kalcalarda ve kaburgalarda gorulur.Bu kemikler vucudun yukunu tasiyan kemikler olduklarindan,en cok da bunlar agriya,deformasyona ve kirilmaga yatkindirlar.Iste bu nedenlerle bu kisiler en ufak bir dusmede,carpmada vs ciddi hayati tehlike olabilecek tehlikeler yasamaktadirlar.Halen ABD de ortalama 25 milyon kiside osteoporoz vardir.Saglik maliyeti ise senede 10-12 milyar dolardir.Kadinlarda kalca kiriklarinda % 5 ile % 25 arasinda kadin hic iyilesemezler.Ozellikle de ABD de yaslilik bakim evlerinde olanlar.Tum bu istatistiki bilgilerden kaynaklanan  kalca kirilmasi korkularina ragmen; osteoporoz ONLENEBILIR!Hepimizde genetik yatkinlik olmasina ragmen,yasam tarzimizda yapacagimiz kaliteli ve akilli secimler gelecegimizi buyuk olcude etkileyecektir.Agirlikla yapilan,yani hoplayarak,ziplayarak ve agirlikla yapilan calismalar gibi egzersizler( iki adet konserve ile calismak,jogging  dahi olur!aerobik, jogging,kosma ) saglikli beslenme,cevre ve hormonal degisikliklerden kemiklerimiz faydalanacak ve uzun omurlu olacaklardir.

http://www.endocrineconsultants.com/osteoporosis_riskassess.htm http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/ 

http://www.aimnet.com/~hyperion/meno/seasons/summer/summer1995.html

 

 

KEMIKLERINIZDEN HIZLA KALSIYUMU CALANLAR.

UZAK DURUN!

 

·         Sigara icmek

·         Kahve /kafeinli seyler icmek-koka kola dahil tum kafeinli icecekler

·         Seker

·         Alkol

·         Tuz

·         Yuksek proteinle beslenmek, ozellikle de et

·         Fosfatlar

·         Karbonatli, koka kola, pepsi vs gibi icecekler

·         Diuretikler-idrar sokturuculer

·         Alimunyumlu alet edevat, kap kacak

·         Midede yanmayi,hazimsizligi, vs asitleri yok eden antiasit ilaclar

 

NOT; KEMIK KAYBI IYI, DENGELI VE YETERINCE D VITAMINI ILAVE EDILMIS SUT VE URUNLERI/KALSIYUM AGIRLIKLI BESLENMEYEN GENCLERDE VE ERKEKLERDE DE GORULMEKTEDIR. Her yas grubunda ne kadar kalsiyuma ihtiyaciniz var bakin Saglikli ve Dogru Beslenme

 

http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/calciu.html

http://www.endocrineconsultants.com/osteoporosis_riskassess.htm

 

Mineraller- kalsiyum ve magnezyum onemlidir ama kemik dokusunun kaybini yavaslatmada faydalidir.Ama siz eger kotu ve kalitesiz yasam tarzinizdan ve kotu beslenmeden  dolayi kemik dokunuzu kaybediyorsaniz,o zaman mineraller ise yaramaz.Osteoporoz kalsiyum eksikligi hastaligi degildir aslinda.Bu soyle ispatlanmistir; En dusuk kalsiyum tuketen ulkelerde kalca kiriklari en az gorulmustur;ama ABD gibi ulkelerde,Isvec’te ve Israil’de cok sut urunleri tuketilmesine ragmen en yuksek kalca kiriklari gorulmektedir.

Mineraller yaniltici oluyor cunku bizler yaslandikca,minerallerin vucudumuzca emilmesi,faydalanilmasi da zorlasmaktadir.Kalsiyumdan yeterince faydalanabilmek,emilmesi icin yeterince HCL denen mide asidine ihtiyacimiz vardir.menapoza girmis kadinlarda ise bu mide asidi yok denecek kadar azdir.ABD de bunu karsilamak icin saglik maddeleri satan yerlerde “betaine HCL” satilmaktadir.

Vitaminler-D vitaminini gunesten aliriz ve cok gereklidir.Bu sistemimize kalsiyum abzorbe edilmesini saglar.40 yasindakiler icin gunde en az 15 dakika,haftada iki defa gunesli havadan mutlaka faydalanmalari gerekir-yuruyus yapin vs.65 yasin ustundekiler icinse bu sureyi BIR SAATE CIKARIN. Bu surede gunesten korunma kremleri surulmemelidir ki vucudunuz D vitaminini emsin! Eger kemik yogunluk testi yaptirdiysaniz ve kemik dokunuzda kayip basladigini ogrendiyseniz, beslenmenize, 400 IU D vitamini ilave edin-yardimci olacaktir.

Egzersiz-Agirlik-tasiyan egzersizler ( yurume, jogging, bisiklete binmek) kemikleriniz icin cok gereklidir.Haftada en az 3 defa X gunde 30 dakika ile 1 saat arasinda spor yapmak sarttir. Kaslarinizi kullanin; kullanmadiginiz seyi kaybedersiniz!!!!

 

Beslenme-Vejeteryanlar ve veganlar osteoporoz risklerini yari yariya azaltmaktadirlar.Cok fazla taneli/rafine edilmemis tahil ve urunleri,yesil yapraklilar, meyva ve sebze yiyin.Soya urunleri,tofu,tempeh ve miso kalsiyumca zengin yiyeceklerdir.Mumkunse sut urunleri yerine bunlari tuketin.Deniz yosunu da muhtesem mineral kaynagidir.(Bunlar, miso,tempeh vs  Japon yiyecekleridir)

http://www.aimnet.com/~hyperion/meno/seasons/summer/summer1995.html http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html Vitaminler

http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/calciu.html  Kalsiyum

http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/magnesium.html  Magnezyum

http://www.endocrineconsultants.com/osteoporosis.htm http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 

 

http://www.hurriyetim.com.tr/ 29 Eylul 2001

 

Türkiye’de 8 milyon osteoporoz hastası var

 

IOF (Uluslararası Osteoporoz Vakfı) İlişkiler Direktörü Paul Spencer Sochaczewski, Türkiye'de 8 milyon osteoporoz hastası bulunduğunu tahmin ettiklerini söyledi.

Avrupa Birliği ülkelerinde her 30 saniyede bir osteporoza bağlı kırık görüldüğünü belirten Sochaczewski, 50 yaşın üstündeki her 3 kadından 1'inde ve her 8 erkekten 1'inde osteoporoz geliştiğini söyledi.

Osteoporoz Hasta Derneği'nin kurulması nedeniyle dün Crowne Plaza'da düzenlenen basın toplantına katılan Sochaczewski, ‘‘Kalça kırığı olanlar, kalp krizi geçirenler veya şeker hastalarına göre daha uzun süre hastanede kalıyorlar. Bir kadında hayat boyu kalça kırığı gelişme riski, meme, rahim ve yumurtalık kanseri gelişme risklerinin toplamından daha fazla’’ dedi. Osteoporozun erkekler için de sorun olduğunu belirten Sochaczewski, ‘‘Erkeklerde hayat boyu kalça kırığı gelişme riski, prostat kanseri gelişme riskinden daha yüksek’’ dedi. Osteoporoz Hasta Derneği Başkanı Prof. Dr. Gülseren Akyüz, hastaları, gönüllüleri ve osteoporozla ilgili çalışmak isteyen herkesi üye olmaya çağırdıklarını söyledi. Derneğe, (0216) 478 26 26 nolu telefondan ulaşmak mümkün
.

 

 

MENAPOZ KADININ RUHSAL HALINI ALT UST EDEN BIR GEREKCE DEGILDIR-AMA GECICI INIS CIKISLAR YASIYORSANIZ, EMIN OLUN BUNLAR KAFANIZIN ICINDE YARATTIGINIZ SEYLER DEGIL; HORMONLARINIZ SORUMLU OLABILIR!Sicak basmalari basladiginda, kendime hakim olmaga calistim-cunku bunu duygusal ani inis cikislar da mutlaka takip edecek diye dusunuyordum.Yani ben oyle sandim.Ama bu hic olmadi.Asagi yukari bir sene once regliden kesildim tamamen ve KENDIMI HARIKA HISSEDIYORUM.” Diyor Suzan.Son 10 senede zaten bircok kadinin bildigi seyi, bilimsel arastirmalar da dogruladi-Menapozun kendisi kadinlari ozellikle duygusal inis cikislara veya deporasyona suruklemez.Ama genelde kadinlarin, erkeklere gore bu donemde 2-3 defa daha fazla deprasyon yasadiklari da bilinen gercek; ama bunlarin en cok goruldugu yaslar,donemler,evdeki cocuklarin  universitelere giderek,isler bulup evden ayrilarak ,evlenip yuvadan ciktiklarinda degil de; ozellikle de menapoz doneminde yasandigi anlasiliyor.Yani 20 li 30 lu yaslarda evlerde cocuklar,bebekler doluyken gorulmuyor bu durum.

Massachusett Kadin sagligi Calismasi da bize en onemli ispatlayici bilgiyi veriyor menapoz ve deprasyon hakkinda-1982 ile 1987 arasinda gerceklestirilen bu arastirmada 45-55 yaslari arasindaki 2500 kadinda yapilan arastirma, kadinlarin postmenapoz denen doneme girmeleri ile deprasyonun dustugu, azaldigi anlasildi.Ama bu sizin hala menapoz civarinda duygusal inis cikislariniz, huzursuzlugunuz varsa, bunlar sizin kafanizda yarattiginiz seyler olmadigini da bilin.Hatta menapoz semptomlarini tedavi ettirmek icin yardim isteyen kadinlarin,yarisindan fazlasi kendilerini en cok rahatsiz eden seyin bu ani duygusal inis cikislar oldugunu soylediler.”Sanki parcalari eksik bir maket gibi hissediyordum kendimi bir sure “diyor bir tanesi. http://www.nimh.nih.gov/publicat/depressionmenu.cfm

 

Duygusal semptomlar; Menapozda duygu inis cikislari yasayanlardansaniz, bu semptomlarin neden ortaya ciktigini size aciklamaga calisan sebepler oldugunu duymaktan memnun olacaksiniz.Bazen menapozun fiziksel semptomu ,kendisi duygu inis cikislarina,mental sikintilara sebep olur.Ani sicak basmalarina kalp carpintilari eslik edebilir;bu da sizin neredeyse sanki cok kotu sekilde endise panik ataklari geciriyormussunuz gibi hissetmenize sebep olur.Gece terlemeleri uykularinizi bolebilir ve surekli uyku,yani uykusuzluk problemleri de sinirlilik-rahatsizlik,hafizada zayiflamaya ve endiselere sebep olur.Hormonal sebepli degisikliklerse; Bazi arastirmalardan anlasildigina gore, vucutta ostrojen hormon seviyelerindeki azalma beyinde biyokimyasal degisiklikleresebep olabiliyor-bunun da neticesinde deprasyon gorulebiliyor.Ostrojenin beyinde,deprasyonda rol oynayan  seratonin denen beyin kimyevi maddesini etkiledigi biliniyor.Ostrojen hormonu seviyeleri arttikca ve dustukce , beyindeki seratonin seviyesi de artiyor ve dusuyor buna paralel olarak ve de muhtemelen de perimenapoz yillarinda da gecici duygusal inis cikislara sebep oluyor!Sosyal durumlarsa;Dedigimiz gibi menapozun kendisi deprasyona direkt sebep olmuyor-ama genellikle stresli yasam ,olaylar,cevre depresyonlu bir doneme,epizoda sebep olabilir.Mesela evden ayrilan bir cocuk,yasli aile fertlerinin bakimlari,esinizle/partnerinizle iliskilerinizdeki degisiklikler,orta yasta meslek degistirmek,olum,kaza vs.Orta yas krizi denen menapoz: menapozda kadinin yasayacaklari ustunde toplumun bu donemdeki beklentileri,saplantilari asiri etkendir.Mesela ABD gibi illa da genc olmak,genc gorunmek,genclik agirlikli kulturlerde,bu etkiler daha cok negatif olabilir; oysa aklin yasla ve tecrubeyle birlikte geldigini anlayan ve degerlendiren kulturlerde bu etki cok daha pozitif olacaktir.

 

DOKTORUNUZDAN , JINEKOLOGDAN YARDIM ISTEMEK Bazen bu gecici duygusal inis cikislarin altindaki gercekleri anlamak dahi sizin kendinizi anlamaniza hemen yetecektir.Oteki basa cikma metodlari ise;

 

ü      Derin nefes alma teknikleri ile endiseyi azaltabilirsiniz

ü      Surekli ve muntazam egzersiz-spor yaparak stresi azaltirsiniz.

ü      Iliskilerinizde yipranma olmamasi icin, mutlaka ailenize ve arkadaslariniza yasadiginiz bu degisiklikleri, tecrubelerinizi soyleyin, anlatin.

ü      Duygu ve dusuncelerinizi kendinize saklamayiniz.

ü      Alkol,yani ickiyle rahatlamak sizi tahrik etse de,stresli ve kotu hissederken ickiden uzak durmak cok iyidir.Alkol merkezi sinir sistemini deprasyona sokar ve icki icmek sikinti ve uzuntunuzu uzatmatan baska da bir ise yaramaz!

ü        Menapoz semptomlari iliskilerinizle, isinizle, kendinizi iyi hissetmenizle  araniza girmege basladiginda,profosyonel doktor yardimi isteme zamani gelmistir artik ve de ertelemeyin.Doktora gidin. Kadinda alkol ve oteki uyusturuculara Bagimlilik

ü      Semptomlariniz menapozla ilgili gorulduyse, doktorunuz size HRT denen Hormon Replasman Tedavisi (ya da hala regli oluyorsaniz,dogum kontrol metoduna da ihtiyac oldugundan ve de eger sigara icmiyorsaniz;dusuk dozda agizdan dogum kontrol hapi verecektir) tavsiye edecektir.

ü      1972 den beri hormon tedavisi/ostrojen verilen kadinlarda bilim adamlari, kadinlarin bu tedaviye devam ettikleri surede kendilerini cok daha iyi hissettiklerini soyluyorlar.

ü      Bazi kadinlar belli tip progestin hormonunun (progesteronun sentetik sekli-ki bu dogum kontrol haplarinda ve karisik hormon tedavisinde bulunur) duygulari uzerinde negatif etkileri oldugunu anlarlar.

ü      Eger duygusal problemleriniz icin hormon tedavisi oluyorsaniz,degisik dozlarda ve tite progestin hormonu demesi yapilmasi gerekebilir ta ki siz bir tanesini kendi durumunuza uygun buluncaya kadar!

ü      Hafif olarak deprasyonda,sikintili olan kadinlara ostrojenin yardimci oldugunu bilin ama agir,kronik ve tekrarlayan deprasyonlar yasayanlarda bu tedavinin yardimci olmayacagini da bilin.

ü      EGER BU AGIR DEPRASYONSA-Eger sikintiya sebep olan olay,DONEM GECTIKTEN SONRA DA DEPRASYONUNUZ ISRARLA DEVAM EDIYORSA,VE EGER CARESIZLIK VE HICBIRSEY YAPAMAMA,SONSUZ UZUNTU  DUYGULARINIZ,YORGUNLUK,UYKU PROBLEMLERI,KONSANTRE OLMADA ZORLUKLAR VE SEKSE ILGISIZLIK,VE BELKI INTAHAR DUSUNCELERI VARSA;klinik agir deprasyonda olabilirsiniz.Deprasyon gecici bir duygu ve durum degildir-kisilik zayifligi isareti de degildir,gecistiremezsiniz.Ciddi bir hastaliktir ve biyokimyasal,genetik ve cevre kaynakli nedenleri vardir.Sansliyiz ki TEDAVI EDILEBILIR.Doktorunuza,psikologa/psikiyatriste gidiniz. http://www.hslib.washington.edu/conditions/depression.html http://www.hslib.washington.edu/clinical/psychiatry.html

 

KALBINIZI SAGLIKLI MUHAFAZA ETMEK-SAGLIKLI KADIN KALPLERI- Ortalama 50 yas ustundeki kadinlarda kalp hastaligi onde gelen olum nedenidir.Iste burada size hayatinizi kurtaracak bilgiler aktaracagiz.65 yasindaki calisan bir kadin olan Dorothy Cooper, masadan kirli tabaklari aliyordu ki gogsunde ve boynunda aniden agri hissetti.Midesi de bulaniyordu ve ter icinde kalmisti-izgarada pisen soganlardan bir porsiyon daha yedigi icin pisman oldu.Elinde bardak ve tabaklar dolu tepsiyle mutfaga ikinci gidisinde , midesini bastiracak,hazimsizligia iyi gelecek bir mide ilaci aldi.Sonra kesinlikle rahatlayacagini dusunerek,isine devam etti.AMA RAHATSIZLIGI OYLE ARTTI KI SIMDI DE NEFES ALMAKTA ZORLANMAGA BASLADI VE OTURMAK ZORUNDA KALDI.Simdi panige girdi iste,kocasina haber verdi ve esi telefonla ambulans cagirdi!Dorothy kalp krizi geciriyordu.Sonra doktoru ile de konusurken,Dorothy doktoruna kalp krizi semptomlarini daha da onceden mutlaka tanimasi gerektigini kendisi itiraf etti.Ama acikcasi hic kendisine kondurmamisti;kadinlar degil hep erkekler kalp krizi gecirmiyorlar miydi! Yani o oyle saniyordu.

 

 

KALP KRIZI GECIRIYOR OLABILIR MISINIZ?

 

Kalp krizi ikaz isaretlerini ogrenin, bilin.Ne kadar erken hastahaneye,doktora ulasir ve erken tedavi olursaniz, kalbiniz o kadar az zarar gorecektir.Cunku kalp kaslarinin oksijen ve kansiz kalmasi sureSI uzadikca olumcul olabilir;

 

·         Goguste ani, yogun bir baski/basinc veya agri varsa

·         Goguste agriniz varsa ve bu agri kolunuza, boynunuza, omuza veya sirta dogru gidiyorsa, yayiliyorsa

·         Goguste rahatsizlikla birlikte gorulen bas donmesi, bayilma, nefes almada zorlanma-sik sik nefes almak, gucsuzluk, terleme, mide bulantisi veya kusma

 

EGER BU SEMPTOMLARDAN HERHANGI BIR TANESI 5 DAKIKADAN FAZLA SURERSE veya midenizde aldiginiz mide ilacina ragmen duzelmeyen anormal yanma, hazimsizlik varsa, kalp krizi geciriyor olabilirsiniz!

 

Ambulansi cagirin hemen,hastahaneye gitmek yapilacak en emin seydir.(kendiniz araba kullanmaga kalkmayin-birisi gotursun sizi cunku trafikte,direksiyon basinda bayilabilirsiniz, traifkte sikisip kalabilirsiniz)

 

Ambulansin gelmesini beklerken,

ü      BIR-IKI ADET ASPIRIN ALIN VE CIGNEYIN MUTLAKA,

ü      YERE UZANIN/YATIN DUZ OLARAK,

ü      YAVAS YAVAS NEFES ALIN; BUNLARIN TUMU KALP KASLARINIZA ZARARI AZALTABILECEKTIR.

 

http://www.nih.gov/health/chip/nhlbi/heart/ KADINLARA SAGLIKLI KALPLER ONLINE EL KITABI

http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/other/hrt_pepi.txt

 

Not; bu sayfayi print edip sevdiklerinize verin,cantasinda tasimasini soyleyin.

 

Sinemalarda ,TV de kalp krizi gecirenleri anlamak kolaydir;Sol taraflarina el atarlar,nefes alamazlar,yere duserler gurultuyle.Ama gercek hayattaki kalp krizi belirtileri Holywood’dakilere benzemeyebiliyor.”En sik rastlanan ve bilinen kalp krizi isareti goguste derince bir rahatsizlik veya agridir”diyor Dr.Mark Perlroth,,Stanford Universitesi Palo Alto,Kaliforniya’daki profosor.AGRI GENELLIKLE TAM GOGUS KAFESININ BIRLESTIGI ORTADA VE ALTTADIR,TAM OLARAK KALBIN USTUNDE DEGILDIR VE BU YUZDEN DE BAZI KISILERCE HAZIMSIZLIK AGRISIYLA KARISTIRILIR diyor.Insan nefessiz hissedebilir kendini,bas donmesi veya mide bulantisi gorulebilir veya boyna,ceneye veya kola yayilan agri yasanabilir.Unutmayin hastalarin 1/3 cunde agri da yasanmiyor.

Dr.Perlroth’a bu belirtileri yasayan birisinin neler yapmasi gerektigini sorduk;

 

·         Derhal acil imdat/tam techizatli,aninda gelince ve de yolda da mudahale edebilecek ambulans/paramedikleri cagirin.

·         DERHAL IKI ADET ASPIRIN CIGNEYIN.Yutmak yerine cignemek ilaci mideden daha cabuk emilmesini saglamak icindir.Arastirmalara gore,kalp krizinin ilk belirtisinde hemen aspirin cignemek,olum riskini % 50 azaltabilir.

·         Mumkunse ,varsa nitrogliserin hapinizi dilin altina yerlestirin(receteli kalp ilacidir)Bu agriyi azaltir ve kalp krizinden kaynaklanan koroner damar spazmlarini azaltir.

·         Nefessizlige care olarak da;koltuga oturun.Yere,yataga uzanacaksaniz,basinizin altina yastiklar koyunuz-basinizi yukseltiniz.Better Homes Better Gardens AUG 2000

http://www.ruki.org/Kalp.htm

 

 

Oysa kadinlarin kalp krizi gecirmeleriyle ilgili gercekler sunlardi; Bircok kadin kalp krizi risklerinin kucuk oldugunu sanirlar-ozellikle de erkeklere gore.AMA YANILIYORLAR!Her sene neredyse yarim milyon kadin kalp krizinden olmektedirler ki bu da kadinlarin onde gelen olum nedenidir.GERCEKTEN DE TUM KANSER TIPLERINDEN COK DAHA FAZLA SAYIDA KADINI OLDURMEKTEDIR KALP HASTALIGINDAN.Nasil ki Dorothy kalp krizi belirtilerini tanimakta gucluk cektiyse,bircok kadin da aynen bu durumdadir.Kadinlar erkeklerden daha fazla gogus agrisi cekerler ve de her zaman da kalp neden degildir bu gogus agrisina; iste bu nedenle doktorlar da kadinlarda gogus agrilarina sebep olabilecek tum oteki nedenleri cek ederek sebebin bunlar olmadigindan once emin olmalidirlar.Gercekten de kadinlardaki tum kalp krizlerinin 1/3 cu kadar cogunda kalp krizi gecirdikleri teshis edilmez;genellikle semptomlara yanlis teshis konur hazimsizlik ya da safra kesesi hastaligi gibi.Bircok kadin da kalp hastaligi ne demektir emin degillerdir.Temel olarak kalbi ve damarlardaki kan dolasim sistemini etkileyen bircok problemden biridir kalp hastaligi ve bunlar “kardiyovaskuler hastalik” da denen semsiye altinda toplanirlar.Koroner damar hastaligi ise en cok gorulen kardiyovaskuler hastaliklardandir ve de yag,kalsiyum http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html ve oteki maddeler kalp kaslarina hayati oksijen dolu kani saglayan koroner damarlarda birikmesidir-yigilmasidir-tikamasidir. Bu birikintilere plaklar denir ve de kalbe kan akisini azaltirlar –bu da anjina= ya da gogus agrisi  denen agrilara sebep olur.Iste bu yag vs yigintisi plak nihayet koroner damardaki kan akisini tamamen kestiginde/tikadiginda kalp krizi yasanir ya da bir kan pihtisi kanda vucudumuzda gezinirken, daralmis damara gelir ve tikanir damar orada.Yeterince oksijen ve kan olmadan, normal olarak damarlarla beslenen kalp kaslari,hucreleri olmege baslar.Bir kadin olarak,kalp krizi acisindan sizlerin onemli bir avantajioniz var erkeklere gore;sizin vucudunuz ostrojen hormonu uretiyor.Bu ureme hormonu sizleri kalp hastaliklarina karsi tabii olarak koruyorlar anlasildigina gore.Menapozdan sonra ise, ostrojen uretimi azalir ve sizi korumasi da sona erer.65 yasina geldiginizde,kalp krizi kadinlarda da erkeklerde de esit sayida olumlere sebep olmaktadir artik.Su istatistiklere bakin;

·         60 yasin altindaki her 17 kadindan biri kalp krizi gecirmektedir

·         65 yas ustundekilerde ise her 3 kadindan biri kalp hastaliginin bir seklini ya da beyin krizi,felc gecirecektir.

 

Son zamanlara kadar kadinlarin kalp riskleri hakkinda erkeklerinkinden fazla birsey bilinmiyordu;cunku arastirmalarda kadinlar hep haric birakilmislardi!Bugunse bu problemi duzeltmek icin onemli arastirmalar neticelenmek uzere.Hala bu arastirmalardan cok ogreneceklerimiz varsa da, simdi ve yarinlarda da riskinizi azaltmak icin yapabileceginiz bir cok sey var! Amerikan Kalp Derneginden Tavsiyeler   ,   Kardiyovaskuler hastaliklar nelerdir? Linklerinizle.

 

KALBINIZI KORUMAK ICIN AKILLI SECIMLER; Kalp hastaliklari riskini etkileyen bazi faktorleri degistiremezsiniz.Bunlar;

·         Cinsiyetiniz, yani kadin olmaniz

·         Irkiniz

·         Yasiniz

·         Ve aile tibbi gecmisinizdeki kalp hastaliklari

·         Ama otekileri kontrol altina alabilirsiniz.Yedikleriniz, egzersiz,spor yapmak ve kilonuz!

 

Sigara Icmeyin!  Gunde 1 ila 4 sigara icmek dahi kalp krizi riskinizi ikiye katlamaktadir Ve gunde 20 veya daha fazla sigara icmekse riskinizi 4 de katlamaktadir!!! Ama sigarayi birakirsaniz,vucudunuz cabucak kendini tamir edecektir.Kadinlarla ilgili istatistik az ama;bir erkegin kalp hastaligi  riski ,sigarayi biraktiktan 3-5 sene sonra sigara icmeyenle aynidir (akciger kanseri riski degil!).

 

Diyabeti kontrol altina alin. Diyabet erkeklere gore, kadinlarda daha cok kalp hastaligi riskidir ilerisi icin-diyabet hastasi olan kadinlar kalp hastasi da olma riskindedirler.Diyabeti henuz kesinlikle onlemek mumkun degil ( ama geciktirmek,ertelemek mumkun ) ve kesin tedavisi de henuz birkac yillar alacak gibi daha; ama saglikli ve akillica beslenerek,muntazam ve surekli spor/egzersiz yaparak ve de en onemlisi de kilonuzu kontrol ederek,sismanlamayarak,sismansaniz zayiflayarak diyabetinizi kontrol altina alabilirsiniz.Hatta bircok kilolu kadin kilo verdiklerinde diyabet hastaliginin esasen yok oldugunu da goruyorlar.  http://www.endocrineweb.com/diabetes/  http://www.hslib.washington.edu/conditions/diabetes.html http://www.dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Brochures/Diabetes/ 

 

Yuksek tansiyonunuzu kontrol altina alin! 55 yas ustundeki kadinlarin yarisindan fazlasinin yuksek tansiyonu vardir-hipertansiyonludurlar-yani tansiyonlari 140/90 dan buyuktur.Yuksek tansiyonun belirtileri,semptomlari YOKTUR!Hatta cogu kendilerini iyi de hissederler.Ama zamanla yuksek tansiyon beyin krizine,felce,kalp krizine veya bobrek problemlerine sebep olur.Tansiyonunuzu kontrol altinda tutmak icin; http://www.nih.gov/health/hbp/index.htm

·         Saglikli ve dengeli

·         Az tuzlu beslenin

·         Kilonuzu dengeli tutun,kilo almayin,gerekiyorsa kilo verin

·         Muntazam ve surekli egzersiz,spor yapin

·         Alkol tercihan icmeyin, iciyorsaniz haftada 2-3 taneyi gecmeyiniz.

·         Eger bu adimlar/onlemler tansiyonunuzu normal olculerde, 140/90 ve altinda, kontrol altinda tutmaga yetmiyorsa,ilac kullanmaniz gerekebilir. http://www.hslib.washington.edu/conditions/highbp.html

 

Kanda kolestrolunuzu dusurun!  Kanda yuksek kolestrol varsa,damarlarinizda yaglar ve kolestrol birikmege baslamis demektir. Sonunda bu da damarlarinizin tikanmasina sebep olabilir ve de kalp krizi veya beyin krizi,felc gecirme riskiniz dogar.Iste bu nedenle de kolestrol testlerinizi yaptirmak ve toplam kolestrolunuzu 200 mg/dl ve altinda tutmaniz gerekir.daha da onemlisi,kadinlarda iyi kolestrol de denen HDL in mutlaka 35 mg/dl cok ustunde olmasi gerekir.Kotu kolestrol LDL de 130 mg/dl ve altinda kalmalidir.LDL yani kotu kolestrolunuz kanda ve vucudunuzda kolestrolu tasir ve damarlarinizin duvarlarinda parkeder,oysa HDL iyi kolestrolunuzse kandan kolestrolu temizler ve damarlarda kolestrol birikmesini onler.Arastirmacilara gore bir cins yag olan yuksek trigliseridin de kadinin kalp riskinde oldugunun belirtisi olabilir. Yukselmis ve 250 mg/dl ustundeki trigliserid hem de diyabet ve muhtemelen pankreatitis/pankreas hastaliklarinda da artmis risk ve alarm zilleri demektir. Kolestrolunuzu kontrol altina almanin anahtari ise,diyabet ve yuksek tansiyonda da oldugu gibi; COK AZ YAGLI BESLENMEK VE MUNTAZAM SPORDUR/EGZERSIZDIR.Gerekiyorsa ilac tedavisi yapilmasi gerekebilir.Son arastirmalara gore simvastatin veya pravastatin gibi sikca kullanilan kolestrol dusurucu ilaclar gercekten kalp krizlerinden olumu onleyebiliyorlar.Arastirmacilarin bulgularina gore;

 

·         Kandaki kolestrolunuzun sadece % 1 dusmesi dahi

·         Kalp krizi gecirme riskinizi  % 2-3 dusurmektedir!

·         http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/chol/hdwmncho.htm

Kilonuzu kontrol altina alin-kilolu iseniz kilo verin-kilo almayin! Ideal olmaniz gereken kilodan % 30 daha fazla kilolu olmak demek olan obesite kalp krizi, felc,yuksek tansiyon,ve diyabet/seker hastaliklari olma riskinizi arttiriyor ve de iyi kolestrolunuz HDL in de seviyesini dusurmekte,trigliserid seviyenizi arttirmaktadir kaninizda.Boyunuza gore kilonuzu ideal sinirlarda tutmak ise sizin ,obislere gore kalp krizi gecirme riskinizi % 35 ila % 60 azaltacaktir.

 

Aktif olun-hareket edin.Spor yapin. Sakin,hareketsiz,sporsuz hayatin artik kalp hastaliklari yasama riskini tam ikiye katladigi bilinmektedir.Haftada en az 3 ,4 defa  gunde en az 30 dakika surekli yapilacak orta seviyedeki hizli bir aktivite,spor bu riskinizi yok edebilir!

 

Saglikli, cok az yagli ve fazla posali beslenin.Besinlerce fakir veya cok yagli ( ki bu beslenmede gunluk kalorinizin % 30 zundan fazlasini yaglardan aliyorsunuz demektir) beslenmek gennel sagliginiz ve kalbiniz/damarlariniz/kardiyovaskuler sagliginiz icin de cok tehlikelidir.Kalbinizi korumak icin;

 

·         Yaglari az beslenmeyi secin (sadece zeytinyagi,derisi alinmis tavuk,balik,beyaz et,yuzde yuz yagsiz sut ve yogurt vs)

·         Yuksek posali beslenin ( bol cignenebilen tum sebze,meyva, mercimek,kurular,bulgur,havuc,vs )

·         Gunluk folik asit miktarinizi koyu yesil sebze ve yapraklilardan, multivitaminden alin eksiksiz

·         Antioksidantlar denen C ve E vitaminleri ve betakarotenleri gerektigince alin.

 

Bircok faydalari yanisira, hem antioksidantlarin hem de posalarin, kotu kolestrol LDL in damarlarda yaptigi hasari, verdigi zarari onledikleri dusunulmektedir.Bazi doktorlar vitamin ve mineraller tavsiye edebilirler,ozellikle de E vitamini-ama bu besinlerin genellikle gunde 5-9 servis meyva,cig veya haslanmis sebze,arti 6-11 servis ekmek,tahil turleri,bulgur,makarna,pirinc,kepekli ekmek vs yiyecek yiyeceklerden cesitlerle alinmasi tavsiye edilmektedir.Servis lafindan da heyecanlanmayin- 1 servis sadece ½ nescafe fincani kadardir!Migrostan servis kaplarini satin alin-olcerek anlayin miktarlari.Tum beslenme bilgileri ve kaynaklari icin bakiniz; Ruki'den Sizlere Saglikli ve Dogru Beslenme. Kolestrolunuzu nasil kontrol altina alacaksiniz-Komple el kitabi

 

Ickiyi icmeyiniz,iciyorsaniz az ve olculu iciniz.Gunde 2 adet ici icmek sizin tansiyonunuzu, kanda trigliserit seviyenizi  yukseltir,muhtemelen gogus kanseri riskinizi de arttirabilir.Eldeki son kanitlara gore de,gunde ozellikle de 1-2 kadeh kirmizi sarap sa kalp hastaligi riskinizi % 30-70 azaltmaktadir.Eger su anda icmiyorsaniz,sadece kalbinizi korumak bahanesi ile icki icmege baslamayiniz.Ama ara sira da olsa iciyorsaniz,bunu ve miktarini,ne kadar ictiginizi mutlaka doktorunuzla konusun. http://www.dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Brochures/Cancer/Breast/

 

Stresin size hakim olmasina musaade etmeyin! A tipi agresif bir kisilige sahip olmak kadinda kalp riskini arttirici bir faktor olarak gorulmuyorsa da,asiri calismak,asiri derecede herkese hos gorunmege calismak,veya dusmanlik duygulari kalp hastaligi riskinizi arttirabilir.Stres hem de bircok baska hastalikla da birlikte anildigi,sebep oldugu icin,baska saglik problemlerine de yol actigi icin;stresle basa cikma metodlari olusturmak akillicadir-EGZERSIZ, MEDITASYON VEYA OTEKI GEVSEME METODLARI ILE TANISIN.

 

Hormon Replasman Tedavisini = HRT Dusunun ! Bircok arastirma kadinin menapozdan sonra ostrojen almasini,kalp hastaligi riskini % 35 ile % 50 azalttigini gostermektedir.Nasil oluyor bu? Arastirmacilar bir suredir ostrojenin guclu bicimde kalp koruyucu etkilerini gorduler kadinlarin kolestrol profillerinde; LDL kotu kolestrolu dusuruyor,HDL iyi kolestrol seviyesini arttiriyor-her ikisi de % 10-15 iyilesiyor!Ama hepsi bu degil.Yeni bir arastirma hem de ostrojenin damarlarin acik tutulmasina yaradigini, ve kan dolasimini uyardigini/stimule ettigini, ve boylece kalp krizinin gerceklesmesini azalttigini gosterdi.Ilaveten ostrojen hem de bir antioksidanttir ve koroner damarlarin ic duvarlarinin oksijensiz serbest gezinen  kotu radikallerden de korumaktadir.Kotu tarafi ise; ostrojen rahim ici duvarindaki/endometruyumdaki kanser riskini arttirabilmektedir.Bu nedenle doktorlar simdi hormon progestinle birlikte veriyorlar ostrojeni (hatta bir ara progestin hormonunun, ostrojenin kalp uzerindeki iyi etkisini azalttigi endiseleri olmasina ragmen)Ancak son arastirmalardaki bulgular  bu iklili hormon bilesiminin hala cok onemli kardiyovaskuler korumaya sebep oldugu yolunda. Yaslanmayi Durduruyor mu?

 

Eger zaten kalp hastaliginiz varsa,yani su anda zaten kalp hastasi iseniz, hormon tedavisi ilave bir koruma saglar mi?Bu henuz bilinmiyor.2763 agir kalp hastasi kadinla yapilan 4 senelik bir arastirmada, surekli ostrojen ve progestin hormonlari almaga baslayanlar, hic hormon hapi verilmeyenlerden daha iyi durumda degillerdi.Hatta arastirmanin ilk yilinda,ikili hormon alan kadinlarda daha da fazla kalp krizi goruldu hormon tedavisi yapilmayan deney grubuna gore.Iki sene tedaviden sonra risk azaldi, ve sonraki 3 sene de azalmaga devame tti.Sorularin hepsine cevap verebilmek icin daha cok arastirmalara ihtiyac vardir. Kadinlarda Saglikli Kalpler

 

Kalbinizi koruyacak AKILLI SECIMLER YAPINIZ! Hormon tedavisi olmayacaksaniz dahi, kalp hastasi olma riskinizi dusurmek icin yapabileceginiz cok sey var!ONCE KALBINIZIN SAGLIGINA ONCELIK TANIYAN YASAM BICIMLERINI SECINIZ;BU AZ YAGLI,DUSUK KOLESTROLLU BESLENME VE MUNTAZAM, SUREKLI ORTA DERECEDE ZORLAYICI SPOR, EGZERSIZ DEMEKTIR. Lutfen su sayfalarimiza da bakiniz;

Ruki'den Sizlere Kalp  Sagligimiz,Nasil Onleriz 

Saglikli ve Dogru Beslenmek Nedir?

Saglik konularinda egitiminiz icin en son haberler kaynaklariniz

Tuketicilere Akilli Saglik Secimleri yapabilecekleri egitim kaynaklari   

Tuketicileri egiten,destekleyen dayanisma gruplari-hastaliklara gore 

Kalp hastaliginda destek ve dayanisma, bilgilendirme ve 

Kardiyovaskuler hastaliklar,webler

Kadin sagligi ve Cevre Faktoru

 

OSTEOPOROZU=KEMIKLERIN INCELMESINI/SUNGERLESMESINI  ENGELLEMEK,GECIKTIRMEK-KEMIKLERIMIZI KORUMAK- http://www.endocrineconsultants.com/osteoporosis_riskassess.htm http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/ Su risk degerlendirmesini yapiniz ve risk derecenizi anlayin.Kalsiyum,egzersiz ve ostrojen kemiklerde incelme,sungerlesme hastaligini onlemek icin gerekli ucludur.

Osteoporozlu kadinin sirtindaki kamburu, egrilmis omurgasi, yani bu ozel durusu belki de yaslanmanin en belirgin goruntusudur.Yaslilara olanlarin size olmamasi icin bilgilenmeniz lazim.Ann’in 44 yasinda sancili endometriosis nedeniyle,tedavi amacli rahimi ve yumurtaliklari alindi.Ann’in esas endisesi kemiklerini nasil koruyacagi idi.”Riskde oldugumu biliyordum cunku annemde osteoporoz vardi ve ben de 44 yasinda ameliyat nedeniyle menapoza girdim-iki kere riskdeyim”diyor.Ann endiselenmekte cok hakli.Cunku 25 milyon Amerikali ya osteoporozlu veya osteoporoz riskinde VE BUNLARIN % 80 I DE KADIN.osteoporozun en basta gelen kurbanlari ise postmenapozdaki kadinlar-bunlarin azalmis,yok olmus ostrojen hormonlari artik onlari koruyamiyor cunku.Tehlikeleri de cok onemlidir-ABD de her yil 1.5 milyon kiriktan sorumludur her yil osteoporoz  ve bunlarin 500.000 ni de omurga, 300.000 dn fazlasi da kalca kemigi kiriklaridir.neyse ki sansliyiz,hastalik cogunlukla onlenebilmektedir-bu genellikle erken yaslarda baslanan egzersiz,kalsiyum ve D vitaminince zengin beslenme Dogru Beslenme Konusunda da kalsiyum,sut hakkindaki bilgilere bakiniz http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

 ,ve menapozdan sonra da kemik kaybini yavaslatan veya durduran ilaclar,ostrojen de dahil.Ve halen osteoporoza yakalanmis olanlar icinse ayni yaklasimlarla ,daha fazla kemik kaybi yavaslatilabilir ya da durdurulabilir. http://www.osteo.org/links.html

Kemikleriniz nasil degisiyor?Dogumdan itibaren erken otuzlu yaslara kadar kemikler surekli kendilerini yenilerler,eski kemik dokulari yenileri ile yer degistirirler.Ama 35 yaslarinda artik kemik doku kaybiniz yeni kemik dokularini asmaga baslar.Menapozdan sonra ostrojenin koruyucu etkilerinden mahrum kalan vucutta kemik doku kaybi aniden hizlanir ve kadinlar bir sene icinde kemiklerinin % 7 sine kadar aniden kaybedebilirler.Eger kemik doku kaybi cok agirsa,kotuyse ya da uzun sure devam ederse kemikler cok hassaslasir,kirilganlasir ve hatta gunluk fiziksel gorevlerinde dahi zorlanabilirler.Ani bir burkma,carpma veya dusme dahi omurgalarinin cokmesine (bu cokuntu kambura ve boy kisalmasina sebep olur) veya omurga kirilmasina sebep olabilir.Bircok kadin ta ki kemikleri-genellikle de bilekleri veya genellikle kalcalari kirilincaya kadar ya da omurgalari cokunceye kadar bu hastaliklari oldugunu bilmezler,suphelenmezler bile.Bu omurga kiriklari cok agir agrilara ve karakteristik kamburlara sebep olur ki bu da boyun kisalmasina sebeptir. http://www.osteo.org/osteolinks.html http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

Risklerinizi bilmeniz lazim.

·         Ailedeki osteoporoz gecmisiniz,

·         ilerleyen yasiniz gibi osteoporoz risk faktorleriniz degistirilemez.

 

Ama en onemlilerinden bir coklari degistirilebilir;

·         Dusuk/az kalsiyumlu beslenmek

·         Sakin, hareketsiz,sporsuz yasam

·         Sigara icmek

·         Fazla alkol icmek=gunde 3 veya daha fazla adet

 

Beslenme sayesinde ,egzersizle ve oteki yasam degisiklikleri ile veya ilacla siz bunlarin degistirilebilir olanlarini degistirebilirsiniz. Ve boylece de osteoporoz hastaligina yakalanma riskinizi onemli sekilde azaltabilirsiniz.Eger osteoprozda bir veya daha fazla risk faktorunuz varsa, doktorunuzla kemik dokusu yogunluk testi yaptirmayi konusun.Riskinizi en iyi ve kesin olcme seklidir.Bircok son model kemik skenirlari cok az radyasyon kullanmaktadirlar kemik dokusunu olcmek icin.Skenir tipine goredir kemik dokusu tarama metodlari-ama cogu birbirine benzer sekilde calisir.Siz test sirasinda bir masada yatrsiniz ve oynayan kolu olan bir makina sizin tum vucudunuzu ya da vucudunuzun en kirilmaya hassas,yatkin  bolgelerini sken eder/tarar.Test sonuclari sizin ve doktorunuzun kemiklerinizi saglikli tutabilmek icin ne yapacaginiza karar vermenize yarayacaktir.Eger siz acaba kemik yogunluk testi olsam mi olmasam mi seklinde karar vermekte zorlaniyorsaniz,belki de daha once daha ucuz bir on test olan idrar testi ile kemiklerde doku cozulmesi var mi anlayan testi yaptirmaniz mumkun mu oncelikle,onu arastirin.Ama idrar testi size ne kadar kemik kaybettiginizi ya da kaybetmekte oldugunuzu soyleyemez.(NOT:Ekonomik olarak zorlanmayacaksaniz kemik yogunluk testini yaptirmaniz yararlidir)

 

Onleme Menapozdan sonra ideal olarak kemiklerinizi korumak icin asagidaki tavsiyelerin hepsini goz onune almalisiniz;

ü      Yeterince kalsiyum iceren besinler alarak ve gunde en az 20-30 dakika acik havada guneste kalarak gerekli D vitaminini aldiginizdan emin olun.Kalsiyum kemik yapisini,olusmasini dengede tutar.Ama vucudun oteki parcalari ihtiyaclari olan gerekli kalsiyumu alamazlarsa,ihtiyaclari olan kalsiyumu kemiklerden alirlar!Iste bu nedenle de surekli olarak gunluk gerekli kalsiyum miktarini mutlaka almaniz gerekir.Arastirmalara gore kadinlarin beslenmeleri yeterince kalsiyum ihtiva etmemektedir.

ü     Perimenapozdaki (menapoza yaklastiginiz donem) ve postmenapozdaki (menapoza girdiginiz-12 ay veya daha fazla artik regli olmadiginiz donem) ostrojen alan kadinlarin gunde 1200 miligram kalsiyuma ihtiyaclari vardir.

ü      Postmenapozda ve ostrojen almayan kadinlarin gunluk kalsiyum ihtiyaclari ise 1500 miligramdir. http://www.nih.gov/niams/news/calsum.htm http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html

ü      Az veya hic yagsiz sut urunleri, hem de kalsiyumun abzorbe edilmesine/emilmesine yardim eden D vitamini ilave edilmis % 100 yagsiz skim sut gibi, ve az yagli,yagsiz yogurt en iyi kalsiyum kaynaklaridir.

ü      250 gramlik bir kap az yagli yogurtta 415 miligram kalsiyum vardir.(siz de ustlerini okuyun yediklerinizin-inceleyin ancak daha bizde kanunen bu etiketlerin konmasi mecburiyeti olmadigindan, urunlerde bu bilgileri bulamazsiniz!)

ü      250 ml lik bir buyuk su bardagi skim/% 100 yagsiz ve D vitaminli  sutte 300 miligram kalsiyum vardir,hic yag yoktur.

ü      Oteki iyi kalsiyum kaynaklari ise; yesil yaprakli sebzeler,koyu marullar 9ispanak haric), aycicek ici,kabak cekirdegi ici,findik,fistik,ceviz vs grubu,tofu,pembe salmon  baligi, kemikli konserve sardalye ve cig istiridye.Icine sonradan kalsiyum ilave edilmis yiyecekler (meyva sulari,ekmek ve sut  vs gibi ) de gunluk kalsiyum ihyiyaciniza katkida bulunur. http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/calciu.html  http://www.cyberdiet.com/foodfact/vitmins/vitmins.html

ü      Kalsiyum ek tabletleri de bir secimdir ozellikle de sut ve urunlerini hazim problemleri olanlara.Ama sunu unutmayin;sadece ana madde hazmedilebilir.Bazi mide icin kullanilan hazim ilaclari (ABD de Tums,Rolaids gibi) icinde hem de kalsiyum karbonat vardir ve ek olarak bunlar da verilebilir.

ü      Karaciger ve bobrek tarafindan aktive edilen D vitaminine de ihtiyac vardir kalsiyum emilmesini kolaylastirmak icin.Vucudunuz kendi D vitaminini yapar gunesten alinan ultraviyole isinlari yardimi ile.Ama arastirmalarin belirttigine gore postmenapozdaki kadinlarin D vitamininden yoksun olduklari anlasilmistir-ozellikle de acik havaya-gunese cikmalari yok denecek kadar azsa!Vitamin D ile takviye edilmis sut iste bu nedenlerle,cocuklar icin oldugu kadar,siz kadinlar icin de en degerli besindir.Bir su bardagi,250 ml D vitamini ile takviye edilmis % 100 yagsiz=skim sutte 100 unite D vitamini vardir ki bu da sizin gunluk ihtiyaciniz olan 400 unite D vitamininin % 25 sidir.Eger yeterince gunese cikmazsaniz veya yeterince D vitaminli sut icmezseniz,o zaman vitamin olarak ek tabletle almlisiniz mutlaka.

ü      Egzersiz yapin surekli.Yasaminizin dogal bir parcasi olsun spor,egzersiz,hizli yuruyusler.Egzersiz kaslarinizi olmasi gereken sekilde sert,eklemlerinizi saglikli tutar ve dusmenizi zorlastirir  ya da dusseniz bile daha hafif gecistirmenize yardimci olur.Bazi arstirmalara gore vucudun tabana agirlik olarak bindigi hizli yurume kemik dokusunun yenilenmesini stimule edebilir.Ne cins bir aktivite secersenizs ecin,hosunuza giden birsey oolmali.Boylece hosunuza giden sporu yapma sansiniz da artacaktir.

ü      Size uygunsa Ostrojen hormonu alin. http://www.womens-health.com/health_center/midlife/hrt_assess.html Kalsiyum ve D vitaminince zengin bir beslenme ve egzersiz, menapozdan sonra hizli  kemik dokusu kaybinizi azaltabilir, ostrojense tamamen durdurabilir.temel olarak ostrojen direkt olarak kemigi etkileyerek, kemik kaybini yavaslatir.Hem de eski kemigin parcalara ayrilmasina yardim eden bazi hormonlari da bloke eder.Ilaveten ostrojen karacigerdeki D vitaminini de aktive eder bu da neticede kalsiyum abzorbsiyonunu/emilmesini arttirir.Ostrojen ayni zamanda yeni kemik dokusunun olusmasina yarayan kollagen dokuyu da arttirir.Ostrojen alan kadinin “kemik mineral yasi” ortalama olarak kendi biyolojik yasindan 10-12 yas daha kucuktur.Ancak doktorunuzla ostrojen almanin artilarini ve eksilerini,kanser riski dahil mutlaka detayli gorusun.

ü        Kemiklerini korumak isteyen kadinlar icin baska bir secim de yeni sentetik ostrojenlerdir-ki bunlar gogusleri ve rahimi etkilemeden kemikleri guclendirirler. Selektif Ostrojen cevaplama modulatoru, ya da SERMS de denen bu hormonlar vucudunnbelli kisimlarinda ostrojen gibi hareket ederler ama vucudun baska dokularini da zararli fazla ostrojenden etkilenmekten korurlar.Bu ilaclarin ilki raloxifene dir (Marka adi ise EVISTA http://www.4woman.gov/faq/raloxifene.htm ) ABD de FDA tarafindan Aralik 1997 de onaylanmistir.Bircok arastirmalara gore raloxifene ostrojen hormonu alinmasindan daha az ama, kemik dokusunu yeniliyor.En son arastirma ise 7700 postmenapozdaki kadin ustunde yapildi-ilaci 3 sene boyunca kalsiyum ve D vitamini ile birlikte alanlar ,ilk omurga kirklarini/catlaklarini % 55 oraninda azalttilar.Omurgalarinda zaten bir kirik/catlak  yasamis olan kadinlarsa tekrar kirilma/catlama eisklerini % 30 azalttilar kalsiyum ve vitaminlerin yaninda hic bir sey almayanlara gore.Ancak henuz kalca kemiklerinin de korunup korunmadiklari bilinmiyor bu ilacla.Rahim ic yuzeyini stimule etmedigi icin raloxifene , rahmi yerinde olan kadinlarin progestin hormonu almalari gerekmiyor birlikte.Dahasi,ayni arstirmalara gore raloxigfene gogus kanserine karsi da koruyor gibi gorunuyor.Arastirmacilar raloxifene alan postmenapozdaki kadinlarda gogus kanseri riskinde % 76 azalma gorduler.Kotu tarafi ise,raloxifene sicak,ates basmalarina iyi gelmiyor,hatta daha da kotulestiriyor.Dahasi ilacin uzun vadedeki yan etkileri de henuz bilinmiyor cunku arastirmalarin insanlar uzerinde yapilmasi sadece son birkac yilda oldu.Daha fazla bilgi icin doktorunuza sorunuz. .(Not;Acikcasi kemiklerinize faydali olmasi bekleniyor,kalca kemigine faydali mi bilinmiyor ama rahim ve gogus kanseri tehlikesi azaliyor-beklenmiyor-fakat doktorun dedigine gore mesela kalbe faydasi yok-korumuyor,vajinal kuruluga ,cinsel isteksizlige vs de iyi gelmiyor.Sicak basmalari daha da kotu olabiliyor.Mesela 60-70 li yaslarda menapozda ama esi olmayan,ostrojen kullanmamasi gereken,ya da kullanamayan  dullara uygun gibi .Siz doktorunuza sorunuz.) http://www.niehs.nih.gov/oc/factsheets/breast.htm http://www.4woman.gov/faq/tamoxifen.htm

 

Eger siz zaten su ana kadar oldukca fazla sekilde kemik dokunuzu kaybetmis durumdaysaniz,kirilma olduysa,ostrojen hormonu daha da fazla zarar gormenizi saglayabilir.Ilaveten, siz ve doktorunuz ABD de piyasadaki  asagidakiler dahil daha baska ilaclari degerlendirmek isteyebilirsiniz;

·         Alendronate, bisphosphonate ailesinden FDA nin onayladigi bir ilactir ve piyasada FOSAMAX adiyla satilir.Bu ilac kemigin parcalanmasini durdurur kemik kaybini onlemede ostrojen kadar etkili olabilir.Arastirmalarin gosterdigine gore sadece kemik doku kaybini azaltmakla kalmiyor,kalcada ve omurgada kemik dokusunu yeniliyor-arttiriyor.Bu ilacin bir problemi ise; bagirsaklarda emilmektedir ve mideyi ve yemek borusunu rahatsiz,thris edebilmektedir.Bu yuzden sabah ac karnina ilk is olarak 250 ml bir buyuk su bardagi su ile icmelisiniz bu ilaci .Sonra da tahrisi onlemek icin enaz 30 dakika dik ayakta,oturmalisiniz vs-yatmamalisiniz tahrisi onlemek icin.

·         Etidronate ise yine ayni bisphosphonate ailesinden ve ancak FDA onaylamadigi halde osteoporoz tedavisinde kullanilmaktadir.

·         Calcitonin Bu hormon tiroid bezi tarafindan uretilir ve kemigin parcalanip sungerlesmesini durdurmaktadir.recete ile satilan sekli ise CALCIMAR, CIBACALCIN ve MIACALCIN olarak satilmaktdir piyasada hepsi de post menapozdaki kadininnkemiklerini korumak amaclidir.Ilacin baska bir faydasi da, krildiginda agrilari azaltmaktadir.Calcitoninin igne sekli devardi ama simdi ise sadece burundan sikilan sprey seklindedir gunde bir defa kullanilmak uzere. http://www.osteo.org/osteolinks.html Siz Turkiye’de satilanlari doktorunuzdan ogrenin.

 

Halen osteoporozda kullanilan ve faydali oldugu bilinen ilaclara bircok yeni ilaclar da ilave edilmektedir surekli.En cok umit verenlerden ise oteki bisphosphonates, sodyum flor ve aktive edilmis D vitamini basta gelmektedir simdi. http://odp.od.nih.gov/consensus/cons/111/111_intro.htm

 

OSTEOPROZ RISKINDE MISINIZ? http://www.osteo.org/osteolinks.html Asagidakilerin biri veya daha fazlasi varsa sizde, osteoporoz olma riskiniz artmistir;kemik dansite/yogunluk testini yaptiriniz; http://www.fda.gov/womens/osteobrochure/default.htm http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/ http://www2.kumc.edu/scripts/Bluestem/SubjectQuery.idc?Link=c0354&Back=c0121  

 

·         Ilerleyen yas- 60 yas ustunde olmak

·         Menapoza yaklasmis olmak ya da postmenapozda olmak

·         Ailenizde osteoporoz veya kemik kirilma hadiseleri yasanmis olmasi

·         Kronik sekilde surekli az kalsiyumlu beslenmek

·         Sigara icmek

·         Sakin,hareketsiz, sporsuz bir hayat surmek

·         Gunde 3 veya daha fazla alkol,icki icmek= cok fazla icki icmek yani

·         Minyon yapili, kucuk kemikli olmak

·         Asyali veya kuzey Avrupali kokleriniz olmak

·         Bazi ilaclari kullanmak(steroid ilaclar, tiroid hormonlari veya antikonvalsiyon ilaclari kullaniyor olmak)

·         Dogru Beslenme Konusunda da kalsiyum,sut hakkindaki bilgilere bakiniz

 

http://www.osteo.org http://www.osteo.org/health.html http://www.osteo.org/links.html http://www.endocrineweb.com/osteoporosis/

http://www.nih.gov/niams http://www.nih.gov/niams/healthinfo/resources.htm   http://chid.nih.gov/  http://chid.nih.gov/subfile/subfile.html http://www.nih.gov/niams/healthinfo/brochpub.htm

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/osteoporosis/index.html Osteoporoz=kemik erimesi nedir/nasil onlenir? Ne yapmali?

http://www.healthywomen.org/links.html#osteoporosis Kemik erimesi

http://www.pslgroup.com/OSTEOPOROSIS.HTM Kemik erimesi/osteoporosis tum linkleri ile tuketicilere, profosyonellere

http://www.nof.org   National Osteoporosis Foundation- Ulusal Osteoporosis Kurumu,kemik dokusu sungerlesmesi.Bak:  http://www.fromcausetocure.com      20Haziran 1999 konu Osteoporosis nedenleri ve tedavisi.Osteoporosis genclerde de cok gorulmege baslanmistir.

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/osteoporosis_meno/index.html Osteoporoz ve Menapoz

http://courses.washington.edu/bonephys/ 

 

 

GOGUS BAKIMINDAKI TEMEL BILGILER-Her Ay Mutlaka kendi Kendinize Parmak uclarinizla yapmaniz gereken Gogus Kontrolu nasil yapilir? http://www.4woman.gov/faq/bse.htm kendi kendinize kontrol etmek,   http://www.4woman.gov/faq/cbreast.htm   Menapoza yaklastikca 46 yasindaki Ayse’nin hissettigi bircok degisikliklerden en tatsizi gogsundeki sertlikti,kendisi her ay aksatmadan yaptigi kendi kendine gogus kontrolu sirasinda buldu.Hemen doktoruna haber verdi,o da goguslerini kontrol ettikten sonra mamografi randevusu duzenledi.Mamografiden sonraki tirnak yediren endiseli birkac gun icinde,Ayse gogsundeki kutleden baska hicbir seyi dusunemez oldu.Nihayet doktorundan telefon geldi ve mamografi neticesini ogrendi-derin bir nefes aldi ve rahatladi.Kutle kanser degildi,su dolu kistti.Goguslerinizde sertlik,bir belirti bulmak korkutucudur.Ancak sansliyiz ki her 10 gogus kutlesinden 8 tanesi kanser degildir!Ancak yas arttikca gogus kanseri riski de onemli sekilde arttigi icin,orta yas doneminde ve sonraki yillarda tum kadinlarin, her ay kendi kendilerine muntazam doktorlari tarafindan ogretilmis gogus kontrolleri yapmalari ve mamografilerini muntazam yaptirmalari da SARTTIR! Gogusteki Degisiklikleri Anlayabilmek Egitimi http://www.4woman.gov/faq/cbreast.htm . http://www.niehs.nih.gov/oc/factsheets/breast.htm 

 

Kanserlerine erken teshis konan ve erken tedavi edilen,kanserleri yayilmamis  kadinlarin kanserleri gec teshis ve tedavi edilenlere gore yasama sanslari cok daha yuksektir.Hatta kanserleri erken teshis edilenlerde, 5 yil yasama sansi % 95 dir en az.Dahasi goguste erken teshis hem de goguste daha az goruntu bozukluguna neden olacak bir ameliyat demektir ve tumorun cinsine bagimli olarak da belki de adaha az agresif tedavi devami gerektirecektir.

 

Gogus kanserinde bilinen tum risk faktorleri icinde –ki zaten cok fazla da yok-ilerleyen yas en onemli tek nedendir!

·         Tum gogus kanserlerinin % 80 I 50 ve ustu yas grubundaki kadinlarda gorulur

·         Su andaki ABD kanser verilerine gore, 40 li yaslardaki her 100.000 kadindan her yil 263 cune gogus kanseri teshisi konacak;ve bunlardan da 29 zu oleceklerdir

·         50 li yaslardaki her 100.000 kadindan  263 cune kanser teshisi konacak ve 59 zu olecektir

·         60 li yaslarda ise her 100.000 kadindan 374 dune kanser teshisi konacak ve 91 ri olecektir.

 

Peki bu hastaliktaki oteki risk faktorleri nelerdir ?

Eger annenizde veya kizkardesinizde gogus kanseri gorulduyse, sizde gorulme riski de 2-3 misli artmaktadir.Riskte oldugunuzu bilmek kotu gibi ancak bunu kendi yarariniza kullanabilirsiniz.50 yaslarda her 50 kadindan biri gogus kanseri olacaktir.Eger 2 veya daha fazla akrabainzda gorulmusse,sizde de bu hastaligin olusmasi icin 50 de 2 veya 3 riskiniz/sansiniz var demektir.Eger ailede gogus kanseri varsa,yani bir nesilden fazladir bircok kadinda gorulmusse,risk daha da yuksektir ama bu tur ailevi genetik duruma uyanlar sadece % 5-7 dir.Hatta ailesinde gogus kanseri gorulen bircok kadin gogus kanseri olmazlar.

Kisisel tibbi gecmisiniz- Eger sizde gecmiste gogus kanseri gorulduyse,hic gogus kanseri olmamis kadina gore,sizde tekrar gorulme riski daha yuksektir.

Oteki risk faktorleri- Bu konuda bilinenlerse cok daha az-erken, 12 yasdan daha kucuk yasta regli olmak,55 yastan sonra menapoza girmek, 30 yastan sonra ilk cocugunu dogurmak veya hic cocuk dogurmamak.Arastirmacilar bu kadinlardaki riskin (ki bu yasla ilgili olmasindan cok cok az bir risktir) daha cok omur boyu daha fazla miktarda hormonlara, ozellikle de ostrojene acik olmalarindan,omurlerince bir sekilde bunlari daha fazla kullanmis olmalarindan  supheleniyorlar.Atipik hiperplazya denen ve kanser olmayan gogusteki degisiklikler de kadinin riskini arttirabilir.Arastirmacilar obesitenin,HRT hormon replasman tedavilerinin,beslenmenin ve alkol kullaniminin, rollerini de arastiriyorlar,ama su anda bu alanlarda yeterince kanit yok henuz.

Goguslerinizin her ay kendiniz tarafindan detayli ve profosyonelce kontrolu  http://www.4woman.gov/faq/bse.htm    Kendi kendinize gogus kontrolu her ay yapilmalidir mutlaka! ,doktorunuz tarafindan rutin kontrolu, ve 40 yas ustunde her yil olunceye kadar mamografi cektirmek (genetik, ailede, gecmisinizde gogus kanseri varsa doktorunuz mamografi ve kontrollere cok daha once baslayacaktir) ERKEN TESHIS ICIN SARTTIR!Eger gogus kanseri olacaksaniz,en iyi korunmaniz erken teshistir.Genel olarak bu su demektir-ayda bir goguslerinizi iyice kontrol edeceksiniz kendiniz (Monthly Breast Self-Examinations Kendi kendinize her ay gogus kontrolunuzu yapmak icin bakin )VE doktorunuz da en az her yil goguslerinizi detayli kontrol etmelidir VE her yil mamografi randevularinizi da almalisiniz!Kendi kendinize gogus kontrolu her ay yapilmalidir mutlaka!

Doktorunuzun goguslerinizi mutlaka detayli her sene kontrol etmesi cok onemlidir cunku sizin gozunuzden kacan bir anormalligi o yakalayabilir.Eger yuksek risk grubundaysaniz,ya da kanser olmayan kistler yuzunden goguslerinizi kontrol etmek zorlasiyorsa,daha sik doktor kontrolune gitmelisiniz.Mamografi ise kanseri,bir sertligi,kutleyi  siz ya da doktorunuz farketmeden iki yil once teshis edebilir.Gogus kanseri bue rken asamada teshis edildiginde ise,basarili tedavi sansi ve uzun sureli yasama sansi harikadir.

MAMOGRAFIYI NE SIKLIKTA YAPTIRMALISINIZ? Tum uzmanlar 50 yasta baslayarak her yil olunceye kadar mamografi/gogus rontgeni cektirmelisiniz diyorlar.Ama baska risk faktorleriniz varsa daha erken yaslarda ve daha sik da gerekebilir.40li yaslardaki kadinlarda en son bir celiski yasandi ABD de.Amerikan Dogum ve Jinekologlar Koleji ve Ulusal Kanser Enstitusu 40 li yaslardaki hicbir risk faktoru olmayan kadinlarin en azindan mutlaka her 2 senede bir mamografi cektirmesini tavsiye ettiler. Amerikan Kanser Cemiyeti ise 40 li yaslardaki kadinlara da her yil mutlaka mamografi cektirmelerini tavsiye etti.Sizin kendi adiniza ne yapmaniz gerektigi hususunda tereddudunuz varsa doktorunuzla gorusun.Bircok saglik sigortasi ise ABD de 40 yastan itibaren her kadina,hic risk faktoru olmasa da mamografi cektirtmektedir.

Dogru ve hatasiz bir mamografinin her gogusten 2 ser adet cekilmis olmasi gerekir.Bu arada alacaginiz radyasyon cok cok azdir-gogusten rontgen cekilmesinden cok azdir-bu nedenle gogus kanseri olma sansiniz ise hemen hemen hic yoktur.Malesef, mamografi de gogus kanserlerinin % 10-12 sini kacirabilmektedir kadinlarin yaslarina bagli olarak-genellikle bu daha cok genc ve dolgun/diri kasli goguslu kadinlarda ve de mamografi kalitesizligi nedeniyle olur.teknoloji erken yakalayabilecek kadar iyiyse de,gogus kanserlerini taramak icin mamagrafi tek basina yeterli degildir.Gercekten siz kendiniz kendi goguslerinizi her ay detayli kontrol etmek zorundasiniz parmak uclarinizla daireler cizerek ve koltuk alti ve boynunuzu da.Doktorunuz da her yil kontrol etmelidir mutlaka.Hem aile doktorunuz ve hem de jinekologunuz eder zaten ABD de.

Mamografinizin en iyi sekilde cikmasina yardimci olmak icin,iyi ve kaliteli,kalifiye ve sertifikali,uzman-profosyonel  bir yer bulmaniz cok onemlidir.Bud a mamagrafi okumakta ,degerlendirmekte uzman doktorlari ve ozel egitim gormus cekim yapan teknisyenleri olan bir hastahane demektir.Hem de rontgen cihazlarinin “dedicated” tip denen sadece ve sadece mamografi icin tahsis edilmis olmasi cok hayati derecede onemlidir ve asla baska birsey icin kullaniliyor olmamalidir.

Gunumuzde boyle yerleri tesbit etmek artik cok kolaydir Abd de.ABD de boyle yerlerin FDA tarafindan sertifikalanmis olmalari lazimdir.FDA tarafindan sertifikalanmis bu yerler, FDA tarafindan mamografi ceken aletleri,radyologlarin ve teknisyenlerin belge ve egitimlerini, lisanlarini,ve hastahane,klinik vs nin tibbi uygulamalarini asiri detayli bicimde denetlenirler surekli.Zaten bu teftislerden gecenler de aldiklari sertifikalari ve gecerlilik suresini duvarlarina,sizin bulundugunuz odaya asmak zorundadirlar.Hatta Amerikan kanser Cemiyeti …ve Ulusal Kanser Enstitusu nolu telefonlari  aranarak,kendi yasadiginiz bolge,mahalledeki sertifikali yeri de ogrenebilirsiniz.Bizdekilerin durumunu ise siz arasttiriniz.Kim nasil,nerelerden sertifika alarak calisiyor,denetleniyorlar mi;evetse kimler ve nasil denetliyorlar,siz nasil anlayacaksiniz ARASTIRIN.

Mamografinizin daha saglikli ve iyi cikmasi icin su onlemleri aliniz; http://www.4woman.gov/faq/mammography.htm

·         Mamografinizin cekilecegi gun,dus aldiktan sonra talk pudrasi ve deodorant kullanmayin.Deodoranttan alimunyum,talk pudrasindan da zerrecikler cikar filmde ve anormalllikle karistirilir

·         Goguslerinizde implant varsa, rontgenden once mutlaka teknisyene soyleyin

·         Teknisyen tarafindan size verilen talimatlari can kulagi ile dinleyin ve cekim sirasinda nefes almayin ve asla kipirdamayin.Hareket etmek cekimde net olmayan goruntuye sebep olur.(burada mesela Columbia Presbyterian vs gibi hastahanelerde yine sizi bekletip,rontgenleri uzman doktora inceletip, mamografiniz net degilse,ya da bir anormallikten suphelenilirse,tekrar cekiyorlar ve raporu da aninda veriyorlar-eskiden doktorunuza giderdi-o da size telefon ederdi vs.Ama bu aksakliklara yol actigindan,simdi direkt o anda uzman doktorca yazilan rapor aninda hastaya veriliyor)

Mamografiler insana cok hos gelmeyebilir-hatta cok az kadin icin biraz can yakici olabilir cok kisa sure icin-cunku her gogus iki plastik tabaka arasinda ve cok yuksek kalite fotograf saglayabilmek icin,adeta preslenir.Ancak bu surede cekim ve de rahatsizlik cok kisa surer.

http://cancernet.nci.nih.gov/clinpdq/detection/Breast_Cancer_and_Mammography_Facts.html Yaslandikca gogus kanseri riskimiz artmaktadir!

30 yaslarda her 2525  kadindan 14 kadinda GOGUS KANSERI GORULMEKTEDIR .

40 yaslarda her 217  kadindan 1 kadinda GOGUS KANSERI GORULMEKTEDIR.

50 yaslarda her 50 kadindan 1 kiside GOGUS KANSERI  GORULMEKTEDIR.

60 yaslarda her 24 kadindan 1 kiside GOGUS KANSERI  GORULMEKTEDIR.

70 yaslarda her  14  kadindan 1 kadinda  GOGUS KANSERI GORULMEKTEDIR.

80 yaslarda her 10 kadindan 1 kadinda G OGUS KANSERI GORULMEKTEDIR .

 

Son zamanlara kadar kadinlar ne yaparsa gogus kanserini onleyebilirler pek fazla sey bilinmiyordu.Ama simdi umit var.13.388 adet gogus kanseri olma riskindeki kadinda yapilan bir Amerikan arastirmasi TAMOXIFEN denen aslinda gogus kanserini tedavi eden ilacin,hem de gogus kanserini onleyebilecegini buldu. http://www.4woman.gov/faq/tamoxifen.htm .Tamoxifen kullanan kadinlar arasinda , bu 4 yillik calismada, 85 kadinda gogus kanseri goruldu;oysa plasebo denen sahte ,icinde ilac olmayan haplari alanlarda ise 154 kadinda kanser goruldu.Yani tamoksifen gogus kanserlerini % 45 azaltti.35 yas ve daha buyuk kadinlar, yaslari (60 yas ustundekiler ), ailedeki gogus kanseri gecmisleri veya kendi tibbi gecmisleri nedeniyle yuksek risk grubu olarak ele alindilar bu calismada.Ancak tamoksfenle ilgili arastirmanin tamami pozitif degildi.Avrupadaki calismalar tamoksifenin 5 ya da daha fazla kullanilmasi durumunda, ya cok az ya da hic koruma saglamadigini rapor ettiler gogus kanserini onlemede.Tamoksifen SERMS denen bir siniftadir ABD de veya buna Selektif Ostrojen Respons Modulatorleri denir.Bu ilaclar ostrojen gibi hareket ediyorlar adeta sanki bazi dokularda ve diger bazi dokularda da ostrojen tarafindan  fazla uyarilmaya karsi koruyorlar-gogusler gibi.

 

Ama malesef bu korumanin da bir faturasi var.Tamoksifen kullanan kadinlarda;

 

·         Endometriyum/rahim ici dokusu kanseri riskinde artis var- plasebo grupta bu 14 vaka iken, tamoksifen grubunda vaka 33 dur

·         Akcigerde pihti ambolisi yani oldurucu olmasi muhtemel kan pihtilari gorulmesi-plasebo grupta 6 iken,tamoksifen verilenlerde 17 vaka

·         Ana damarlarda kan pihtilari gorulmesi-plasebo grupta 19,tamoksifen verilenlerde 30 vaka

 

Simdi muhtemelen daha emin, daha az zararli ve emin SERMS grubu ilaclar gelistirilmekte, test edilmektedir-raloxifene http://www.4woman.gov/faq/tamoxifen.htm  dahil-ki bu 1997 de FDA tarafindan osteoporoz tedavisi icin onaylandi.Son calismalarda,3 seneden daha fazla suredir osteoporoz tedavisinde veya onlemek icin raloxifen alan kadinlarda,derin-en ciddi kanser tipi olan derin gogus kanserinde % 76 azalma goruldu.Ancak raloksifen kan pihtilari riskini de arttirdi.Raloksifenin gogus kanserlerini onlemesi icin receteyle verilebilmesi icin, daha cok arastirmalar yapilmasi gerekmektedir.

Raloksifen simdi sadece en yuksek gogus kanseri olma riskindeki kadinlara onleme amacli verilmektedir.Bu da 60 yas ustundeki kadinlar, annesi,kizi veya kizkardesinde gogus kanseri gorulen veya gogus biopsisi yapilanlara ve “lobular carcinoma in situ “ denen =noninvasiva derin olmayan gogus kanseri gorulenlere demektir .Tamoksifeni kullanmayi dusunen herhangi bir kadin artilarini ve risklerini cok cok iyi degerlendirmek zorundadir.Yine de menapozdan sonra gogus bakimi o kadar karmasik bir konu degildir.Biraz uyanik ve dikkatli olmak size satin alinamaz yasam mutluluklari saglayabilir. Kadin sagligi sayfalarinda aralara serpistirilmis gogusle ilgili tercumeler vardir-bakiniz    Kanserlerimiz Kosesinde tum Gogus Kanseri bilgileri ve linkleri,tablosuna bakiniz.

 

GOGUSTEKI KANSER OLMAYAN SERTLIK VE KUTLELER;Gogsunuzde bir sertlik,kutle bulmak korkutur insani ama goguste bulunan her 10 sertlikten 8 zi kanser degildir.Cogu su dolu kistlerdir.Eger kistlere yatkinsaniz,menapozdan sonra belki de bunlarin daha az problem olduklarini goreceksiniz.Ama bu yine olmayacaklar anlaminda degildir.Eger kistiniz varsa doktorunuz bunun icinin bosaltilmasini isteyebilir-bu ince bir igneyle icvindeki suyun cekilmesi,bosaltilmasi demektir-boylece kist yok olur.Baska bir lutle.sertlik cinsdi de mermer gibi bir tumordur-fibroadenoma denir buna.Bilinmeyen nedenlerle bunlar tum etnik gruplardan en cok Afrikali amerikali kadinlarda ,iki misli rastlanmaktadir. Fibroadenoma en cok genclerde gorulmesine ragmen,menapozdan sonra da gorulurler.Igne ile icinin bosaltilmasi veya ameliyat herzaman tavsiye edilir ki   kanser olmadigindan emin olalim.Baska bir ender rastlanan sey de menapoza yaklasan kadinlarda gorulen meme sut kanali ektasiadir.Sert ve hassas bir kutle gorulur koyu renkli meme basini cevreleyen.Bu sertlik,kutle yanma hissine,kasintiya veyameme basinda cekilme hissine sebep olur.Bazen akinti da vardir meme basindan.Burada problem bezelerin salgilari yuzunden tikanmis sut kanallaridir.Semptomlar genellikle tedavi edilmeden yok olurlar-ama siz mutlaka doktorunuzu gorun ve herseyin yolunda oldugundan mutlaka emin olun.

http://www.vh.org/Patients/IHB/FamilyPractice/AFP/November1994/HormoneReplacement.html Menapozdan sonra surekli HRT, SSS

http://www.halls.md/breast/risk.htm Gogus Kanseri Risk hesaplayicisi

http://www.oncolink.com/specialty/gyn_onc/endomet/  Endometriyum ve rahim kanseri

http://www.womhealth.org.au/  Avustralya devlet kadin webi, http://www.menopause.org.au/   http://www.menopause.org.au/edu.htm   http://www.menopause.org.au/link.htm 

http://www.pslgroup.com/MENOPAUSE.HTM     menapoz ve linkleri vs

http://cancertrials.nci.nih.gov  Gogus Kanseri risk disketi istenebiliyor ABD de.

http://www.mediconsult.com Doktorunuza ve size en iyi weblerden biri

 

http://obgyn.uihc.uiowa.edu/Patinfo/Adhealth/breastexam.html Her ay goguslerinizi boyle kontrol edin ve lutfen asla aksatmayin. http://www.4woman.gov/faq/bse.htm

 

http://www.feminist.com/health.htm#canc Gogus kanseri linkleri

http://www.pslgroup.com/BREASTCANCER.HTM#Disease  Gogus Kanseri hastaligi hk. Bilgiler.TUM LINKLER BIR ARADA

http://www.bluemountain.com/eng3/bcaware/index.html Gogus Bilgilendirmesi icin sevdiklerinize bu kartlardan atin!

http://rex.nci.nih.gov/MAMMOG_WEB/PUBS_POSTERS/FACTS_BC.html Gogus kanseri ve Mamografiler-HICBIR RISKINIZ OLMAMASI EMNIYETTE OLDUGUNUZ ANLAMINA GELMEZ.HATTA GOGUS KANSERI OLANLARIN COGU DA YUKSEK RISK GRUBUNDA DEGILLERDI!HER AY ELLE KONTROLLERINIZI VE MAMAGRAFINIZI ASLA IHMAL ETMEYINIZ!

http://www.niehs.nih.gov/oc/factsheets/breast.htm Gogus kanserine yatkinlik, risk ve cevre faktorleri iliskisi,

http://rex.nci.nih.gov/MAMMOG_WEB/QUESTN_FORDOCS.html Doktorunuza mamografi ve gogus kanserinde mutlaka sormaniz gereken sorular.

 

HORMON TEDAVISI OLMALI MISINIZ?HRT TAM OLARAK NEDIR? BANA NASIL IYI GELECEK BU TEDAVI? Menapoza girerken en cok baski hissedeceginiz konu HRt hormon replasman tedavisi olmali misiniz sorusu ve cevabi olacaktir.Bircok kadinin akli karismis durumdadir bunlarin faydalarini,risklerini anlatan tibbi raporlar ve medyada cikan  cok cesitli haberler yuzunden.Postmenapozdaki kadinlara HRT nin bircok yararlar sagladigini biliyoruz ancak riskleri de var.Siz karar vermeden, mutlaka HRT nin yararlari ve risklerini detayli olarak incelemeli ve ogrenmelisiniz.HRT size vucudunuzun kaybettigi ve artik vucudunuzun da yapmadigi,uretmedigi ostrojeni  tekrar yerine koymak icin ostrojen veren bir ilac tedavisidir.

Eger histerektomi ameliyati olmadinizsa,yani rahiminiz yerinde duruyorsa, ostrojenin yni sira progesteron gibi ,sentetik sekilde ve progestinler denen ilac da verilmelidir ki rahim problemleri azaltilmis olsun.Bazen erkek ureme hormonu olan androjenler de verilebilir-ya tek basina veya ostrojen ve hatta gerekirse progestinle birlikte.HRT menapozdaki kisa vadede yasanan problemleri,ozellikle de sicak-ates basmalarinive vajinal kurulugu gidermede en etkili metodlardan biridir.Perimenapozdaki ve HRT kullanan kadinlarin % 98 zi sicak basmalarindan kurtulduklarini soyluyorlar.Bircok durumda ise hormonlar kaynakli gorulen ani duygusal inis cikislari,sinirliligi ve uyku bolunmelerini de tedavie der HRT.HRT tedavisi=hormon replasman tedavisi kemikleri koruma tedavisidir ayni zamanda.Menapozdan sonra ostrojen alan kadinda yasina gore 10-12 sene daha genc kemikler gorulmektedir.Kalsiyumca zengin beslenme,kalsiyum haplari, ve muntazam surekli egzersiz menapozdan sonra gerekli kemik sagliginin vaz gecilemez faktorleridir ama bu onlemler son reglinizden sonraki ilk 5-7 senedeki son derece hizli kemik kaybini tek basina  tamamen durduramiyor.Ama ostrojen bu gorevi yapabiliyor,ozellikle de tum oteki onlemlerle bir arada olunca.

HRT nin kadinlarda menapozdan onceki gibi, kalp hastaliklarina karsi biyolojik koruma olusturduguna dair de bircok bilimsel veriler elde edilmistir.Bircok arastirmanin gosterdigine gore, menapozdan sonra ostrojen alan kadinlarda % 50 daha az kalp krizi gorulmektedir,HRT kullanmayanlara gore.Ostrojen menapoz doneminde artis gosteren kolestrol seviyesine de yardimci olmakta,yagli briikimlerin damarlarin duvarlarina yapismasini onluyor,kan dolasimini uyariyor ve kalbi damarlari da daha baska sekillerde de koruyor.Arastirmalarin da gosterdigine gore,ostrojenin progestinle birlikte verilmesi de ostrojenin kalp ve damarlar ustundeki etkisini azaltmiyor,yok etmiyor-bir zamanlar bundan korkuluyordu.Yeni bulgulara gore HRT kolon/bagirsak-anus kanserini de % 34 azaltabiliyor kadinlarda.Bazi arastirmalar da HRT nin Alzhaymir hastaliginda gorulen hafiza kaybi ve zihin karisikligini da onleyebildigi veya geciktirebildigini gosteriyor.Arastirmalar devame diyor.Onumuzdeki 2-3 sene icinde bu konularda cok onemli gelismeler elde edilecektir.

 

Ostrojen kanda,damarlarda kan pihtilari olusmasi riskini arttiriyor mu? Yapilan son 3 arastirmada, HRT tedavisinde olan kadinlarin,HRT kullanmayanlara gore bacaklardaki damarlarda kan pihtisi olusmasi riskinin 2-3 misli arttigi anlasildi.Ancak baska arastirmalara gore de,HRT nin kanda pihtilasmaya sebep olan maddelere karsi koruyucu baska maddeleri de arttirdigi anlasildi-bu da HRT nin riski azaltabilecegi anlaminda.Ama bu celiskili arastirmalari bir duzene sokabilmek icin daha cok arastirmaya ihtiyac var.Ama kan pihtisi olusmasi riskinin az oldugunu biliyoruz-HER 5000 KISIDE BIR KISIDE PIHTI GORULECEKTIR.daha fazla yeni bilgiler elde edinceye kadar, eger kaninizda pihtilasmaya neden olacak oteki risk faktorleriniz varsa mutlaka HRT nin size yararlarini ve risklerini cok iyi degerlendiriniz kan pihtilarindan olusabilecek,kalp krizi,beyin krizi ve felcleri,akciger ambolilerini vs onlemek icin-bu riskler obesite,aile gecmisinizde pihtilar gorulmesi,veya sizde daha once gorulmus olmasi,sigara icmek. http://blue.temple.edu/~sstrc/faq.html Bacaklarda pihti, http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/HFSrchFT.cfm?Keyword=114&Population=all&Resource=All&Referer=http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFAlpha.cfm?Alpha=

http://www.aoa.dhhs.gov/aoa/pages/agepages/hormone.html 

 

Peki ya kanser tehlikesi ?HRT nin kadinda gogus kanseri olusmasina katkida bulunup bulunmadigi cok komplike,karisik bir konudur.Bir cok calismalarla bu sorunun cevabi arandi,arastirildi ve cogu da kadinlarda HRT kullananlarda cok az veya hemen hemen hic artis gozlemlemediler vaka artisinda.Bir kac arastirma ise kadinlarin uzun sureli hormon terapisi kullanmalari halinde, risklerinin bir miktar arttigi saptandi.Son bir calismada , 51 kucuk arastirmada 160.000 kadinda degerlendirilen datalara gore,mesela,kadinlarda gogus kanserinde her yil % 2.3 artis gorulmustur.Bu 13 sene kadar HRT alan her 100 kadinda bir ekstra,fazla gogus kanseri demektir.Arastirmacilar tabii olarak,yani  kendi ostojen uretimlerinin uzun surmesi nedeniyle gecikmis menapozdan daha tehlikeli,daha riskli  olmadigini soyluyorlar bu durumun.Cunku kadin her iki durumda da daha fazla sure ile ostrojen almis oluyor.Bu arastirmacilar hem de kadin ostrojen almayi durdurduktan 5 sene sonra,bu artmis riskin de kayboldugunu soyluyorlar.peki HRT nin oteki yan etkilerine gelince;Tum kadinlarin ortalama % 10 nunda goguslerde hassasiyet,vucutta su tutma,duygusal degisiklikler ve pelvik kramplar goruluyor.Ostorjenle birlikte progestin kullananlarda ise,reglideki gibi akinti,lekeler gorulmekte.Bazi migrene yatkin kadinlarsa,HRT kullanmaga basladiktan sonra migrenlerinin daha da kotu oldugunu soyluyorlar.Ama migrenleri yasamis bazi kadinlar da HRT den sonra,,daha az baslarinin agridigini soyluyorlar!Baska bir uzun vadede ortaya cikabilen sikinti da safra kesesi problemleridir.

 

Ya yeni uretilen marka=moda ostrojenler oteki adi-eski ostrojenden daha mi iyiler?Bu modern ostrojenler son zamanlarda hep gundemde-bunlar yeni bir sinif sentetik ostrojenler ve bunlara selektif ostrojen de deniyor (selective ostrojen response modulatoru=SERMS).Yani bu ilaclar ostrojen gibi hareket ediyorlar vucudun belli yerlerinde ve bu arada  da vucudun baska yerlerinde de muhtemel fazla ostrojen uyarilmasindan kaynaklanabilecek zararlari onluyor!Bu ilaclarin ilki tamoksifen http://www.4woman.gov/faq/tamoxifen.htm .Tamoxifen  (marka adi Nolvadex) yillarca ostrojen nedenli gogus kanseri olan kadinlara verildi kanserin tekrarlamasini onlemek icin.Son zamanlarda ise,ABD de yuksek risk grubundaki kadinlar icin gogus kanserini onleyecek ilk ilac olarak tanitildi.Ancak Avrupadaki calismalar bunu dogrulamadi.Ilac goguste ostrojen reseptorlerini/alicilarini bloke ederek calisiyor.Hem de kemik yogunlugunu da arttiriyor.Ama eksilerine gelince; tamoksifen rahim ici endometriyum dokusu kanserinde ve kan pihtilarinda riski arttirmaktadir.

Piyasaya cikan sonraki moda ostrojen ise raloksifen http://www.4woman.gov/faq/raloxifene.htm  (piyasadaki  adi EVISTA).FDA 1997 Aralik’ta onayladi bu ilaci ama osteoporoz icin.raloksifen goguste ve rahimde kanser riskini arttirmadan, kemikleri guclendiriyor gorunuyor.Bircok arastirmaya gore,raloksifen kemikleri iyilestirmekte,ama ostrojen kadar degil.601 adet postmenapozdaki kadinda yapilan son bir arastirmada,raloksifen kullananlarda kalcalarda,asagi omurgada ve tum vucutta kemiklerde dokuda  % 2-3 artis goruldu-ama bu miktar ostrojen kullananlarda % 4-5 idi.Yeni bir arastirmaya gore de,raloksifen yani EVISTA, omurgada kirilma,catlamalari onluyor ama kalcada degil!Kalbe karsi koruyup korumadigina gelince;henuz soylemek icin cok erken.Kolestroldeki kotu kolestrol LDL I dusuruyor-ki bu kalp krizlerindeki faktorlerden biridir.Ama hayvanlardaki calismalara gore de raloksifenin kalp uzerinde koruyucu hicbir etkisi olmadigi anlasildi.Gogus kanserine karsi koruma olarak,,,arastirmacilar ,kadinlarda 3 yildan daha fazla sureyle  raloksifen kullananlarda,plasebo-ici bos ilac verilenlere gore, gogus kanserlerinde % 76 azalma goruldu.Yine bu calismalara gore bu ilac belli ki rahimin icini,endometriyumu da uyarmiyor=stimule etmiyor.Hatta rahimi yerinde duran ve raloksifen kullanan kadinlarin progestin veya progesteron da almalari gerekmiyor birlikte-bu da progestine toleransi olmayan kadinlar icin iyi haberdir.Ancak bilim adamlarinin bu korunmayi kesinlikle dogrulamalari,emin olabilmeleri icin uzun vadeli daha cok arastirmalar yapilmasi lazimdir.Cok umit verici gibi butun haberler ancak raloksifen herkese gore degil tabii ki.Ilac sicak,ates basmalarina iyi gelmiyor-hatta daha da kotulesebiliyor ates basmalari.Ve raloksifen damarlarinizda,kaninizda kan pihtilarinda ve bacaklarda kramplara artislara sebep olabiliyor aynen ostrojen gibi.Bir ikazimiz daha var;osteoporoza karsi en iyi sekilde korunabilmek icin,kadinlarin raloksifeni 20-20-40 sene almalari gerekebilir.Ama simdilik bu ilacin uzun vadede ne tur yan etkileri olabilecegini kimse bilmiyor-cunku insanlarda sadece birkac senedir denenmekte.

 

Peki ne kadar sure HRT kullanacagim , yani hormon tedavisine kac yil devam edecegim?Kimse ideal maksimum faydalanmak icin bu tedavinin kac yil surmesi gerektigini bilmiyor.Bu sorununcevabini vermek uzere su anda devam eden cok onemli iki arastirma var.

·         Bu arada biz kisa vadeli tedavi dedigimiz 5 seneye kadar suren tedavinin  menapoz semptomlarini gidermege yardimci oldugunu ve de gecici olarak kalp hastaligina ve osteoporoza karsi korudugunu, kandaki kolestrol seviyesini iyilestirdigini ve kemik dokusu kaybini durdurdugunu veya yavaslattigini biliyoruz.Ancak siz HRT yi biraktiktan sonra menapoz belirtileriniz tekrar baslayabilir,kolestrolunuz yine yukselebilir ve kemik doku kaybiniz da baslayabilir veya hizlanabilir.

·         Uzun vadeli yani 5 seneden daha fazla suren HRT tedavisinde ise, onemli saglik faydalari saglanabilir ki bunlara onemli sekilde azalmis kalp riski ve osteoporoz dahildir.Ama HRT ile bagimli,paralel tehlike/risk de vardir;mesela gogus kanserlerinde artis riski uzun vadeli kullanimda daha da artmaktadir.Bircok kadin icin,uzun vadeli HRT tedavisin  riskleri yaninda,faydalari cok fazladir.

 

Eger progestin hormonu da birlikte kullanirsam,tekrar regli olacak miyim? Tedavi seklinize bagli olarak,ostrojenle birlikte progestin de kullanirsaniz biraz lekelenme veya kanama gorulebilir.

·         Eger her ay sadece iki hafta progestin alirsaniz,muntazam,her zamanki gibi regliye benzeyen kanamaniz olur.

·         Eger ostrojenle birlikte gunluk dozlar halinde progestin hormonu da  alirsaniz,-buna surekli ve birlikte hormon tedavisi denir-biraz lekelenme veya kanama olabilir HRT ye basladiktan sonra.

·         Ama bu tedavideki kadinlarin % 50 sinden fazlasi 6 ay sonra ile bir sene icinde kanamalarinin  tamamen durdugunu goreceklerdir.

Arada atlanilan,alinmayan haplar,ilac da lekelenme,kanama olaylarini arttirir.Eger kanama olursa,genelde progestin dozu ayarlanarak kanama minimize edilebilir/azaltilabilir veya baska bir hormon tedavisine gecilebilir.Eger cok fazla gayrimuntazam kanamaniz olursa,rahim icindeki dokuda problem oldugunun isareti olabilir ve doktorunuzun olaya el koymasi gerekir.

 

Kimler androjen kullanmayi dusunmelidir? Bazi asiri agir menapoz belirtileri,semptomlari yasayan kadinlara doktorlar androjen yazabilir receteyle -bunlara ostrojenle veya kombinasyon HRT  tedavisiyle tamamiyle giderilemeyen basagrilari,duygu inis cikislari,azalmis seks istegi dahildir.Ancak bu androjenin uzun vadedeki kullanimi emniyetli mi anlayabilmemiz icin cok daha fazla arastirmalarin yapilmasi gerekmektedir-su anda elimizde emniyetli olduklarina dair hicbir bilgi yoktur.Yuksek dozlarda androjenin yan etkileri ise vucutta siri killanma/tuylenmedir.Tek basina verilebildikleri gibi,androjenler ostrojenle birlikte verildiklerinde,dozlar da dusurulebilir ve negatif yan etkileri de  azaltilabilir.

 

Peki hala regli oluyorum ve cok gencim-doktorum boyle soyluyor-benim ne secimlerim var? Sicak basmalari,duygusal inis cikislari, vajina kurulugu ,cok kanamalar  olmasi,pihtilarin fazlalasmasi gibi tipik menapoz belirtilerini,semptomlarini daha regliden kesilmeden ,cok onceden de,38-40 yaslarda da  yasamak mumkundur.Ama hala yumurtladigin ve hamile kalabileceginiz icin,size doktorunuz HRT vermekte tereddut edebilir.Eger kendi kendinize alacaginiz onlemler semptomlarinizi hafifletmezse,dusuk dozda agizdan dogum kontrol haplari  vermek bir cozumdur-secimdir.Hem ostrojen hem de progestin iceren birlesik dogum kontrol haplari anormal kanamalari regule eder/ayarlar,sicak basmalarini kontrol altina alir ve vajina dokularini nemli ve saglikli tutar-ve de ilaveten hhamile kalmamak gibi bir rahatliga da kavusmus olursunuz.Eger saglikliysaniz ve sigara icmiyorsaniz;yuksek kolestrolunuz yoksa,yuksek tansiyonlu degilseniz veya kalp krizi icin oteki risk faktorleriniz de yoksa,hemen dogum kontrol hapina baslayabilir ve ta menapoza kadar da kullanabilirsiniz.Eger hamile kalmayi onlemek gibi bir endiseniz yoksa-mesela partneriniz tuplerini baglatmis olabilir vs-ve menapoz belirtileriniz varsa,doktorunuzla HRT ye erken baslamayi konusun.HRT tedavisindeki  ostrojen ve progestin miktarlari, agizdan alinan dogum kontrol haplarina gore 5-10 defa daha azdir.

 

Kimler hic HRT tedavisi olmamalidirlar?

·         Eger gogus kanseriniz,rahim endometriyum/ic dokusu kanseriniz, ya da karaciger hastaliginiz varsa, ostrojen genelde tavsiye edilmez- eger semptomlariniz asiri kotu degilse ve doktorunuz sizdeki tum dezavantajlara ragmen,muhtemel risklere ragmen kullanmaniz gerektigine karar vermezse.

·         Eger kanda pihtilasma hastaliginiz varsa,

·         vajinadan anormal kanama varsa veya

·         hamile olabileceginizi dusunuyorsaniz doktorunuza soyleyin ki HRT ye baslama veya devam etmeniz konusunu degerlendirsin doktorunuz.

 

HRT =Hormon replasman tedavisine  ihtiyacim var mi nasil bilecegim?

·         Bazi insanlar her kadinin kalp hastaligina,osteoporoza ve muhtemel Alzhaymir hastaliklarina karsi ostrojenle korunmayi hak ettiklerini dusunuyorlar.

·         Bazilari ise menapozu tabii bir durum olarak degerlendiriyorlar ve ilac gerekmez diyorlar.

·         Siz bu sayfalarda bilgilendikten sonra, kendinizde hangi durumlari onlemek,engellemek icin HRT dusunebilirsiniz, alt alta yazin.

·         Eger HRT tedavisinde karar vermekte zorlaniyorsaniz, once yasinizi,  varsa cinsel yasaminizi, sigara-alkol icip icmediginizi, semptomlarinizi, menapoz belirtilerinizi, katlanilabilir olup olmadiklarini, sizde ve ailenizde/annenizde/kizkardesinizde/babada vs  ve kalp hastaligi ve osteoporoz icin saglik risk faktorlerinizi once kendiniz, sonra doktorunuzla birlikte mutlaka degerlendirin.

·         Mesela menapoz belirtileriniz cok agirsa,dayanilmazsa dusunebilirsiniz HRT yi.

·         Ya da kalp hastasi,osteoporoz,ya da Alzhaymir hastasi olma riskiniz oteki insanlardan fazlaysa dusunebilirsiniz HRT yi.

·         Veya cinsel yasaminizda vajina kurulugunu gidermek amaciniz olabilir-aktif cinsel yasam on planda olabilir.

·         Eger gogus kanseri olma riskiniz yuksekse,bu riskiniz diger insanlara gore fazlaysa,daha baslka yontemleri,oteki tedavileri dusunmeniz gerekebilir.

·         Sagliginizi ilgilendiren hemen her konuda oldugu gibi,son karar sizi ilgilendirir ve bunun sorumlulugu da tamamen size aittir.Eger kendinizi en iyi sekilde egitir,bilgilendirirseniz,guncel bilgilerden haberdarsaniz,vereceginiz karar da icinize sinecektir.Rahat ve kendinizden emin olabilmek icin, bilgi tek gucunuzdur.

http://www.hormone.org/hrt.html MENAPOZDA HRT TEDAVISI VE Gogus kanseri iliskisi-son haberler.

 

MENAPOZDA VUCUDUNUZ BAMBASKA BIR DIL KONUSUR-Menapozun dogal oldugunu,bir hastalik olmadigini,vucudumuzun bize degsimekte oldugunun isaretleri oldugunu ogrendik.Bu degsiiklikler biraz basinizi dondurebilir.Sansli ve az sayidaki aniden,birdenbire reglisi bitiveren ve hic bir problem yasamayan kadinlardan biri degilseniz, vucudunuzun size oyunlar oynadigini,sizi yanilttigini goreceksiniz.reglileriniz baska ritmlerde olacak,bir gorunecek,bir yokolacak,hem de hic beklemediginiz zamanlarda.regli miktariniz degisebilir.Bircok kadinda agir,kotu kanamalar,buyuk kan pihtilari olarak gorulur ve can sikar.iste sagliginizdaki bu donemdeki degisikliklere perimenapoz denir.12 ay arka arkaya da regli olmadiginizda “postmenapoz” donemine girdiniz demektir.Oteki menapoz belirtileri de gorulebilir,ama siz onceleri bunlari vucudunuzdaki degsiikliklerle ilgili sanmayabilirsiniz.gercekten de hormonal degisikliklerle ,basit tipik yaslanma arasindaki cizgi cok belirgin degildir.Ama bazi rahatsizliklarinizin hormonlarinizla alakali oldugunu bilmeniz yararlidir; sicak/ates basmalari,basagrilari,,,kilo almak, uykusuzluk,hafif bas donmesi, yorgunluk,sinirlilik,deprasyon,ani duygusal inis cikislar,,,vajinada kuruluk,, ellerde ve ayaklarda hissizlik/uyusma, hizli kalp carpintisi,,,eklem agrilari,kisa sureli yakin gecmisi hatirlayamama anlari,hazim/sindirim problemleri.Cok urkutucu mu geldi?Neyse ki 1990 li yillarda bazi onderlik yapan kadinlar sayesinde ozellikle de kadinlarin saglik sorularina,konularina dondu dikkatler ve para akisi…1991 de Patricia Schroeder,,,Olympia Snowe ve bernadine Healey ABD de NIH-Ulusal saglik Enstitusu yillik butcesinin sadece % 13 cunun kadin sagligina ayrildigina isaret ettiler.Dahasi erkeklerde yapilan arastirmalarin neticeleri kadinlara da uygulaniyordu!Son birkac senede bu durum hizla degisti,ama istedigimiz kadar hizli degil.(Gercekten de 1991 de ABD de ilk kadin sagligi haberleri yayini Menapoz Haberleri ni olusturduk.Kadinlarin kendileri icin bilgileri kendilerinin bizzat talep etmelerini gerektigini

farkettim ve tecrubem,becerilerim ve arastirma yapmak icin ilgim ve sorular sormak ve acik net sekilde yazmakicin de kabiliyetim de vardi ve yola koyuldum)Hala menapoz konusunda arastirmalar azdir-ama degisen hormonlarimiz  hakkinda bilgiler gittikce artiyor.Hormonlar ve kilo olmakla ilgili henuz cok fazla sey bilmiyoruz mesela;yorgunluk ki bu da orta yas kadinlarin en buyuk sikayetidir,hala fazla dikkati cekmiyor.Mesela kadinlarin buyuk cogunlugunun bu donemde uyku ilaclari almaga basladiklari,bunun aliskanlik/bagimlilik yaptigi da henuz fazla gundemde degil.hangi degisiklikler fiziksel,hangileri stresden?hangileri ise kesinlikle bizlerle ilgili degil, ama toplum oyle zannediyor?Nasil ve nelerle yasayacagiz?Biz neler yapabiliriz?Hangileri zamanla yok olacaklar?En rahatsiz edici fiziksel rahatsizlik sicak/ates basmalaridir,vajinadaki kuruluktur,ve gece ter bosanmalaridir.Menapoz hakkinda daha cok sey ogrendikce,siz kendi adiniza tercihlerinizi  tartacak ve rahatsizliklari gidermek icin alternatif tedavileri mi,yoksa HRT denen hormon tedavisini mi sececeksiniz karar verebileceksiniz.tecrubeleriniz ne olursa olsun,bu donemde bircok kadin nihayet kendisiyle ciddi olarak ilgilenmege,kendilerine bakmaga baslarlar.Beslenme aliskanliklarini degsitirirler ve rutin olarak egzersizleri dusunmege baslarlar.Ve yasamanin sonsuza kadar olmadigini dusunmege baslarlar.Eh, bu da size bir ara vermeniz ve dusunmeniz icin yeter!Yasamlarinin ikinci yarisini canlandirmak icin,kadinlar artik cok az yagli yiyeceklere,meyva ve sebzelere,ve oglen vs yemeklerde bulusmak yerine,arkadaslarla yurumek konularina cok daha sicak bakmaga basladilar.(Bizde de artik su sadece beslenme yarisi agirlikli gunlerden,parali oyunlardan,bosa zaman tuketmekten vazgecsek!)Bugune kadar sagligini, dusunmeden laf ola kabullenen kadinlar,artik aniden yapilacaklar listelerini yazmaga basladilar.

Menapozu farketmeye ne zaman baslayacagim?38 ve 55 yaslari arasindaki kadinlar her an perimenapozda olabilirler;ama Abd de cogu akdin bunu 48-52 yaslar arsinda yasiyorlar.Ancak kadin 40 yasindan sonra menapoz belirtileri icin merak etmege baslayabilir demek dogrudur.Ama doktorunuza sorarsaniz,muhtemelen size “Daha merak etme;cok gencsin!” diyecektir muhtemelen.Ama ABD de kadinlarin % 10 nu 38 yasina geldiklerinde perimenapozdadirlar, 44 yasina gelenlerinse % 40i!Aldigim telefonlardan da biliyorum-erken menapoza giren kadinlar icin bu olay cok ama cok zordur..genellikle kadin daha cocuk sahibi olmayi planliyordur.Kadinlarin menapozu muhtemelen anneleri ile ayni yasta olacaktir-eger annenizde erken tabii menapoz gorulduyse (histerektomi ameliyati veya kemoterapi nedeniyle gorulen erken menapozlar degil) muhtemel sizde de erken menapoz gorulecektir.

Menapozu inkar etmek,yok saymak hala sikca rastlanan bir inkar durumudur.Genclik tutkusuyla yanip tutusan cemiyetlerde,bir kadin orta yaslarda eger hormonal degisiklikler yasadigini dusunuyorsa,panige kapilabilir ve tahmin ettigi gercegi,seyi inkar eder-hem de menapozun kacinilmaz oldugunu bile bile.Ama nasilsa bir sekilde bana olmayacak diye dusunur kadin.Kimsenin bilmesini istemez-halbuki simdi kitapcilarda yiginla menapoz kitaplari satilmaktadir,cogu best seller/en iyi satan kitaplar listelerindedirler,ve hep TV programlarinda sik sik herkesin karsisindadir bu konunun tum detaylari.Artik eslerimizle/partnerlerimizle,cocuklarimizla,patronlarimizla,altimizda calisanlarla,arkadaslarimizla,hatta doktorlarimizla bile menapozu konusabiliriz simdi!Inanin,once konuyu sizin acmaniz gerekir cevrenizde-goreceksiniz baslkalari da istekle konusacaklar.Ama onceleri baskalarinin inkar halinde olmasina vs hazirlikli olun!Eger siz menapoza dogru gidiyorsaniz,bu sizin arkadasiniz,esiniz de orta yasa dogru yol aliyor denektir.Bizim kulturumuzde menapoz sanki bir seyi kaybetmisiz ve panik hisleri ile cagrisim yapiyor.Artik doguramayacagimiza,gencligin,gucun gidisine yas tutabilir,uzulebiliriz.Olum fikri ile panige kapilabiliriz-halbuki simdiye kadar bu konu aklimiza bile gelmemistir.Birkac sene once bir arkadasim bana duz kahverengi bir kagida sarilmis bir menapoz kitabi gonderdi.ofisimde kapali kapilar arkasinda,oglen tatillerimde okudum….kapi calininca da cekmeceme atip,kapattim.Bu birkac yil onceydi,ve simdi cok sey degisti.Ama kadinlarin ilk reaksiyonlarinin inkar etmek oldugunu biliyorum cunku hala kadinlar telefon ediyorlar ve bana zarfin ustunde “menapoz” yazan hicbirseyi kendilerine gondermememi istiyorlar!(Bizim bilgilendirme paketimizde geri gonderme adresi olarak menapoz-haberleri yerine M-News yazar)Yakin gecmisteTV haberlerinde menapozu arastiran bir kadin benimle roportaj yapti ve sorusu suydu”menapozu onleyecek bir sey yok mu?” Dusunun,Japon kulturunde kadinlar yaslari konusunda yalan soylerler-kendilerini daha yasli gosterirler-cunku insanlarin yaslanmakla elde ettigi saygiyi,getirdigi avantajlari erken yasamak isterler.Japon kadinlarinin sozlugunde ates/sicak basmasi diye bir kelime yok-ve onemli bir rahatsizlik da degil onlar icin bu…Onlarin en onemli sorunu sert omuz.Kimbilir belki de menapozun bazi yonlerini  onlemenin bir yolu vardir ama bizim kulturumuzde,cemiyetimizde daha boyle birsey olmayacak yakin tarihte.Kimbilir..

Menapoz fiziksel,duygusal ve psikolojiktir.Menapozun 3 boyutu vardir.Gerci hicbir arastirma deprasyonun menapozdan kaynaklandigini gostermiyor-ama bircok kadin kendilerini yorgun ve bitik/enerjisiz hissediyorlar.Bir noktada bir an kendilerini ofke icinde, bir sonraki dakikada da uzuntu ve kederle gozyaslari icinde bulabiliyorlar.Bu sasirtici mi geliyor?Cogu seyi laf ola dusunmeden hep var saydigimizi unutmayin-iyi bir uyku uyumak,oda icinde hep ayni olan bir isi, istikrarli hep ayni bir davranis,tutum-bunlarin hepsi simdi sanki kontrolden cikmis durumdadir.Menapoz hakkinda ne kadar cok bilgiliyseniz,bu degisikliklere karsi daha da rahat olacaksiniz.ve oteki kadinlarin hikayelerini dinlemek,bilmek de sizin kendinizi daha iyi hissetmenize sebep olacaktir.menapoz aynada yansima zamanidir gercekten de.Orta yas sessiz bir tariftir.genclik geridedir ve altin yillar onumuzdedir.Bu hayatimizin yeni sahnesi,donemi ne demektir?Bazi akdinlar icin menapoz sadece ve sadece reglilerin/adetlerin bitmesi demek olacaktir.Baskalari icinse,biraz eski aliskanliklardan kurtulmak,yenilerine alismak ve jet hiziyla da bugune kadar gerceklestirilmemis hayal ve hulyalara dalmak olacaktir. Kaynak http://www.well.com/~mnews/html/intro.htm

 

SORULAR-CEVAPLAR

 

Bu sayfalarda sizin sorularinizi son bilimsel bulgulara,arastirmalara gore ve doktorunuzun da sizi yonlendirmek istedigi gibi cevaplar verecegiz-Sikca sorulan sorular ve cevaplar;

Menapoz kadin hayatinda genellikle 45-55 yaslari arsinda gorulen bir degisikliktir.Yumurtaliklar nihayet yumurta ve hormon  uretmekten vazgecer ve reglilerin muntazam olmamasina sebep olur;nihayet regliler sona erer.Seks hormonlari seviyeleri- ostrojen ve progesteron- duser vucutta.Sicak/ates basmasi,ani duygusal inis cikislar sikca gorulur;bu ostrojen seviyelerindeki dusmeler de kadinda osteoporoz ve kalp hastaligi riskleri artisina sebep olur.

AMS-Avustralyaasya Menapoz Cemiyeti –bilimsel bir komite olup,kendini menapoz egitimine ve arstirmalarina adamistir,ve son zamanlarda menapozu yasayan kadinlarla bir araya gelip,onlarin en cok sorduklari sorulari cevaplandirmislardir.Bu sorular ciltteki degsiklikler,kilo almak,gogus kanseri,cinsel istekteki degisiklikler,HRT=hormon tedavisi ve oteki secenekler hakkindadir.HRT ates basmasi,gece terlemeleri gibi menapoz belirtilerindeki sikintilari azaltabilir;yok edebilir.Hhem de osteoporoza ve idrar yollari problemlerine karsi    korumayi arttirir.Oteki faydalari ise,kalp hastaliklarinda risk azalmasi,hafiza kayiplarinda-Alzhaymir dahil korumada iyilesme,cilt yaslanmasi ve seksuel fonksiyonlarda iyilesme.Ancak HRT HER KADIN ICIN UYGUN OLMAYABILIR.

KILO ALMAK- yasliligin bir parcasi olarak hem kadinlar hem de erkeklerde karin kisminda yaglanmada artis gorulur.Bunun aldiginiz enerji, yani kalori fazlaligi,yani beslenme nedenli oldugu,azalan guc ve fiziksel aktivite,seks hormonlarindaki degisiklikler ve oteki hormonal faktorler nedenli oldugu  dusunulmektedir.Menapoz kilo almaga sebep olur mu? Erken 40 li yaslardan itibaren bircok kadin popo ve bacaklarin ust kismindaki yaglarda artis ve karin yaglanmasi yasar.Bu  degsikligin tek basina menapoz nedenli mi oldugu,yoksa tek basina yaslanma mi veya her ikisinin mi neden oldugu henuz belli degildir.Ancak bu yaglarin dagilmasinda hormonlarin rol oynadigi anlasilmaktadir.HRT kilo almaya neden midir? HRT kilo almaya sebep olmaz.Bircok calismaHRT nin menapoza dogru yol alan kadinlarda kilo almaga sebep olamdigini gostermektedir.HRT ye basladiginda,bazi kadinlarda ilk etapta yan etkiler gorulmektedir siskinlik,,goguslerde hassasiyet ve dolgunluk gibi ama bunlar kilo almakla karistirilmamalidir.Bu yan etkiler tedavi basladiktan ilk birkac ay sonra  problem olmaktan cikacaktir.Ne yapabilirsiniz? Yasin kilo ve vucut sekli uzerindeki etkisini azaltmak icin;

·         yagli beslenmeyi mutlaka cok cok azaltmalisiniz( sut,yogurt sifir yagsiz alinmali;tavuk ve bayaz etler pisirmeden once tum derisi cikartilarak pisirilmeli;en fazla 1-2 yemek kasigi zeytinyagi ile yemekler vs pisirilmeli,kizartmalara,tatlilara,pasta,boreklere veda etmeli,sadece kutlamalarda nefis korletmek amacli tadimlik yemelisiniz;bol sebze ve meyva ve su tuketmelisiniz.Lutfen  Saglikli ve Dogru Beslenmek sayfalarimizi okuyunuz.),

·         kompleks karbonhidratlar ve posa tuketiminizi arttirin( beyaz seker,beyaz un,tatli,bal ,recel vs haric;kepekli un ve kepekli ekmek,kuru mercimekler,fasulyeler,nohut vs,taze bol koyu yesil ve bol renkli sebzelerden ,meyvalardan az az karisik beslenmek,mumkun oldugunca tabii taneli,rafine edilmemis seyler-size aniden degil,yavas yavas ve saglikli kalori verecek beslenme tarzidir)

·         gunde en az 3 defa dengeli beslenin

·         Her gun en azindan hizli hizli yuruyerek,dans ederek-hatta kendi kendinize dan edin!,bisiklete binerek ve yuzerek  egzersiz yapin

·         Ancak gunde en az bir saat x en az haftada 3 gun orta hizda bir egzersiz yapmadaki amac dayaniklilik olusturmaktir vucutta ve gunde cok daha hizli ama 15 dakika yapilacak egzersizden cok cok iyidir.

·          

MENAPOZ VE SEKSUALITE; SEKSUELLIK INSAN HAYATININ BELLI BIR DONEMINDE BASLAYIP,YINE BELLI BIR DONEMINDE BITMEZ.Bunu tarif etmek de zordur.Bazi ciftler icin,oksamak,fiziksel yakinlik ve hayat arkadasligi kendi beraberliklerinde cinsel iliski kadar onemli bir parcasidir hayatin.Yasla hem erkekte hem de kadindaki seksuellikte normal bir azalma ve problemler gorulur-partnerlerdeki cinsel istek=libido farkliliklarindan dolayi.Libido=cinsel istekteki farkliliklara sebep nedir? Sekse isteksizlik veya azalmis seks istegi ,yorgunluk,stres ve iliskideki problemler yuzunden, bircok nedenlerden dolayi menapoz zamaninda gorulebilir.Vajinadaki kuruluk,cilt altinda sanki birseyler/bocekler geziniyormus hisleri yuzunden,ciltteki hassasiyet degisiklikleri nedeniyle,sicak basmalari nedeniyle yorgunluk nedenli ve de sadece hic kimsenin kendisine dokunmasini istememek hissi sikca rastlanan faktorlerdir.Ozellikle de kadinda atesler basarken,cildin,vucudun ikinci bir kisinin vucud isisina dayanamamasi,iki vucudun bir arada sevismesinin adeta kadinin vucudunda bir firin isisi yaratmasi da ifade edilen faktordur.Bazi durumlarda iliski/evlilik danismanligi faydali olabilir.Eger problem hormonal nedenli ise,ostrojen tedavisi vajinal kurulugu ve oteki menapoz semptomlarini giderecektir,azaltacaktir.Dusuk testesteron seviyeleri gorulen kadinlarda ise,testesteron seksuel istek ve keyif/hazlari arttirabilir.Ancak testesteron tedavisinin uzun sureli kullanilmasinin ciddi yan etkileri vardir.

 

·         Dikkat- Menapoz semptomlarinizi azaltacak,yok edebilecek,osteoporoz ve kalp hastaligi riskinizi azaltacak birden fazla tedavi sekli vardir.Bu tedaviler ozellikle de menapozda seks hormonlari seviyelerini hedef alirlar,ozellikle de ostrojeni ve progesteronu,ve bunlara HRT denir.

·         Dikkat-HRT ye baslandiginda once yan etkiler gorulebilir ancak tedavinizde ayarlamalar yapilabilecektir.tercihan HRT yi asla doktorunuzla gorusmeden,kendi kendinize durdurmayin,son vermeyin-cunku ates basmalari   gibi tum semptomlariniz aniden tekrar baslayabilir.

 

CILDINIZ VE OTEKI DEGISIKLIKLER;Cildiniz vucudunuzun ostorjene bagimli bir parcasidir ve menapozdaki ostrojen seviyesinin dusmesinden bircok sekilde etkilenmektedir.Sacta degisiklikler,dislerde ve idrar kontrolunde degisiklikler gorulur.Ancak HRT=hormon tedavisi goren kadinlar ciltlerinde iyilesme ,daha az anormal sac buyumesi/tuy/killanma,cok daha iyi dis sagligi ve azalmis cilt yaslanmasi yasayacaklardir.Cildime nasil daha da iyi bakabilirim? Menapozdan sonra cilt kalinligi zamanla daha da incelir ve bu nedenle de kesikler,yaralar daha da zor iyilesir.HRT cildinizin kalinligini iyilestirir ve kuru ciltteki tabii nem dengesini duzeltir.menapozdan sonra kirisikliklar cildin artik bozulmasi neticesinde artar ve sigara icenlerde ve omur boyu guneste kalanlarda bu cok daha da kotu durumdadir.Sigara icmemenin yani sira,gunesten de korunmak Avustralyali kadinlarin ciltlerini  kirisiklik ve gunes hasarindan korumak icin yapacaklari en iyi seydir.HRT de cildin kirismasi icin savasta size yardimci olabilir.Menapozda HRt kullanan kadinlarda daha iyi cilt yenilenmesi ve korunmasi gozlemlenmektedir.Ciltte sanki bocekler/birseyler geziniyormus hissi ve kasintili gozlere de ostrojen replasman tedavisi cok iyi cevap vermektedir.

HRT vajinadaki semptomlarima iyi gelecek mi? vajinanin cok fazla sekilde ostrojene bagimlidir.Menapozdan once vajina duvarlariniz 10 hucre kalinligindadir ve cok iyi nemlenmis/adeta yaglanmis durumdadir salgilarla.Menapozdan sonraysa,ostrojen yoklugunda, vajinanizin duvarlari 2 hucre kalinligina kadar kuculur/ceker adeta.menapoz sirasindaki degisiklikler vajina cildinde iltihap ve yangilanmalara,kizarikliklara,vajinal kuruluga, agrili/acili cinsel iliskiye,ve idrar torbasi ve vajina enfeksiyon/iltahaplanmalarina sebep olur.Bazi kadinlar hem de dis genital dudaklarda kuru  ciltten sikayet etmektedirler.Bu semptomlar lokal olarak,kadin organina elle cok dikkatle ve az surulecek ostrojen kremleri ile veya ostrojen replasmani icin hap olarak,patch olarak vucuda yapisan sekilde ya da jole olarak da kullanilan sekillerle giderilebilir.Saglikli bir vajinada cok az bir akinti,sizinti cok normaldir ve HRT tedavisinde de gorulebilir.

Idrar torbamin durumunu iyilestirebilir miyim? 50 yas ustundeki kadinlarda idrar torbasi ,idrar kontrolu ile ilgili problemler asiri fazladir.Etkili,iyi tedaviler vardir.Doktorunuza sorunuz.

Killanma degisiklikleri normal midir? Menapozdan sonra bazi akdinlarda istenmeyen killar cikar cene civarinda.Bircok durumda binlar hormonlarla iliskilidir.Ostrojen tedavisi bunlarin yeni cikacaklarini  da kontrol altina alabilir.Ama eskiden cikmis olanlari icin elektirikle alinmalari ve yakilmalari gerekebilir kil diplerinin.Kadin organi civarindaki killarin azalmasi,incelmesi de yaslanmanin bir parcasidir ve tedavi gerekmez.

Peki ya dislerim ne olacak? Menapozdan sonra bircok kadin dislerinin durumunun gittikce kotuye gittigini gorurler.Agizda tukrukte /salyada azalma ,dis etlerinde cincivitis denen kanayan disetleri hastaliginda artis ve hatta bazen tad almada ve koku alma hislerinde degisiklikler gorulmektedir.Ve ayni zamanda dislerina siri sallanma vs nedenli kaybedilmesi ile osteoporoz arasinda direkt iliski vardir.yani birkac disiniz kaybedilmisse,vucudunuzdaki diger kemikler de kotu durumda demektir.Arastrimalar HRT kullanan kadinlarda daha iyi dis/agiz sagligi goruldugunu ortaya koymaktadir.(Tabii bu arada her 6 ayda bir dis doktorunuza devamli gittiyseniz ve hala da gitmekteyseniz!)

 

·         Dikkat-HRT tedavisi bircok sekilde yapilabilir-tabletle,vucuda yapistirilan patchlerle,jole  ve implantlerle.yetkili bir doktora menapoz hakkinda uzunca gorusmek ve bilgilenmek istediginizi soyleyiniz ve beslenme,egzersiz,,ilac ve oteki alternatif tedavi ve yonetimsekillerinin tamamini konusmak ve ogrenmek istediginizi soyleyiniz.

·         Dikkat-Yasam seklinizi iyilestirmek,pozitif degisiklikler yapmak sarttir.Sigara icmek erken menapoza sebep olmaktadir ve menapozun cok daha agir gecmesine ve yasaminizin sonraki bolumlerinde de bircok cok ciddi hastaliklara nedendir.Asiri alkol de mutlaka onlenmelidir. (bunun tarifi haftada toplam 10 tekden,  herhangi bir ickiden daha fazla icmek=asiri icki icmektir)(ABD bu olcuyu haftada 3-4 tek olarak vermektedir)

 

GOGUS KANSERI; Avustralyali kadinlarda yasamlari boyunca gogus kanserine yakalanma riskleri her 14 kiside 1 kisidir.Ama mamagrafilerde simdi daha cok kanser erken asamada teshis edildikce,sonucta daha az kadin olmektedir bu hastaliktan.Daha da onemlisi,gogus kanseri gorulen kadinlarin % 10 nu ailelerinde gogus kanseri gecmisi olanlardir.Sadece annenizde,ya da kiz kardesinizde gogus kanseri teshis edildiyse 45 yas altinda ; sizin de gogus kanseri olma riskiniz artmistir.50 yas ustundeki tum kadinlar ulusal Avustralya gogus tarama programlarina katilmali ve bedava mamografilerini her 2 yilda bir mutlaka cektirmelidirler. Ailelerinde gogus kanseri gecmisi/tarihcesi olanlarsa 40 yaslarindan itibaren     erkenden mamografilere baslamalidirlar.

HRT/hormon replasman=yerine koyma tedavisi gogus kanserine sebep oluyor mu? HRt tedavisi olan kadinlarda gogus kanseri riski biraz artmaktadir.Bu kadinlarin hem de HRt tedavisi olmayan kadinlara gore,gogus kanserinden olmeleri daha dusuk risktir.Bunun muhtemel aciklamasi ise soyle ; HRT tedavisindeki kadinlar doktorlarini daha sik ziyaret ediyorlar ve daha sik ve muntazam gogus kontrolleri ve mamografileri yapiliyor ama birazcik artmis gogus kanseri riskleri oluyor.Son yapilan 51 arastirmada HRT kullananlar arsinda olumlerde artis bulunmadi.Bu rastirma hem de sunlari da saptadi;

·         5 sene HRT kullanan her 1000 kadinda, 2 ekstra fazla gogus kanseri goruldu/teshis kondu

·         13 sene HRT kullanan her 100 kadinda  ise 1 adet ekstra gogus kanseri teshisi kondu

HRT=Hormon tedavisi olmanin, kullanmanin riskleri ve faydalari sizin kisisel ve sahsi saglik ihtiyaclariniza goredir.Bunlari doktorunuzla mutlaka tek tek tartisiniz.

 

ALTERNATIF TEDAVILER; Bircok kadin tabii,otlar.yiyecekler veya beslenme yoluyla kendisine yardim etmek istiyor menapozda.Dengeli ve saglikli,dogru beslenme ve muntazam ve surekli egzersiz iceren  saglikli bir yasam tarzi cok onemlidir.Alternatif tedavilerin fayda ve risklerini  dusunurken bircok faktorun bir arada degerlendirilmesi gerekir.Alternatif tedaviler bir cok sekillerde olabilir-bitki ozlu ilaclar,ot kokenli seyler,cilt kremleri veya yiyecekler seklinde.Alternatif tedavilerin riskleri hakkinda fazla bilgi yoktur elimizde ve asla “TABII” ,”BITKISEL” GIBI TANITILAN SEYLERIN EMIN,EMNIYETLI,ZARARSIZ VE ETKILI OLDUKLARINDAN EMIN OLMAYINIZ.INSANLAR BILGISIZCE BUNLARI FAZLA DA TUKETEBILIRLER VE BUNLARIN VUCUTTAKI ETKILERI DE MALESEF BILINMEMEKTEDIR.

Alternatif tedaviler hangi standartlara uygun olmalidir? Bu alternatif tedavide kullanilan herseyde FDA gibi, protokole baglanmis,denenmis,zararli doz nedir,emniyetli doz nedir,nelere iyi gelir,yan etkileri nedir,zehirleyici dozu nedir kesinlikle bilinmediginden,onemli endise kaynagidir kullanilmalari. Avustralya hukumeti ise alternatif tedavileri “listelemistir” ve tek bilinen ise herhangi bir bilinen toksin /zehir icermedikleridir. Recete ile verilen alternatif/bitkilerden uretilen  ilaclarin aksine,alternatif terapi vitamin ve tum urunleri vs urunlerinin emin.zarasiz ve etkili oldugunu ispatlamak zorunda degillerdir veya her zaman ayni yuksek kalite ve standardi tutturmak zorunda da degillerdir urunlerini satabilmek icin.

Isbati nerede?Alternatif terapilerde ,tum iddialara ragmen, sagliga,menapoza,osteoporoz ve semptomlarin yok edilmesi dahil,   faydalari hakkinda hic bir iddiayi isbatlayacak bilimsel elle tutulur kesin bilgi yoktur!

 

SOYA VE PITOOSTROJENLER-Pitoostojenler (phytoestrogens, pito=bitki demektir) bir cins ostorjen bitkileridir,bunlara isoflavones de denir.Bunlar soya fasulyesinde cok fazla bulunur.iste bu pitoostrojenlerin menapozdaki kadinlara saglik yararlari oldugu surekli iddia edilmektedir.Ancak bu iddialari destekleyecek hicbir bilimsel kanit yoktur elde henuz.Bu iddia, soya fasulyesi urunlerini/pitoostrojenleri  ana protein olarak tuketen Asya,Hindistan ve Guney Amerika gibi ulkelerin gozlemlenmesinden kaynaklanmaktadir-kadinlar bu ulkelerde daha az menapoz belirtileri yasiyorlar gibi gozukuyorlar.Ama bu durumun kesinlikle soya ile iliskisi henuz isbatlanmamistir.Soy urunleri sagligimiz icin iyidir ve kolestrolu azalttiklari da bilinir-ama son arastirmada soyanin bu faydasinin/etken faktorun  pitoostrojeni faktorunun olmadigi anlasildi.

 

PROGESTERON KREMI VE WILD YAM KREMI (Vahsi yam kremi-normal yam iri uzunca poatatese benzeyen havuc renkli bir kok bitkidir yenen)progesteron vucutta uretilen bir hormondur.Progestojen ise   progesteronun bir seklidir ve ya vucutta uretililebilir veya sentetik olarak da uretilebilir.Bu Progesteron Kremi veya Wild yam kreminin menapozdaki kadinlara tedavi faydalari sagladiklarina dair bilimsel kanitlar yoktur.Doktorlar kadinlarin receteli  HRT hormon tedavileri yerine, bazi kadinlarin bu kremleri kullandiklari konusundaki raporlardan cok endiseliler.BU KADINLAR RAHIMLERINDE ENDOMETRIYAL  KANSER RISKI ARTMIS KADINLARDIR.Lutfen insanlarimizi uyarin,ogretin,anlatin!!!

 

ARASTIRMALAR DEVAM EDECEK MI?Tip profosyonelleri kadinlara menapozda daha etkin  ve emniyetli ,  yeni gelistirilmis  tedavi/ilaclar   ve tedavi secenekleri sunmaya cok istekliler.Avustralya’da bircok merkezde bu amcli arstirmalar devam etmektedir.

Subat  1999.Bu brosur Avustralya’da eczanelerde bedava dagitilmaktadir. KAYNAK; http://www.menopause.org.au/yourqa.htm

 

HRT-HALA SORUNUZ MU VAR HORMON REPLASMAN TEDAVISI HAKKINDA? Jinekologlar hemen hemen istisnasiz bir sekilde HRT =Hormon replasman tedavisini menapoza girmekte olan ve postmenapozdaki tum hastalarina tavsiye ediyorlar.Neden olmasin?Menapoza yaklasan kadinlarin vucudu daha az ostrojen urettiginden,kadinlarda ates basmalari,duygusal inis cikislar ve vajinada kuruluk gorulmekte ve ostrojen tekrar vucuda sunuldugunda bunlar yok olmaktadir!Daha da onemlisi vucutta ostrojen eksikligi kadinlari,kalp hastaligina ve osteoporoza karsi korunmasiz birakiyor. Iste bu nedenle de vucutta ostrojenin devamini saglamak sizlerde kalp hastaligi ve osteoporoza karsi can simidi,onleyici vazifesi gormektedir. Ancak hergun gazeteler arastirmalarin neticelerini yayinliyorlar ve  bu arastirma sonuclari da tek basina ostrojen ve/veya ostrojen+progestin karisimini direkt kanserle ozdeslestiriyorlar-ozellikle de gogus kanserleri ile.Kalp krizlerinin kadinlari 6 misli daha fazla oldurdugu biliniyor gogus kanserlerine gore-ancak kadinlar en fazla gogus kanserinden korkuyor gorunuyorlar.Iste bu nedenle de milyonlarca kadin HRT =hormon tedavisine baslamalilar mi,ve HRT tedavisinde olan milyonlarcasi da devam etsek mi daha diye  dusunuyorlar!South Carolina Universitesindeki son bir arastirma kadinlarda tek basina ostrojen kullanilmasina gore, ostrojenle birlikte progestin kullanildiginda gogus kanserinde onemli yuksek risk oldugunu buldular.Ama progestin zaten ostrojenin rahim ic dokusu endometriyumda kanseri baslatmasin diye verilmekte rahimleri yerinde duran kadinlara.Rahimi hala yerli yerinde duran kadina progestin olmadan tek basina ostrojen verilirse,kadinda endometriyum kanseri riski oldukca fazla artmaktadir.

Sentetik ostrojen replasman ilaclari/hormonlari-moda ilaclar denen tamoksifen ve raloksifen- kalp ve kemikleri korumaga calisan ancak gogus kanseri riskini arttirmayan ama ostrojen kadar da korumayan ilaclardir;hatta tamoksifenin  gogus kanserini onledigi gorulmustur.Ama New York Hastahanesi, Queens Gogus Merkezi direktoru Karen Karsif,MD soyle diyor;”tamoksifen guclu ama yan etkileri olan bir ilac”.Bu yan etkilerin en onemlisi de tamoksifenin endometriyum kanserlerini baslatmasi.

Bu komplikasyonlarin daha da karismasina bir sebep de, su andaki arastirmalarda birbiri ile celiskili neticelere varilmasi-ostrojen ve hafiza becerilerindeki gerilemeler.Bircok arastirmaci bu iliskiyi konfirme ettiler/dogruladilar,ama en son Yale Universitesi 75 yas ve ustundeki Alzhaymirli kadinlarda yaptigi calismayi acikladi-ostrojen bu yas grubunda hafiza becerilerindeki gerilemeyi durdurmuyor.

O zaman kadinlar HRT konusunda karar vermek istediklerinde,tek net sey su;herkese uyan tek bir cevap,standart cozum yok!Baslamali misiniz yoksa devam etmeli misiniz HRT ye, kadinin aile,sahsi tibbi gecmisine,menapoz semptomlarinin agirligina ve kanser,kalp,Alzhaymir-hafiza kaybi veya osteoporoz-hangi hastaliklardan en cok korkuyor faktorlerine  bagli olarak cok ozel bir karar.Siz kendiniz degerlendirin.9Nisan 2000,The New York Times,

 

http://www.menopause-online.com/estrogens.htm  ABD de en sik receteye yazilan hormonlar

http://www.femhrt.com http://www.femhrt.com/consumer/11understand.html   da ABD de menapozda kullanilan iki adet hormon bilesimli-YANI HEM progestin+ostrojen iceren,RAHIMI YERINDE OLAN KADINLARA VERILEN ve her gun icilen bir HRT alternatifi.Tabii ki hangi ilacin,tedavinin uygulanacagina doktorunuzla birlikte siz karar vereceksiniz.Bu HRT den size su nedenle bahsedecegim; prospektusunde son derece durust ve acik ve net izah edilmis artilari ve eksilerin anlatilmasi nedeniyle.Sizin ilacinizin adi degisik olabilir ama uc asagi bes yukari ayni ikazlar sizin icin de gecerli eger ikili hormon kombinasyon tedavisi goruyorsaniz.Lutfen ogrenin ve kendi ilaclarinizin da prospektuslerini dikkatle okuyun ve eslerinize,ailenize de ogretin.Eger siz tehlikedeyseniz-neler yapilacagini onlar da bilsin.Burada size tedavinizin faydalari ve riskleri anlatilmaktadir;eger bir sorunuz varsa mutlaka doktorunuza,hemsirenize veya eczaciniza sorun ABD de.

femhrt ABD de asagidaki amacli kullanmaga uygundur;

·         Orta ve agir menapoz semptomlarini azaltmak icin-ostrojenler regli olan kadinlarda yumurtaliklarda uretilen hormonlardir.Bir kadin 45-55 yaslari arasindayken,yumurtaliklar normal olarak ostrojen uretmezler artik.Vucuttaki bu ostrojen seviyelerindeki dusme “yasam degisikligi” de denen menapoza sebep olmaktadir iste-her ay regli olmanin sonu yani.ostrojen seviyeleri dusmege basladiginda,bazi kadinlarda cok rahatsiz edici semptomlar baslayabilir;mesela yuzde,boyunda ve goguste sicaklik hissi veya aniden yogun sekilde asiri sicaklama ve sonra da terleme/ates basmalari denir buna.Bazi kadinlarda ise semptomlar hafiftir;bazilarinda ise agir olabilir.Bu semptomlar sadece birkac ay surebilir ya da daha uzun.femhrt 1/5 almak sizde bu semptomlari azaltacaktir.Osteoporozu onlemek gibi baska nedenlerle hormon almiyorsaniz, femhrt 1/5 si sadece menapoz semptomlarinizdan kurtuluncaya kadar almalisiniz.

·         Kemiklerin incelmesini –osteoporozu onlemek- Osteoporoz kemiklerin incelmesidir ve kemikler zayiflar ve cok daha kolay kirilir.Omurgadaki,bileklerdeki ve kalcadaki kemikler osteoporozdan etkilenebilir.femhrt 1/5 ,yurumek, kosmak/aerobik/ip atlamak gibi egzersizle birlikte ve mutlaka gerekli kalsiyum alinarak birlikte onleme programinin bir kismi olarak kullanilabilir.Osteoporozu olacak kadinlar muhtemelen su ozellikleri tasiyanlardir-beyaz veya asyali irk,ince olanlar,sigara icenler,ailesinde,annede,kizkardeste,teyzede osteoporoz gorulenler.Erken yastta tabii olarak veya ameliyatla rahimleri alinan ve bu nedenle erken menapoza giren kadinlar,menapoza daha sonraki yillarda giren kadinlara gore osteoporoz olma riskleri daha yuksektir.

KIMLER femhrt kullanmamalidir?Asagidaki durumlarda femhrt1/5 kullanilmamalidir;

·         Hamilelik varsa-hamilelik suresince-hamile oldugunuzu dusunuyorsaniz,femhrt almayin.Hamileyken ostrojen almak dogmamis cocugunuzda dogum ozurlerine sebep olabilir.femhrt 1/5 si dusukleri onlemek icin de almayiniz.

·         Doktorunuzun haberi olmayan normal disi bir vajinal kanamaniz varsa –Normal disi bir vajina kanamasi,rahim kanseri dahil,ciddi bir durumun habercisi olabilir-ozellikle de menapozdan sonra kanama gorulurse.Doktorunuz mutlaka kanamanin nedenini bulmali ve gerekli tedaviyi tavsiye etmelidir.

·         Bazi kanserleriniz varsa-gecmiste gorulduyse-ostrojen bazi cins kanserlerin riskini artirir-gogus ve rahim kanserleri dahil.Kkkkdaha once kanseriniz vardiysa,doktorunuzla konusun ve femhrt1/5 alip almayacaginizi sorun.

·         Kan dolasimi probleminiz varsa-genel olarak eger omrunuzde bir defa dahi kan pihtilasmasi durumu veya oteki bir dolasim problemi yasadiysaniz,ostrojenler size verilmemelidir.Ozel durumlarda bazi doktorlar ostrojen terapisini o kadar cok gerekli gorurler ki,femhrt1/5 alma riskini  kabul edilebilir gorebilirler.(riskleri ve  muhtemel yan etkilerine bakiniz-okuyun)

·         Dogumdan sonra veya bebege sut verirken-femhrt dogumdan sonra  goguslerde sutu engellemek icin verilmemelidir.femhrt1/5 almak kaninizda kan pihtilari olusma riskinizi artirir.

·         Histerektomi ameliyati olduysaniz=rahiminiz alindiysa-femhrt1/5 de endometriyumda=rahim ic yuzeyinde kanser riskini azaltmak icin progestin hormonu da vardir.Eger rahiminiz yoksa,progestine ihtiyaciniz yoktur ve femhrt1/5 de almayin o zaman.

Femhrt1/5 si nasil icmeliyim?Her gun ayni saatte bir adet hap yutun.Bir dozu kacirirsaniz,hatirlar hatirlamaz alin.Ama artik neredeyse bir sonraki ilaci alma zamani geldiyse, SADECE BIR SONRAKI DOZU ALIN.IKI ilaci da ayni anda asla almayin.Ostrojenlerin tedavisi kadindan kadina degisir.Siz ve doktorunuz durumunuzu her 3-6 ayda bir , hala sicak basmalarinizi kontrol etmek icin femhrt1/5 se ihtiyaciniz var mi tekrar degerlendirmelisiniz.Doktorunuza sorunuz.

FEMHRT1/5 SIN MUHTEMEL RISKLERI VE YAN ETKILERI NEDIR?

·         Rahim kanseri-femhrt1/5 de ostrojen ve progestin var.femhrt1/5 dahil, eger ostrojen iceren herhangi bir ilac aliyorsaniz,muntazam doktor kontrolleri icin,ve siradisi vajina kanamalari icin derhal olmak uzere ,  mutlaka surekli doktorunuzu gormelisiniz.Vajinadan gelen kanama menapozdan sonra ciddi bir durumun habercisi,belirtisi olabilir-rahim kanseri dahil.Doktorunuz bu ani,garip kanamanin nedenini arastirmalidir.Rahim kanseri riski eger ostrojen hormonu,progestin olmadan kullanilirsa artmaktadir.Risk ayrica  hem de ostrojenin ne kadar uzun sure ve ne kadar fazla dozda alindigina gore de artmaktadir.Eger sismansaniz,,diyabetli/seker hastasi iseniz, veya yuksek tansiyonunuz varsa,rahim kanseri olma riskiniz daha da fazladir.femhrt1/5 de progestin vardir ve ostrojenle alakali endometriyal hiperplazya denen rahim ic yuzeyi kansere donusebilen durumunun riskini azaltir bu hormon.Endometriyal hiperplazya denen rahim ici dokusundaki buyume,hucrelerin artmasi sonra kansere donusebilmektedir.

·         Gogus Kanseri-Bircok arastirma ostrojen kullanan kadinlarda gogus kanseri riskinin daha fazla oldugunu gostermedi.Ancak bazi arastirmalar ise ostrojeni uzunca sureli kullananlarda,ozellikle de 10 yil ve daha fazla kullananlarda, ya da kisa sureli ama yuksek dozda kullananlarda gogus kanserinin daha sik goruldugunu (iki kat) gosterdi.tedaviye ilave edilen progestin hormonunun gogus kanseri uzerindeki etkisi henuz bilinmemektedir.Doktorunuz muntazam olarak goguslerinizi kontrol etmelidir ve siz de her ay surekli kendiniz goguslerinizi kontrol etmelisiniz. Doktorunuza size adim adim nasil gogus kontrolu yapilmasi gerektigini gostermesini isteyin.50 yas ustundeyseniz eger-her yil atlamadan olunceye kadar mamografi cektirmelisiniz. http://www.4woman.gov/faq/bse.htm Her Ay Mutlaka kendi Kendinize Parmak uclarinizla yapmaniz gereken Gogus Kontrolu nasil yapilir? Gogusteki Degisiklikleri Anlayabilmek Egitimi http://www.4woman.gov/faq/cbreast.htm . http://www.niehs.nih.gov/oc/factsheets/breast.htm 

·         Safrakesesi hastaligi-menapozdan sonra ostrojen kullanan kadinlarda ameliyata ihtiyac duyulan safra kesesi hastaligi gelisme,olusma riski yuksektir ostrojen kullanmayan kadinlara gore.

·         Anormal kan pihtilasmasi-Ostrojen kullaniyor olmak kan pihtilasmasi sisiteminizde dagisikliklere sebep olur ve bu nedenle de kanin daha kolay pihtilastigi gorulur. Kaninizda bu kan pihtilari olusursa eger, hayati organlariniza kan akisini kesebilir damarlari tikayarak ve cok ciddi problemlere sebep olurlar.Bu problemler beyine giden damarlari tikayarak felce/beyin krizine, veya kalbe giden damarlari tikayarak kalp krizine,veya akcigerlere giden kan akisini keserek akciger ambolisine sebep olurlar.Bu durumlardan herhangi biri olume veya ciddi,omur boyu surecek sakatlik/calisamazlik durumuna sebep olabilecektir.

·         Vajinal kanamalar-femhrt1/5 ile,regli gibi kanama gorulebilir-genelde acik,az lekeler gibidir bu-ama orta ve agir kanama da gorulebilir.Eger femhrt1/5 alirken,vajinal kanamaniz olursa,kanama sekli,suresi,azligi,coklugunu vs doktorunuzla gorusun.

Yukarida anlatilan riskler ve yan etkilerin yani sira,ostrojen veya progestin alan kadinlarda asagidaki yan etkilerin goruldugu rapor edilmistir;

·         Mide bulantisi ve kusma

·         Goguslerde hassasiyet veya buyume

·         Basagrisi

·         Odem-vucudun ekstra su  tutmasi,ki bu da bazi durumlari daha da kotulestirebilir;astim,sara,migren,kalp hastaligi veya bobrek hastaliklari durumlarinda mesela.

·         Burun akmasi

·         Karin agrisi

·         Kanser olmayan rahimdeki tumorlerin-fibroidlerin buyumesi

·         Ciltte yer yer koyu renkli lekeler-ozellikle de yuzde;ciltte kizarikliklar;ciltte kasinti ve kizarmalar/kabarikliklar

 

FEMHRT1/5 ALIRKEN RISKLERIMI NASIL AZALTABILIRIM?

·         Tedavinizi surekli yakindan izleyin,takip edin,haberdar olun gelismelerden.

·         Doktounuzu mutlaka muntazamen gorun-En azindan senede bir kere cek ap icin gorusun.vajinal kanama gorulurse derhal ve hemen arayin.Ailenizde gogus kanseri ya da sizde goguste kutle veya anormal bir mammografi gorulduyse, daha detayli ve sik doktor kontrollerine ihtiyacini  gerek vardir-doktorunuzla gorusun hemen.

·         Tedaviye olan ihtiyacinizi tekrar degerlendirin-her 3-6 ayda bir siz ve doktorunuz hala sicak basmalarini kontrol icin femhrt1/5 se ihtiyaciniz var mi degerlendirmeniz lazim.

PROBLEM HABERCILERINE UYANIK OLUN-siz hormon tedavisinde kullanilan femhrt1/5 veya tum oteki ostrojen tedavilerinde kullanilan ilaclari alirken asagidaki ikaz durumlarindan bir tanesi dahi gorulse derhal doktorunuzu arayiniz;

·        Ayak bileklerinden itibaren  ve bacagin arkasinda-diz yari altlarinda (yani dizle ayak bilegi arasindaki orta mesafelerde ama bacagin arkasinda)  veya goguste agrilar, ani nefes alamama/zor nefes alma veya oksurdugunuzde agizdan kan gelmesi-muhtemelen bacaklarda,kalpte veya akcigerde kan pihtisi/damarda tikanma habercisidir

·        Agir ve kotu basagrisi veya kusma,basdonmesi,bayginlik,bayilma veya goruste degisme olmasi veya konusmada degisiklik gorulmesi,bir kolda veya bacakta zayiflik veya uyusma gorulmesi-gozde veya beyinde muhtemel kan pihtisi/damarda tikanma

·        Goguste kutle,sertlik-muhtemel gogus kanseri

·        Cildinizin veya gozlerinizin beyazinin sarilasmasi-muhtemel karaciger problemleri

·        Karinda agri,sisme veya hassasiyet-muhtemel safra kesesi problemi

 

OTEKI BILGILER-

·         Doktorunuzla dikkatli bir sekilde uzun vadedeki ostrojenve progestin hormonlarinin birlikte kullaniminin risklerini ve faydalarini konusun,tartisin.Cunku neticesi sahsen sizi etkileyecek.

·         Osteoporozu onlemek icin ek olarak kalsiyum haplari va aliyorsaniz tedavinizin bir parcasi olarak,doktorunuza ne kadar almaniz gerektigini sorun.Postmenapozdaki kadinlara gunde 1500 mg kalsiyum tavsiye edilir genelde.Vitamin D ise gunde 400 IU dur ve kemiklerinizin daha fazla kalsiyumdan faydalanmasina sebep olur.Sutlerimizde D vitamini ilave edilmis durumda mi?

·         Ostrojen ve progestin almanin kan sekeri ustunde sagliksiz etkileri vardir-bu da diyabetik durumunuzu daha da kotulestirebilir.

·         Doktorunuz sadece ve sadece size yazmistir bu ilaci.Ilacinizi kimseye vermeyin.Size yazildigi amacin disinda da kullanmaga asla kalkmayin.

 

KIRILGAN KEMIKLERIN VERDIKLERI MESAJLARI KULAK ARKASI ETMEK-Bugun yayinlanan bir calismaya gore doktorlar surekli olarak osteoporoz isareti olan cok onemli bir belirtiyi fark etmiyorlar-bu durum ozellikle de yaslica kadinlarda onlari tekrar tekrar kemik kirilmalarina ve cogunlukla da hareketsizlige mahkum eder.Bu arastirmaya gore 1162 adet postmenapozdaki kadin-ki bunlarin hepsi ya bir veya her iki el bilegini de kirmislardir-bunlarin sadece ¼ dunun durumlarinin doktorlarinca anlasildigini,degerlendirildigini ve osteoporoz icin tedavi edildikleri goruldu.Bu rapor The Journal Of Bone ve Joint Surgery de yayinlandi ve Pennsylvania Universitesi Arastirmacilari tarafindan hazirlandi.Kirilmis bir el bilegi, arastirmacilara gore,55 yas ustundeki kadinlarda osteoporoz isaretidir ve kemikte mineral yogunluk azalmasinin onemli bir isaretidir-bu da kemikleri kirilgan yapmaktadir. Bu yasta bilegini kiran kadin, bu arastirmaya gore, kalcasini kirma riskini de iki misline cikartmaktadir.Ancak hastalarin kayitlarini inceledikten ve de bileklerini kirdiktan sonraki 6 aylik eczaneye basvurularini da inceledikten sonra (online ve komputerizedir halen ABD de  tum kayitlar),arastirmacilar osteoporozu teshis ve tedavide onemli aksakliklar ve doktorlar adina ihmal buldu.Hakikaten en yasli hastalar icin-ki bunlar en fazla riskteler-yani en yuksek risk grubundalar,osteoporoz tedavi seviyesi daha da dusuktu.Arastirma grubundaki kadinlarin 85-89 yaslari arasindakilerin sadece % 9.1 kadari osteoporoz icin tedavi edilmisti,90-94 yasindakilerinse % 4.2 si ve 95 ve ustu yastakilerinse % 4.7 si osteoporoz icin tedavi edilmekteydi.55-59 yaslari arasindaki kadinlarin % 36 si osteoproz icin tedavi edilmektedir ABD de.Bu calismanin yazari Dr.Kevin B.Freedman bu bulgulara gore,doktorlarin post menapozdaki kadinlarda bilek kirilmasi tedavilerinin agresif bicimde yapilmasi ve osteoporozlarinin da  mutlaka uzun vadeli de takip edilmesini gerektiriyor diyor.”Hatta yasli hastalarda dahi osteoproz tedavisi, kemik dokusu yogunlugunu korumak veya arttirmak icin ve kirilmalari onlemek icin ise yariyor”diyor.Osteoporoz genellikle hormon replasman tedavisi veya ilaclari ile tedavi edilmektedir kemiklerdeki mineral seviyelerini korumak ve iyilestirmek icin.The New York Times-Science Times-8 Agustos 2000,”Ignoring The Message of Brittle Bones”.

 

http://www.menopause-online.com/estrogens.htm  ABD de en sik receteye yazilan TABII VE OTEKI  hormonlar/ilaclar=HRT

 

http://www.womens-health.com/health_center/midlife/hrt_assess.html  http://www.womens-health.com/health_center/midlife/hrt.html http://www.eblast.com/brit/0,8532,15,00.html Hormonlar yasanmayi durdurabiliyor mu? http://www.alzheimers.org/estrogen.html  http://www.ncrr.nih.gov/newspub/jul97rpt/horm.htm http://www.fda.gov/bbs/topics/CONSUMER/CON00030.html  http://www.hormone.org/page1.html  http://www.fda.gov/fdac/features/1997/297_meno.html http://www.nih.gov/news/nf/womenshealth/6.html http://www.womensorganizations.org/health/menopause/wellness/wellness_overview.htm http://www.fda.gov/cder/news/ceqa.htm http://www.fda.gov/fdac/features/1999/699_meno.html http://ehpnet1.niehs.nih.gov/docs/1996/104-5/focus.html

 

http://dmoz.org/Health/Women's_Health/Menopause/

 

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/TxtSrch.cfm?NewText=menopause&ShowPg=0 TUM MENAPOZ KAYNAKLARI-Healthfinder’dan

http://www.womensorganizations.org/health/menopause/wellness/wellness_overview.htm

http://www.sciam.com/specialissues/0698womens/0698wise.html#links  menapoz ve beyin-kadin.cesitli konularda Amerikan Bilim mecmuasindan aciklamalar.

 

http://www.oxford.net/~tishy/beyond.html Menapoz ve sonrasi

 

http://my.webmd.com/content/dmk/dmk_article_58325 Web MD den menapoz

 

http://onhealth.com/conditions/resource/conditions/item,413.asp   Menapoz Problemleri, http://onhealth.com/library/resource/index.asp

 

http://www.healthywomen.org/ NWHRC Ulusal kadin sagligi Kaynaklari Merkezi

 

http://www.bc.sympatico.ca/Contents/health/ Healthyway kadin sagligi

 

http://www.ama-assn.org/special/womh/womh.htm JAMA-Amerikan Tip Dernegi Jurnali- Kadin Sagligi Bilgi Merkezi

 

http://www.womens-health.com/ Interaktif kadin Sagligi

 

http://www.earlymenopause.com/ Erken menapoz webi-40 yastan once menapoz

 

http://www.feminist.com/health.htm Feminist-Kadin sagligi ve tum linkleri ile,Menapoz dahil

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/TxtSrch.cfm?NewText=menopause&ShowPg=0 TUM MENAPOZ KAYNAKLARI-Healthfinder’dan   http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFKeyword.cfm?Keyword=MENOPAUSE   

 

http://www.minniepauz.com/minnie2.html Minnie’den menapoz dahil ilginc ve guzel menapoz linkleri

 

http://www.intelihealth.com/IH/ihtIH/WSIHW000/23414/11002.html Menapoz

 

http://www.healthtouch.com/bin/EContent_HT/SUB_HD.asp?goto_type=1x5-Grid&index=122940&title=Menopause&cid=HT menapoz

 

http://www.medicinenet.com/Script/Main/hp.asp?li=MNI&d=216&

 

http://www.apa.org/monitor/nov97/meno.html Menapozda belirtiler etnik gruplara gore degisiyor.

 

http://www.phrma.org/guides/meno/index.html PHRMA-MENAPOZ bilgileri.

.

http://www.phrma.org/guides/meno/meno2.html   Menapoz-adim adim ne nedir?Ne zaman olacak?

 

http://fbhc.org/Patients/BetterHealth/Menopause/symptoms.html  Menapoz belirtileri nelerdir? Nasil anlariz?

 

 

http://www.menopause.org/mgcontents.htm    MENAPOZ KILAVUZ KITAPCIGI-50 sayfalik ve telefonla istendiginde her kadina bedava gonderilmektedir.Ayrica yine her jinekologda ilgili hastalara bedava dagitilmaktadir bu tip aydinlatici 50-60 sayfalik brosurler.Siz Turk jinekologlari ,urologlari,aile doktorlari da lutfen hastalariniz icin menapoz ve cinsel hastaliklardan korunma brosurleri hazirlayiniz ve bedava dagitiniz.

 

http://www.nih.gov/health/chip/nia/menop/men1.htm MENAPOZ ONLINE KITAPCIGI, 45 SAYFALIK BU KITAPTA ONEMLI HERSEY VAR.

 

http://www.nih.gov/health/chip/nhlbi/heart/ KADINLARA SAGLIKLI KALPLER EL KITABI-ASLINDA PARA ILE DE SATILAN (337 K), 100 SAYFALIK BIR BROSUR , Kalple ilgili tum konulariniz

 

http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/index.htm#other

 

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/TxtSrch.cfm?NewText=menopause&ShowPg=0 TUM MENAPOZ KAYNAKLARI-Healthfinder’dan   http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFKeyword.cfm?Keyword=MENOPAUSE   

 

http://www.nih.gov/nia/ Ulusal Yaslanma Enstitusu-

 

http://www.mediconsult.com/mc/mcsite.nsf/conditionnav/menopause~sectionintroduction menapoz

 

http://www.libov.com/womens_h_h_stat.html Kalp ve kadinlarla ilgili istatistikler

 

 

http://www.menopause.org.au/yourqa.htm Menapoz hakkinda sorulariniz-cevaplari

http://www.earlymenopause.com/faqs.htm Erken Menapozla ilgili SSS

http://www.mariestopes.org.uk/ss__menopause.html  SSS

http://www.families-first.com/hotflash/faq/index.htm sss

http://hre.com/totalhealth/menoques.html SSS

http://www.drcarolle.com/qa_archive.htm#Menopause SSS

http://menopausehysterectomy.com/askdr2.htm SSS

http://www.aidspartnership.org/faqs.shtml HIV Brosuru-SSS

http://www.wdxcyber.com/mhyst.htm Histeroktomi ve ameliyatdan sonra sikca rastlanan problemler SSS

http://www.gynalternatives.com/hysterec.htm Histeroktomi SSS

http://www.aoa.dhhs.gov/aoa/pages/agepages/hormone.html Hormon Tedavisi Olmali misiniz?

http://www.fda.gov/cder/news/ceqa.htm Sentetik Ostrojenler, soru cevaplarla

 

http://www.project-aware.org/Matters/Hrt/PremarinFacts_Opinion.html  Premarin hakkinda detayli

http://www.agenet.com/osteoporosis/premarin.html premarin http://www.premarin.org/  

http://www.savehorses.net/premarin.shtml Premarin’e hayir deyin ve atlari kurtarmis olacaksiniz!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

http://www.fda.gov/cder/news/ceqa.htm Sentetik ostrojenler-Premarin SSS

http://www.prempro.com/newindex.html  premarin,

http://www.ohahs.org/Premarin_Facts.html Premarin’in nasil yapildigini biliyor musunuz? http://pharminfo.com/medwatch/mwrpt11.html   FDA ne diyor-Premarin.

http://www.pslgroup.com/dg/2586a.htm Premarin http://www.med.umich.edu/1libr/womens/gyn04.htm  

http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/other/hrt_pepi.txt

 

http://www.4woman.gov/search/A2ZResult.cfm Menapoz konulari-devlet webi,kadin sagligi.

 

Menapozda Merak Ettiklerimiz;

 

 

http://www.mediconsult.com/mc/mcsite.nsf/condition/menopause~Educational+Material~ASOO-4LPRDV Hormon tedavisi-Menapoz biyolojik proses 35 yasinda basliyor!

 

http://www.obgyn.net/meno/meno.asp  Menapoz oncesindeki hazirlik yillari=premenapoz, erken,10 sene once de,5 sene once de baslayabiliyor! Son forumlari secin ve mesajlari okuyun

 

http://www.obgyn.net/meno/meno.htm Menapoz

 

http://www.fwhc.org/menopause.htm , http://www.fwhc.org/ Feminist kadinlarin Webi,menapoz dahil

 

http://www.phrma.org/guides/meno/meno10.html PHARMA-Menapoz ve Osteoporozla ilgili arastirmalar yapan onde gelen firmalar

 

http://www.sciam.com/0996issue/0996uterine.html 12 ana en sik gorulen kanserler,belirtileri ve linkleri, http://www.sciam.com/search/ http://www.sciam.com/

 

 

http://www.vh.org/Patients/IHB/ObGyn.html Tuketicilere konulara gore aydinlatma sayfalari-Dogum ve Jinekoloji

 

http://www.fda.gov/fdac/features/1997/297_meno.html Menapoza yeni bakislar

 

http://fbhc.org/modules/menopause.cfm    Menapozla ilgili sikca sorulan sorular ve cevaplari. http://fbhc.org/modules/menopause.cfm#faq

 

http://www.msnbc.com/news/235161.asp   NBC TV- Korktugunuz “M” Menapoz! Aciklayici bilgiler.

 

http://www.menopause.org.au/

 

 

 

http://www.hormone.org/ Hormon Kurumu

 

http://www.mediconsult.com/mc/mcsite.nsf/condition/menopause~Educational+Material~ASOO-4LPRDV Hormon Replasman tedavisi-artilar,eksiler ve linkler.

http://www.eblast.com/brit/0,8532,15,00.html HRT

http://www.sciam.com/0997issue/0997techbus3.html Amerikan Bilim mecmuasindan-Hormonlari almayalim mi? Artilar,eksiler 9/97

 

http://www.nejm.org/content/1997/0336/0025/1769.asp NEJM Menapoz sonrasinda, postmenapozda hormon tedavisi=HRT ve olumler 1997

 

http://www.sciam.com/0996issue/0996davidson.html HRT risk midir? 96

 

 

NIH Guidelines for Hormone Replacement Therapy

 

http://www.menopause.org.au/implantguide.htm Doktorlara  http://www.menopause.org.au/implantguide.htm http://healthwatch.medscape.com/medscape/p/gcommunity/ghome16.asp

 

http://www.4woman.gov/x/faq/hormone.htm Hormon Replasman Tedavisi

 

http://www.freenet.scri.fsu.edu/HealthGazette/ert.html Ostrojeni Tekrar Yerine Koyma, Hormon Replasman Tedavisi

 

http://www.hormone.org   Hormon Kurumu ve Linkleri http://www.hormone.org/links.html

 

http://obgyn.uihc.uiowa.edu/Patinfo/Menopaus/hrt.htm Hormon Replasman tedavisi

 

http://dir.yahoo.com/Health/Procedures_and_Therapies/Hormone_Replacement_Therapy__HRT_/  Yahoo’dan HRT Hormon Tedavileri

 

http://www.pbs.org/newshour/bb/health/june97/hormone_6-19.html   Ostrojen Tedavisi.PBS Haber Raporu.

 

http://www.nejm.org/content/1997/0336/0025/1821.asp  NEJM- Menapoz sonrasi hormon tedavisi gorusleri. KARARI SIZ VERECEKSINIZ, DOKTORUNUZ DEGIL. BU NEDENLE DE HERSEYI OGRENMENIZ LAZIM.

 

http://www.keats.com/news/spr96estrogen.html  Ostrojen tedavisinin arti ve eksileri.PBS Haber raporu.

 

http://www.vh.org/Patients/IHB/FamilyPractice/AFP/November1994/HormoneReplacement.html Menapozdan sonra Hormon Replasman tedavisi

 

http://dmoz.org/Health/Pharmacy/Drugs_and_Medications/H/Hormone_Replacement_Therapy/

 

http://dmoz.org/Health/Women's_Health/Menopause/

 

http://www.pbs.org/newshour/bb/health/jan-june98/estrogen_1-12.html   Menapozda Hormon Tedavisi PBS TV Haber Raporu

 

http://www.nymemory.org/devig/menmemandmoo.html

 

http://www.vh.org/Patients/IHB/FamilyPractice/AFP/November1994/HormoneReplacement.html Menapozdan sonra devamli HRT=Hormon Replasman Tedavisi (yani azalan,yokolan hormonu yerine koyma tedavisi)

 

http://www.fda.gov/cder/news/cenestin/qa.htm Cenestin isimli ilac

 

http://www.homeopathic.org/ Ulusal Homeopathi Organizasyonu Merkezi-Bitkiler

 

http://www.aaaom.org/ Akupunktur ve Asya Tibbi Amerikan Akademisi

 

http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/other/hrt_pepi.htm Hormon Tedavisi ve Kalp Hastaliklari gercekleri

 

http://www.nih.gov/health/chip/nhlbi/heart/ KADINLARA SAGLIKLI KALPLER EL KITABI-ASLINDA PARA ILE DE SATILAN (337 K), 100 SAYFALIK BIR BROSUR , Kalple ilgili tum konulariniz http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/index.htm#other

 

http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/other/hrt_pepi.txt Hormon Replasman tedavisindeki gercekler

 

http://www.nymemory.org/devig/menmemandmoo.html Ostrojen,hafiza, menapoz

 

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/menopause.html#organizations dan linklerle

 

 

http://www.feminist.com/health.htm Menapoz.

 

http://www.hslib.washington.edu/conditions/women.html Kadin Sagligi, http://www.hslib.washington.edu/subjects.html http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/obgyn.html Harding MD webleri ve otekiler http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/index.html

 

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/ger.html Yaslanma webleri

 

http://www.plannedparenthood.org/WOMENSHEALTH/menopause.htm

 

http://www.phrma.org/guides/meno/index.html  Menapoz- detayli kilavuz bilgileri-100 firmadan guidelines.

 

 

http://www.4woman.org/   Ulusal kadin webi, http://www.4woman.gov/search/A2ZResult.cfm Menapoz konulari, http://www.4woman.gov/search/search.cfm

 

http://fbhc.org/patients/betterhealth/menopause/moreinfo.html   The Foundation for Better Health-Menapozda daha saglikli yasam icin.

 

 

http://www.hslib.washington.edu/conditions/menopause.html Menapoz, http://www.hslib.washington.edu/subjects.html

 

http://www.pslgroup.com/MENOPAUSE.HTM Menapozla ilgili hersey ve tum linkler.

 

http://www.healthtalk.com/min/resources.html LINKLER

 

http://www.io.com/~wwwomen/menopause/index.html LINKLER VE KAYNAKLAR

 

http://www.pslgroup.com/MENOPAUSE.HTM#Disease  Menapoz bilgileri.Cok guzel

.

http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/TxtSrch.cfm?NewText=menopause&ShowPg=0 TUM MENAPOZ KAYNAKLARI-Healthfinder’dan

 

http://www.span.com.au/midlife/index.html Orta yas-menapoz

 

http://www.healthywomen.org/links.html#midhealth Orta yas-menapoz

 

http://www.pslgroup.com/Insomnia.htm Uyku uyuyamamak webleri

 

http://www.healthfinder.gov Fedaral Devlet webi-KADIN WEBIne bakin,

 

http://www.goodhealth.com/livewell/women/webreview.html Kadin Webleri

 

http://www.healthfinder.gov/justforyou/women/hottopics.htm Sadece kadinlara-onemli konular

 

http://www.healthfinder.gov/justforyou/women/default.htm Sadece kadinlara federal devlet webi

 

http://www.healthfinder.gov/justforyou/women/smart.htm Kadinlara Akilli Secimler Kaynaklari+++

 

http://www.4woman.gov/x/faq/menopaus.htm  Kadin sitesi,  menapoz  ve linkler. http://www.4woman.org/  Devlet kadin ulusal saglik webi

 

 

http://www.4woman.gov/x/faq/reproductive.htm

 

http://www.pueblo.gsa.gov/cic_text/health/newattitud-menopause/297_meno.html Menapoza yeni bakislar.MENAPOZDA  DA HER SENE PAP TESTLERINE DEVAM EDECEKSINIZ. http://www.papsmear.org/

 

http://www.phrma.org/guides/meno/index.html MENAPOZ.

 

http://www.nof.org/guide98.html  Osteoporosis Basin Bulteni-kilavuz bilgiler, ne yapilmali

 

http://www.healthywomen.org/links.html#thyroid Menapoz donemindeki riskleriniz-Tiroid

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/alzheimers/index.html Alzhaymir da menapozda risk

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/cancer/index.html kanserler

 

http://www.dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Brochures/Cancer/ Kanserler

http://www.dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Brochures/

http://dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Journals/

 

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/breast_cancer/index.html Gogus kanseri

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/heart_disease/index.html kalp hastaliklari

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/diabetes/index.html Diyabet http://www.endocrineweb.com/diabetes/ 

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/mental_health/index.html Beyin=ruh sagligimiz

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/arthritis/index.html Romatizma,artirit

http://www.nytimes.com/partners/microsites/fromcausetocure/pain/index.html Sporda, Kanserde Agriya son vermek

 

http://www.cnn.com/HEALTH/women/  CNN Kadin sagligi, http://www.cnn.com/HEALTH/condition.clinic/menopause.html MENAPOZ

http://www.feminist.com/health.htm  Kadinlarla ilgili her saglik konusu.

http://www.menopause-online.com/index.html Online menapoz

http://www.fda.gov/womens/informat.html Kadin Sagligi-FDA,

 

 

http://www.pitt.edu/HOME/GHNet/GHWomen.html Kadin Sagligi ve linkleri.**********

http://www.healthfinder.gov/justforyou/women/news.htm KADIN SAGLIGI ONEMLI LINKLERI. http://www.healthfinder.gov/HTMLGen/TxtSrch.cfm?NewText=menopause&ShowPg=0 TUM MENAPOZ KAYNAKLARI-Healthfinder’dan   http://www.healthfinder.gov/htmlgen/HFKeyword.cfm?Keyword=MENOPAUSE   

 

 

http://www.ama-assn.org/special/womh/womh.htm JAMA-KADIN, cinsel dahil.

 

http://www.womens-health.com     Interaktif   Kadin Sagligi.Menapoz- orta yas saglik merkezi, testler menapoza   giriyor musunuz testi, belirtiler,  hormon tedavileri. Gogus kanseri,   Jinekolojik saglik Merkezi-sikca sorulan sorular, Ureme problemleri merkezi, Osteoporosis-risk grubunda misiniz?Kalp hastaligi risk grubunda misiniz-testi alin

.

http://www.pslgroup.com/cgi-shl/mailtopsl.pl?page=Menopause  Menapoz hakkinda guncel bilgiler almak isteyen herkes e-mail adresinizi yazin.

 

http://www.menopause-online.com/org.htm       Menapoz, Osteoporosis, kalp krizi,cinsellik ve dogum kontroluyle ilgili calismalar yapan arastirmacilar ve dernekler.problemler, tedaviler, vitaminler, otlar, guncel haberler, arastirmalar. Menapozda  genel problemler. Menapoz  sonrasi onemli saglik problemleri ve artan riskleriniz: Alzheimer’s, Osteoporosis, Felc, Kalp krizi vs

 

.

http://www.vh.org/Patients/IHB/OrgSys/Genitourinary.html

 

http://www.pueblo.gsa.gov/cic_text/health/boning-up/796_bone.html Osteoporosis.

 

http://newyork.webmd.com/condition_center_hub/whp

 

http://www.nih.gov/nia/health/pubpub/pubpub.htm Yaslanma konularinda hazir egitim brosurleri.+++++

 

http://dir.yahoo.com/Health/women_s_Health/Menopause/ Yahoo’da Kadin sagliginda menapoz

 

http://www.pslgroup.com/MENOPAUSE.HTM  Menapoz ve ilgili konular, tum linkler. Surekli haber, yenilikleri , arastirmalari takip etmek istiyorsaniz “stay abreast….”  Ye  klik edip e-mail adresinizi girin.

 

 

Oteki menapoz kaynaklariniz:

 

·         Menopause Online

·         Doctor's Guide to Menopause

·         NIH Guidelines for Hormone Replacement Therapy

·         Menopause Guide from the Federation for Better Health Care

·         Power Surge, an online network

 

http://nhic-nt.health.org/Scripts/Hitlist.cfm?Keyword=ADULTS  Yetiskinlerde saglik ve beslenme dahil tum dernek-organizasyon-kurumlar  ve linkleri.

 

http://nhic-nt.health.org/Scripts/Hitlist.cfm?Keyword=Educational%20Resources Egitim kaynaklarimiz

 

http://nhic-nt.health.org/Scripts/Hitlist.cfm?Keyword=ALL+AGES Her Yasta Saglik linkleri.

 

http://info.pitt.edu/HOME/GHNet/GHNet-t.html Kuresel saglik Bilgi Agi

 

http://www3.healthgate.com/hic/menopause/index.asp

 

http://www.healthtouch.com/bin/EContent_HT/SUB_HD.asp?goto_type=2x5-Grid&index=120615&title=Women%27s+Health&cid=HT

 

http://library.psc.gov/library/link.htm

 

http://www.apha.org/public_health/

 

http://www.ipl.org/ref/RR/static/hea0000.html

 

http://www.healthywomen.org/content.cfm?L1=2 Menapozla ilgili kitaplar

 

http://www.alice.columbia.edu/resources.html

 

http://www.ama-assn.org/special/std/bestonet/bestonet.htm

 

http://www.healthtouch.com/bin/EContent_HT/HRD.asp?cid=HT

 

http://www.hlth.qut.edu.au/ph/phlinks/useful.htm

 

http://www.sciam.com Scientific American Mecmuasi

 

http://www.walford.com Kalori Kisitlamasi ile yaslanmanin onlenmesi, geciktirilmesi beslenmesi-hedef 120 yas.Cok guzel linkler var.

 

http://www3.bc.sympatico.ca/me/patientsguide/steps.htm#directories Tibbi arama motorlari +++++

 

http://dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/Brochures/ Online Tuketici saglik egitimi brosurleri ++++++

 

http://dmoz.org/Health/Education/Patient_Education/ Tuketici Egitimi Webler  http://dmoz.org/Health/Resources/Consumer/ ++++++

 

http://www.dmoz.org/Society/Support_Groups/  Degisik Konularda online Destek,Dayanisma gruplari +++++

 

http://search.dmoz.org/cgi-bin/search?search=menopause&all=yes&cat=Health%2FEducation%2FPatient_Education  +++++

 

http://www3.bc.sympatico.ca/me/patientsguide/res.htm

 

http://www.nih.gov/icd/     http://www.nih.gov/icd/ 

 

http://www4.od.nih.gov/orwh/ kadin sagligi Arastirmalari,  http://www.nih.gov/health/ 

 

http://dmoz.org/Health/Women%27s_Health/ GENEL Kadin sagligi

 

 

http://dmoz.org/Health/Women%27s_Health/Menopause/Products/ Menapozla ilgili urunler

http://dmoz.org/Health/Women%27s_Health/Menopause/Menopause_Community/ Menapozla ilgili cevremizdekiler,mahalledekiler

http://magellan.excite.com/health AILE SAGLIGI WEBLERI Listesi ++++

 

http://magellan.excite.com/health/family_health/for_women Kadin Sagligi webleri LISTESI +++++

 

http://www.webcrawler.com/health/ SAGLIGIMIZ+++++++++++++secin ve tum ilgili weblere ulasin

 

http://www.hslib.washington.edu/conditions/women.html KADIN LINKLERI

 

http://www.library.ucsf.edu/biosites/bin/showByTopic.pl?Women'sHealth kadin Sagligi linkleri http://www.library.ucsf.edu/biosites/

 

 

http://www.virtualfreesites.com/reference.women.html kadin Linkleri++++

 

http://www.doh.wa.gov/Links/links2.htm  LINKLER, http://www.doh.wa.gov/  http://depts.washington.edu/hserv/

 

http://www.agingresearch.org           Helping Americans Live Longer Healthier Lives-Yaslilikta onlemler-aktif ve saglikli yaslanmak-Ulusal Yaslilik Arastirma Dayanismasi-“Resources” a ve oradan da”Consumer information” e git.Tansiyon nasil kontrol edilir,dusurulur? Kalp, idrar tutamama ve diger saglik haberleri.

 

http://www.4women.gov federal devlet KADIN WEBI

http://www.healthywomen.org  Saglikli Kadinlar webi

http://www.feminist.com  Cok zengin kadin webi

http://www.healthfinder.gov/justforyou/seniors/default.htm   Yaslilik ve ilgili konular, linkler.webler.(Seniors 62-65 ve ustu emekliler, elderly ise daha da yaslilar).Online saglik.Cok genis.

 

http://www.healthandage.com/       Novartis Geriontoloji/Yaslanma arastirmalari kurumu-doktorlara, arastirmacilara, hastalara Alzheimer’s, idrar tutamama / incontinence hastaligi, kalp, deprasyon ve seker gibi konularda bilgi verir.

 

http://www.fis.org       Omru uzatmak ve yaslanmayi kontrol altina almak programlari.Omru uzatmak, saglik, hastalik onleyici ,koruyucu tip (hastalanmadan onlem alan tip), kanser/tip arastirm raporlari, yaslanmayla ilgili arastirmalar. Kisisel bilgileri girerek kac yasiniza kadar yasayacaginizi ogrenin. Kanser-gogus, bagirsak, akciger,prostat son guncel kanser raporlari

.

http://www.aoa.dhhs.gov     YASLILIK-cok genis, hastalar ve doktorlar icin. Devlet sitesi.

 

http://www.americangeriatrics.org              Amerikan Geriatri Cemiyeti-Yaslilik Bilimi.“Patient education” a klik et, kronik agrilar, beyinde yaslanma, asilar, felc onleme , idrar tutamama, hafiza kaybi gibi yaslilik konularinda egitim. Profosyoneller, doktorlar agirlikli .Yaslilar ve yakinlari da egitiliyor.

 

http://www.mediconsult.com/senior/        55 yas ustu yaslilarla ilgili saglik konulari.

 

http://www.sleepfoundation.org               Ulusal Uyku Kurumu-uykusuzluk, uykuda nefessiz kalmak(Apnea)yani horlama, jetlag-Atlantik vs asiri uzun ucuslarda onemli saat farkindan bunyenin etkilenmesi ,uykulu,uykusunu tam almamis,tehlikeli suruculer vs tum uyku hastaliklari.

 

http://nhic-nt.health.org/Scripts/Hitlist.cfm?Keyword=CONSUMER+RESOURCES Saglikla ilgili tum tuketici kaynaklari.

 

http://www.nih.gov/health/consumer/conkey.htm Tum saglik konularimiz

http://healthlinks.washington.edu/conditions/women.html HARDING-TUMKADIN LINKLERI

http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/idx.html

 

http://healthlinks.washington.edu/social_work/associations/ http://healthlinks.washington.edu/social_work/

http://www.nih.gov/nia/related/aoaresrc/toc.htm

http://www.nih.gov/nia/health/general/general.htm

http://www.ohsu.edu/bicc-Library/patiented/links.shtml bROSURLER

http://www.hslib.washington.edu/toolkits/patient.html

http://www.healthweb.org/

http://www2.kumc.edu/bluestem/ http://www2.kumc.edu/bluestem/browse.htm http://www2.kumc.edu/scripts/Bluestem/SubjectQuery.idc?Link=c0121&Back=c0003 

http://www2.kumc.edu/scripts/Bluestem/SubjectQuery.idc?Link=c0352&Back=c0121 Menapoz

 

Not;bu sayfalardaki bilgiler dunyada arastirmalarla,yeni gelismelerle surekli yenilenmektedir;bu yenilikleri verilen kaynak ve linklerden takip edebilirsiniz hergun,her an.Sagliginiz icin bu bilgilerin guncel takibinden ulkemiz,doktorunuz ve siz kendiniz sorumlusunuz.Kanunlarla da bu sorumluluklarimizin netlesmesine destek veriniz;saglik aktivisti olunuz.Bu sayfalar kendinize teshis koymak amacli degildir.Tum kadinlara ve onlari sevenlere,eslerine/partnerlerine bilgilenmeleri ve aydin,cagdas insanlar olarak kendi vucutlari hakkindaki secimleri kendilerinin yapabilmeleri ve bilincli ,akilli secimler yapmalari ve kaliteli yasamlar surdurebilmeleri icin hazirlanmistir bu sayfalarim.

http://www.ruki.org

http://www.ruki.org/kadin.htm

http://www.ruki.org/toc.htm

 

Derleyen,tanitici kisa ceviriler RUKI

 

 

http://www.ruki.org  Ruki’den Sizlere Koruyucu Aile Sagligi 20 Haziran 2000

 

ruki@ruki.org  Nasil faydalandiginizi,ne dusundugunuzu lutfen yazin; benimle de paylasin.Ziyaretci defterime de ugrayiniz.

 

Herkes kaynak vererek ve degistirmeden aynen kullanarak,yazilanlari mutlaka sadece  bedava egitim amacli ,brosurler bastirmak vs icin kullanabilir.